Rusya ve Orta Doğu

Rus ordusu ABD’nin Bağdadi’yi öldürdüğünden şüpheli

By
p
Article Summary
Rus ordusunun İslam Devleti liderinin ölümüyle sonuçlanan ABD baskınına yönelik şüphelerinin “süper güç kıskançlığının” yanında bazı mantıklı gerekçeleri de var. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Rusya Savunma Bakanlığı, Astana süreci ortağı Türkiye ile Irak ortak istihbarat paylaşımı merkezinden gelen delillere rağmen ABD’nin İslam Devleti lideri Ebu Bekir El Bağdadi’nin öldürüldüğüne dair açıklamasına şüpheyle yaklaştıklarını duyurdu. 

Rusya Savunma Bakanlığı’nın basın biriminin başkanı Tümgeneral Konaşenkov açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Operasyonda rol oynadığı belirtilen aktör ve ülkelerin sayısı sürekli yükselirken her birinden çelişkili ayrıntılar geliyor. Bu da haklı olarak operasyonun başarısı bir kenara, gerçekleşip gerçekleşmediğine dair bile soru işaretlerine yol açıyor.” 

Konaşenkov Amerikan uçaklarının Bağdadi operasyonu için İdlib’deki gerilimi düşürme bölgesinin hava sahasını kullanmalarında Rusya’nın yardımcı rol oynadığını da yalanladı. Oysa Trump Suriye hava sahasını açtığı için Rusya’ya teşekkür etmişti.

Rus Savunma Bakanlığı’na göre Bağdadi’nin Nusra Cephesi tarafından kontrol edilen bir bölgede saklanmış olması da bir diğer muammaya işaret ediyor. Konaşenkov bu konuda şöyle dedi: “Nusra Cephesi, Suriye’deki baş rakibi olan İD’in istisnasız tüm temsilcilerini bulduğu yerde infaz etmiştir. Dolayısıyla eski İD liderinin Suriye El Kaide’sinin kontrolündeki bir bölgede sessizce saklandığına dair iddianın inandırıcı olması için ABD ya da operasyona katılan diğer aktörlerin en azından birkaç doğrudan kanıt sunması gerekiyor.”

Kremlin ilk etapta Konaşenkov’un açıklamalarına ilişkin soruları yanıtsız bırakırken Sözcü Dmitry Peskov ertesi gün Rus ordusunun bölgede yoğun bir Amerikan faaliyeti tespit ettiğini duyurdu. Peskov, 28 Ekim’de şöyle konuştu: “Subaylarımız aynı saatlerde havada ABD uçakları ve insansız hava araçları tespit ettiler. Bu araçların o bölgede faaliyet göstermiş olmaları muhtemel. (…) Bağdadi’nin ölümüne dair bilgiler gerçekten doğruysa bunu, genel manâda ABD Başkanı’nın uluslararası terörizmle mücadeleye yaptığı ciddi bir katkı olarak değerlendirmek mümkün.”

Ne var ki tüm bunlar yeni soru işaretlerine yol açıyor: Savunma Bakanlığı müttefikleri tarafından teyit edildiği hâlde niçin böylesi şüpheci bir tutum benimsedi? Kremlin niçin sonradan U dönüşü yaptı?

Birincisi, Rus Savunma Bakanlığı 2017’de Bağdadi’nin etkisiz hâle getirildiğine ilişkin bir açıklama yapmıştı. Ancak bu iddialı açıklama o kadar temelsizdi ki Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov açıklamayı yumuşatmaya çalışmak için alelacele devreye girerek İD liderinin öldüğüne dair somut bir kanıt olmadığını söylemek durumunda kalmıştı. Oysa Suriye devlet basını Bağdadi’nin bir hava saldırısında öldürüldüğünü iki hafta önce duyurmuştu, yani Rus ordusunun bilgileri teyit etmek için yeterince zamanı vardı. 

