İsrail'in Nabzı

Netanyahu’nun büyük pazarlığı: Dokunulmazlığa karşılık ilhak

By
p
Article Summary
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu seçimlere günler kala yerleşimcilere “egemenlik” yani tam ilhak sözü verirken, yerleşimcileri temsil eden siyasiler de Netanyahu’ya dokunulmazlık sağlayacaklarını söylüyorlar. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Yamina ittifakı arasında yazılı bir anlaşma yok. El sıkışmış bile değiller. Ancak 17 Eylül seçimleri yaklaşırken ve Başbakan’ın türlü skandallarını soruşturan polisten can sıkıcı bilgiler sızmaya devam ederken durum netlik kazanıyor. Her şey artık ortada: Netanyahu yerleşimcilere “egemenlik” vadediyor ki bu, Batı Şeria’nın tümden ilhakı anlamına geliyor, yerleşimcileri temsil eden Ayelet Shaked ve Naftali Bennett gibi Yamina liderleri de buna karşılık Başbakan’a yargı dokunulmazlığı sağlayacaklarını söylüyorlar. 

Netanyahu ve ailesinin Shaked ve Bennett ile çokça alay etmiş olması, ettikleri tüm hakaretler hiç önemli değil. Netanyahuların Shaked, Bennett ve aileleriyle ilgili rencide edici bilgiler bulup kamuoyuna sızdırma uğraşı da artık önemsiz. Bennett-Shaked ikilisi seçmenlerine “yüzyılın anlaşmasını” vadediyor: Netanyahu’ya dokunulmazlık, yerleşimcilere egemenlik.

Netanyahu 1 Eylül’de yeni eğitim yılının açılışı için Batı Şeria’daki Elkana yerleşimini tercih etti. Ancak eğitim sistemi hakkında söyleyecek fazla bir şey bulamadı. Onun yerine bol bol ilhaktan söz ederek “Tanrı’nın yardımıyla İsrail yurdu ve İsrail devleti kapsamındaki tüm topluluklara Yahudi egemenliğini uygulayacağız” dedi. “Kimseyi buralardan koparmayacağız” diye de ekledi. 

Bu geniş çerçeveli açıklamayla Netanyahu yerleşimcilere ilhak vaadinde bir adım daha atmış oldu. Netanyahu 9 Nisan seçimlerinin arifesinde verdiği röportajda Gush Etzion yerleşim bloğunun ilhakıyla ilgili bir soruyu yanıtlarken “Yahudiye ve Samarya’da (Batı Şeria) İsrail egemenliğini tesis ederken yavaş yavaş, kademeli olarak hareket edeceğiz” diyerek Batı Şeria’nın ilhakının aşamalı olacağına işaret etmişti. Daha ufak yerleşimlere gelince -- ki bunların bazıları fiilen yasadışı oluşumlardır -- şöyle demişti: “Ben yerleşim blokları ile izole, küçük yerleşimler arasında ayrım yapmıyorum. Üzerinde yerleşim bulunan her nokta benim nazarımda İsrail’in parçasıdır. Biz bunlardan sorumluyuz ve ben de bunları Filistinlilere devretmeyeceğim.” Netanyahu bu mülakatta komple bir ilhaktan söz etmemişti. 

Başbakan şimdi 17 Eylül seçimlerinin arifesinde İsrail egemenliğinin tüm bölgelerde tesis edilmesini, başka bir deyişle tüm yerleşimlerin ilhakını vadediyor. Kendisini neredeyse her konuda kollayan Donald Trump yönetiminin bu konuda da arkasında olduğuna inanıyor. Dolayısıyla bu söylem boş laftan ibaret değil, Netanyahu’nun yerine getirebileceği bir vaat. Yerleşimciler için bu, altın değerinde bir vaat. 

Bu pazarlıkta sağın rolüne gelince, sağcı cenah ilhak politikasını hayata geçirebilmesi için Başbakan’ı desteklemek zorunda. Başka bir deyişle ona dokunulmazlık sağlamaları gerekiyor.

Shaked için bu süreç, partisi Yeni Sağ’ın barajı aşamadığı ve kendisinin de Knesset dışında kaldığı nisan seçimleriyle başladı. Haaretz gazetesine göre Shaked bu seçimlerde Likud’dan aday olmak için elinden geleni yaptı ama Başbakan’ın eşi Sara Netanyahu’nun vetosunu aşamadı. Shaked kendisine yakın bir isim aracılığıyla Netanyahu ekibine, dokunulmazlığa destek vereceğini, hatta Başsavcı Avichai Mandelblit üzerindeki nüfuzunu kullanacağı yönünde mesajlar iletti. Ancak bu bile işe yaramadı. Görünen o ki Netanyahu ailesinin Shaked’e duyduğu husumet dokunulmazlık arzusundan bile güçlü. 

Son günlerde ise dokunulmazlık sözleri başka bir taraftan geldi. 31 Ağustos’ta Kanal 12’ye mülakat veren Naftali Bennett, “Netanyahu’ya dokunulmazlık sağlanmasına karşı çıkmamız için ancak olağanüstü bir şeyin olması lazım” dedi. Bennett’in “olağanüstü bir şey” ile neyi kastettiği anlaşılamadı ama Yamina’nın ana tabanını oluşturan yerleşimcilere egemenlik sağlamak adına ahlaki değerleri de hukuk devletini de bir kenara bıraktığı ortadaydı. 

Likud’a katılım çabaları sonuçsuz kalınca Yamina liderliğini üstlenen Shaked, Yeni Sağ ve Yamina’da ortağı olan Bennett’e destek çıktı ve şöyle konuştu: “Bennett haklı. Başbakan Knesset komisyonuna gidip dokunulmazlık talep ederse, bizler her şeyi değerlendireceğiz ve İsrail devletinin menfaatleri doğrultusunda karar vereceğiz.” Doğrudan ilhaktan bahsetmeyen Shaked, ekonomi, ulusal güvenlik, eğitim sistemi, sağlık gibi başka konuları da içeren genel bir çerçeve çizdi ve “Bir tek Netanyahu’nun dokunulmazlığına odaklanmayalım. Esas meseleleri konuşmamız lazım” diye ekledi. Ancak Shaked’in ne demek istediği aşikârdı: Netanyahu’ya dokunulmazlık sağlanmazsa ilhak da olmaz. İsteyen istediği gibi anlayabilir. 

Bu arada Shaked’in tam ilhak yönünde önemli bir adım atmış olduğunu belirtmek lazım. Zira Şubat 2017’de Batı Şeria’nın tamamının İsrail egemenliğine alınmasının “Yahudi devletinin sonu” olacağını savunmuş ve şöyle demişti: “Ancak (İsrail kontrolündeki) C Bölgesi’ni ilhak etmemiz lazım. (…) Ülkemiz 90 bin yeni Arap’a vatandaşlık vermeyi kaldırabilir.” Filistin kontrolündeki A ve B bölgelerine gelince Shaked o günlerde çözümün bölgesel bir federasyonda yattığına inanıyordu. Gelinen noktada ise daha geniş kapsamlı bir ilhaktan söz ediyor.

Shaked ve diğer bazı Yamina üyeleri 21 Ağustos’ta Elkana’ya gitmiş -- evet, Netanyahu’nun gittiği yerleşimin aynısı -- ve tam ilhak vaadinde bulunmuşlardı. Konut fiyatlarının düşürülmesine dönük bir plan sunan Shaked, “Tel Aviv kenti neredeyse Gazze kadar kalabalık ve New York kadar pahalı” dedi. Bu gülünç kıyaslamayı yaparken gözünü bile kırpmadı. Shaked’e göre bu soruna “yaratıcı” bir çözüm bulunabilir: Batı Samarya’da yarım milyon Yahudi için konut inşa etmek. Peki, bu nasıl olacak? Ülke içinde bir daire alamayacak durumda olan yarım milyon İsrailli Batı Samarya’ya nasıl taşınacak? Çok basit. Büyük vaatler adamı Benjamin Netanyahu’ya dokunulmazlık sağlanacak. 

Netanyahu’nun Shaked’den gerçekten hiç hazzetmediği belli. Kanal 13’ün 2 Eylül’de yayınladığı 2017 yılına ait bir ses kaydında, dönemin İletişim Bakanı Eyüp Kara ile konuşan Netanyahu’nun Shaked’in adının anılmasından bile öfkelenip bağırdığı duyuluyor. Eşi Sara’nın Shaked’den hoşlanmadığını söylemek ise yetersiz bir ifade olur. Gel gör ki Bennett ve Shaked bir filden bile daha kalın derili oldular. Nisandaki başarısızlıklarından sonra onlar için parlamentoya dönmekten daha önemli bir şey yok. Bunu nasıl yapacaklar? Netanyahu’ya dokunulmazlık sözü vererek. O da onlara Batı Şeria’da tam ilhak sözü veriyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Israeli elections

Shlomi Eldar Al-Monitor'un İsrail'in Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Son yirmi yıldır İsrail'in Kanal 1 ve Kanal 10 televizyonları için Filistin Yönetimi’ni, bilhassa da Gazze Şeridi'ni takip eden Eldar, Hamas'ın doğuş ve yükselişini yakından izlemiştir. Eldar, 2007'de İsrail'in en saygın medya ödülü Sokolov Ödülü'ne layık görülmüştür.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept