Mısır İsrail’den gaz almaya hazırlanıyor

Doğu Akdeniz’deki doğal gaz sektöründe faal iki şirketin imzaladığı anlaşma, İsrail’den Mısır’a gaz ihracının önünü açıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor İsrail’in Hayfa kenti açıklarında bulunan Leviathan doğal gaz sahasına getirilen yeni platform, 31 Ocak 2019 Photo by Marc Israel Sellem/Pool via REUTERS.
Menna A. Farouk

Menna A. Farouk

@MennaFarouk91

İşlenmiş konular

Petrol ve gaz

Eyl 25, 2019

İsrail’den Mısır’a uzanan boru hattının işletmecisi Eastern Mediterranean Gas (EMG) şirketinin İsrailli Europe Asia Pipeline şirketiyle 8 Eylül’de imzaladığı anlaşmanın ardından İsrail Mısır’a doğal gaz ihracına hazırlanıyor.

Uzmanlara göre EMG’nin ikinci bir terminali kullanmasını sağlayan anlaşmayla birlikte İsrail’den Mısır’a gaz ihracının önündeki son engel de kalkmış oldu. İsrailli Delek Drilling şirketi ve Texas merkezli ortağı Noble Energy’nin 19 Şubat 2018’de Mısırlı Dolphinus şirketiyle imzaladıkları sözleşme uyarınca Mısır’a 10 yıl süreyle 15 milyar dolar değerinde gaz ihraç edilecek. İki şirket anlaşmayı kolaylaştırmak adına Eylül 2018’de EMG boru hattından hisse almaya karar vermişti.

Fizibilite uzmanı olan Ayn Şems Üniversitesi öğretim üyesi Ahmed El Şami Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İsrail, kıyı açıklarındaki Tamar ve Leviathan sahalarında üretilen gazı Mısır şebekesine taşıyacak boru hattını sağlamakta önemli bir engelle karşı karşıyaydı. İmzalanan anlaşmayla EMG’nin boru hattı üzerinden İsrail’in Aşkelon kenti Mısır’ın Sina Yarımadası’ndaki El Ariş limanına bağlanacak.” 

Şami, anlaşmanın özel şirketler arasında olmasına rağmen Mısır devletinin dolaylı olarak fayda sağlayacağını, gelirlerini artıracağını belirtti.

İsrail gazının ithal sıvılaştırılmış gazdan daha ucuz olduğunu vurgulayan iktisatçı, Mısır hükümetinin sanayiye gaz sağlama açısından yükünün hafifleyeceğini, mevcut kamu projelerine enerji temini ve iç talebi karşılama bakımından da fayda sağlayacağını kaydetti. 

Şami sözlerini şöyle sürdürdü: “Mısır hükümeti, hangi ülkeden olursa olsun gaz alımı yapan özel şirketlerden dolaylı kazanç sağlıyor. Çünkü hükümet ulusal gaz şebekesinin ve ülkedeki sıvılaştırma tesislerinin kullanımından ücret alıyor.” 

Anlaşmanın Mısır’ın gaz endüstrisi ve gaz ihracında bölgesel bir merkez olma stratejisini desteklediğini ve bunun her şeyden önemli olduğunu vurgulayan Şami, “Mısır İsrail gazını hem kullanacak hem de Avrupa’ya ihraç etmek üzere sıvılaştırma tesislerinde işleyecek. Bu, Mısır açısından dengeleri değiştiren bir olay olacak” dedi.

Kahire İngiliz Üniversitesi Petrol Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Servet Ragıb da anlaşmanın Mısır için son derece yararlı olduğuna inanıyor. Mısır’ın 2012 yılında aralarındaki anlaşmaya rağmen İsrail’e gaz satışını durdurması, uluslararası tahkim davasıyla sonuçlanmıştı. Ragıb’a göre son anlaşma bu olayın çözümünü de kolaylaştırdı. 

Uluslararası mahkeme 4 Aralık 2015’te Mısır Genel Petrol Şirketi ve Mısır Doğal Gaz Şirketi (EGAS) aleyhine karar vererek İsrail Elektrik Kurumu’na 1.7 milyar dolar tazminat ve faiz ödenmesini hükmetmişti. Petrol Bakanlığı’na göre İsrail’e gaz satışı, 25 Ocak 2011 devrimini izleyen çalkantılar nedeniyle durduruldu. Tarafların 2005’te imzaladığı anlaşmaya göre Mısır İsrail’e 2.5 milyar dolar tutarında gaz satmayı taahhüt etmişti. 

Genel Petrol Şirketi ve EGAS’ın yakın zamanda İsrail tarafıyla “dostane anlaşma” sağlayarak ödenecek tazminatı 500 milyon dolara indirdiğini anımsatan Ragıb, “Bu, önemli bir başarıydı. Mısır İsrail’le gaz anlaşmazlığını çözmek için bu anlaşmayı baskı unsuru olarak kullandı” dedi.

Mısır, Rusya’ya bağımlılığını azaltmaya çalışan Avrupa’nın gaz tedarikçisi olmayı hedefliyor ve Ragıb’a göre İsrail’le sağlanan anlaşma bu hedefe de hizmet ediyor. Ragıb, “İsrail’le tarihsel çatışmadan dolayı anlaşma kamuoyunda kafa karışıklığı ve endişe yaratsa da İsrail’le doğal gazda işbirliğini artırmak Mısır’a hem içeride hem de bölgesel düzeyde büyük fayda sağlayacak” dedi. 

25 Ocak devriminden sonra gaz ithalatçısına dönüşen Mısır, enerji açıklarını kapatmak ve yeniden gaz ihracatçısı olmak için 2014’ten bu yana artan bir çaba harcıyor.

Petrol Bakanlığı 30 Haziran tarihli açıklamasında Mısır’ın doğal gaz üretiminin günde yaklaşık 192 milyon metreküple rekor seviyeye ulaştığını bildirdi. Bakanlık verilerine göre Mısır’ın doğal gaz tüketimi günde yaklaşık 187 milyon metreküp seviyesinde. 

Açıklamada Akdeniz’deki dört büyük sahanın geliştirilmesinde kaydedilen mesafe sonucu gaz üretiminin giderek arttığı ve Eylül 2018 itibarıyla Mısır’ın kendi kendine yeter hâle geldiği vurgulandı. Bakanlığa göre “Bu durum, ithalata yönelik döviz kullanımını daha makul seviyeye çekti ve devlet bütçesine yük olan ithalat faturasını azalttı.” 

Bakanlık ayrıca son beş yılda bu alanda 31 projenin hayata geçirildiğini, toplam yatırım tutarının 21.4 milyar dolara ulaştığını belirtti.

Recommended Articles

Mısır-Türkiye dizi savaşına Mısır’ın fetva kurumu da katıldı
Shahira Amin | Sanat ve Eğlence | Şub 16, 2020
Ucuza ihracat, ucuza turizm
Mustafa Sönmez | ekonomi ve ticaret | Eyl 25, 2019
Irak-Türkiye arasında yeni petrol boru hattı yolda
Omar Sattar | | Eyl 18, 2019
Belarus Suriye’yle ticarette Rusya’ya rakip mi çıkıyor?
Igor A. Matveev | ekonomi ve ticaret | Eyl 12, 2019
ABD askeri yardımlarında Mısır insan haklarından muaf tutuldu
Jack Detsch | insan hakları | Eyl 5, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Mısır-Türkiye arasındaki enerji kavgası alevleniyor
Rasha Mahmoud | Petrol ve gaz | Mar 27, 2020
al-monitor
Libyalı Yahudiler ülkelerine dönüş hakkı istiyor
George Mikhail | etnik azınlıklar | Şub 21, 2020
al-monitor
Mısır-Türkiye dizi savaşına Mısır’ın fetva kurumu da katıldı
Shahira Amin | Sanat ve Eğlence | Şub 16, 2020
al-monitor
Türkiye-Mısır dizi savaşında sırada Kavalalı Mehmet Ali Paşa mı var
Ahmed Fouad | Sanat ve Eğlence | Oca 20, 2020