Dahası, Rusya ve ABD’nin üst düzey İD liderlerinin öldürülmesinde birbirlerinin rollerini sorgulamaları yeni değil. İD sözcülerinden ve yurt dışı saldırılarının planlayıcılarından Ebu Muhammed El Adnani’nin 2016’da öldürülmesi de “kim yaptı” tartışmalarına yol açmıştı. Ancak Adnani’nin gerçekten öldürüldüğü birkaç saat arayla iki ülkenin ordusu tarafından da teyit edilebilmişti

İkincisi, Rus Savunma Bakanlığı Suriye’de ABD öncülüğündeki İD’le mücadele koalisyonunun başarılarını azımsamaya çalışıyor. 26 Ekim’de, operasyonun hemen öncesinde, Rus ordusu ABD’yi Amerikan paralı askerlerinin ve istihbarat servislerinin gelirlerini artırmak için Suriye petrolünü kaçırmakla suçladı. Konaşenkov 27 Ekim’deki basın toplantısında şöyle dedi: “İslam Devleti 2018’de Rus hava gücüyle desteklenen Suriye hükümeti tarafından tamamen bertaraf edildiği için, Ebu Bekir El Bağdadi’nin öldürüldüğüne dair ‘sayısız’ açıklamanın Suriye’deki durum ya da İdlib’de varlığını sürdüren teröristlerin eylemleri açısından pek bir anlamı yok.” 

Görünen o ki, Moskova terörle mücadelede başarı tekelini kendisinde tutmaya ve ABD’nin çifte standartlarının altını çizmeye çalışıyor. Nitekim bakanlık Amerikalıları sık sık “istikrarsızlığı artırmak için” eski İD savaşçılarına eğitim vermekle de suçluyor. Rus Dışişleri Bakanlığı da Suriye’deki militanların Afganistan’a taşındığına ilişkin iddiaların endişe verici olduğunu kaydederek taşımayı gerçekleştiren “kimliği belirsiz helikopterlerin büyük ihtimalle NATO ile bağlantılı olduklarını” ve bu kişilerin, Afganistan’da saldırganların mevzilendiği bölgelere taşındıklarını açıklamıştı.

Üçüncüsü, bakanlığın operasyonun başarısını kabul etmesi Rus ve Suriye özel harekât birliklerinin Bağdadi ve ailesinin büyük ihtimalle Suriye rejiminin kontrolündeki bölgelerden Türkiye’nin kontrolündeki bölgeye geçişine engel olmadığının kabulü anlamına gelecek. Benzer bir durum Adnani’nin selefi İD sözcüsü Ebu El Hasan El Muhacir’in Pazar günü Türkiye’nin kontrolündeki Fırat Kalkanı Harekâtı bölgesinde bulunan Cerablus’ta kullandığı tırın içinde öldürülmesinde de söz konusu. Muhacir’in öldürüldüğü SDG tarafından duyuruldu. Rus ve Suriye rejimi niçin Muhacir’i daha önce avlayamadı?

Bağdadi ve Muhacir’in öldürülmeleri aslında Bağdat’taki koordinasyon merkezinin başarılı olduğunu ortaya koyuyor. Ancak Bağdadi’nin saklandığı yer gerçekten öncesinde yakalanan yardımcısı İsmail El İthavi’nin Irak güvenlik güçlerine verdiği bilgiyle tespit edildiyse bu, Rusya, Suriye, İran ve Irak arasında kurulan terörle mücadele koalisyonunun hassas bilgileri paylaşmakta pek başarılı olmadığına işaret ediyor. Rus ordusu geçmişte bu merkezin çalışmalarından memnun olduğunu açıklamıştı.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni

Askeri konularda uzman olan gazeteci Anton Mardasov, Moskova merkezli Yenilikçi Kalkınma Enstitüsü’nde Orta Doğu Çatışmaları Departmanı’nın başkanlığını yürütmektedir. Twitter hesabı: @anton_mardasov

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept