Mısır-Kıbrıs yakınlaşmasının perde arkası

Uzmanlar, Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs arasında peşi sıra atılan yakınlaşma adımlarının Türkiye’nin Kıbrıs’ın münhasır ekonomik bölgesinde gerçekleştirdiği arama faaliyetlerini zorlaştırabileceğine inanıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kıbrıs Dışişleri Bakanı Nikos Hristodoulidis (solda) Mısırlı muhatabı Semih Şükrü ile ortak basın toplantısında, Kıbrıs, 31 Temmuz 2019 Photo by Twitter/@CyprusMFA.

Ağu 21, 2019

KAHİRE — Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükrü’nün Kıbrıslı muhatabı Nikos Hristodoulidis ile 31 Temmuz’da Kıbrıs’ta gerçekleştirdiği görüşmenin gündemine Doğu Akdeniz’de işbirliği dosyası damga vurdu.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmet Hafız aynı gün yaptığı açıklamada görüşmede iki ülke arasındaki işbirliğinin başta enerji olmak üzere tüm ekonomik alanlarda artırılmasının üzerinde durulduğunu bildirdi. Şükrü görüşmede Doğu Akdeniz’de keşfedilen gaz rezervlerinin Mısır ve Kıbrıs arasındaki güçlü ortaklık için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Şükrü ayrıca ikinci toplantısı 25 Temmuz’da Kahire’de düzenlenen Doğu Akdeniz Gaz Forumu’nun (DAGF) Mısır, Kıbrıs ve bölgedeki diğer ülkeler arasındaki işbirliği ve eşgüdümün itici gücü olacağını da belirtti.

Mısır Petrol ve Tabii Kaynaklar Bakanı Tarık El Mulla’nın ev sahipliğinde 25 Temmuz’da Kahire’de düzenlenen DAGF toplantısına Yunanistan, İsrail, İtalya ve Filistin enerji bakanları ile Ürdün Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı’nın temsilcileri katıldı. Bölgedeki enerji kaynaklarına yönelik işbirliğini geliştirmek ve sürdürülebilir bir gaz piyasası oluşturmak amacıyla kurulan platformun dönem başkanlığını Mısır üstlendi.

Hristodoulidis 11 Nisan 2018’de de Mısır Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi ile Kahire’deki Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda görüşmüştü. Görüşmeye Şükrü ve Kıbrıs’ın Kahire Büyükelçisi Charis Moritsis de katılmıştı. Mısır Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Bassam Radi, Hristodoulidis’in görüşmede Sisi’ye “Kıbrıslıların Mısır’la birkaç yıl içerisinde görülmemiş bir seviyeye ulaşan özel işbirliğinden gurur duyduklarını ve bu yapıcı işbirliğinin tüm Akdeniz ülkeleri için örnek teşkil ettiğini” iletti.

Sisi 30 Nisan 2018’de Kıbrıslı ve Yunan liderler ile eşleri onuruna resmi bir akşam yemeği vermişti. Kıbrıs diasporasından temsilcilerin de katıldığı yemek öncesinde üç ülke arasında sağlık turizmini geliştirmek amacıyla başlatılan “Köklere Dönüş” programının imza töreni düzenlenmişti.

Sisi bu yıl da 1 Mayıs’ta Anastasiadis ile görüştü. Görüşmeye Şükrü’nün yanı sıra Mısır istihbarat şefi Abbas Kâmil ve Büyükelçi Moritsis katıldı. Rodi’nin aynı gün Facebook’tan paylaştığı bilgilere göre görüşmede, gerek iki ülke gerekse üçlü mekanizma kapsamında işbirliğini her alanda artırma kararı alındı. Müşterek menfaatleri ilgilendiren bölgesel ve uluslararası meseleler üzerinde duruldu. Bunun öncesinde de üç ülkenin dışişleri bakanları doğalgazda işbirliği projelerine hız vermek için 14 Eylül’de Kahire’de bir araya geldi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a verdiği bilgilere göre üst düzey devlet yetkilileri arasında son dört yıldır gerçekleştirilen tüm bu görüşmeler ve yoğun trafik taraflar arasındaki işbirliğinin ne denli geliştiğinin ve siyasi, ekonomik ve askeri yakınlaşmanın göstergesi. Mısır, Kıbrıs ve Yunanistan arasında son yıllarda gelişen işbirliğinin ve Mısır ile Kıbrıs arasında 2013’te imzalanan Deniz Sınırı Anlaşması’nın DAGF’nin kuruluşuna zemin hazırladığını belirten yetkili, oluşumun iki ülkenin de refahına katkıda bulunacağını kaydetti.

Kıbrıs-Mısır yakınlaşmasının iki ülke arasındaki siyasi, askeri ve güvenlik eşgüdümünü tasdik ettiğini belirten yetkili, bu yakınlaşmanın, Akdeniz’deki gaz arama faaliyetleriyle hem uluslararası hukuku hem de iki ülke arasında 2013’te imzalanan deniz sınırı anlaşmasını ihlal eden Türkiye’ye açık bir mesaj olduğunu da vurguladı. 

Türkiye’nin Akdeniz’de 30 Ekim 2018’de başlayan arama faaliyetleri son aylarda hız kazandı. Avrupa Birliği 4 Mayıs’ta gelişmelerden “derin endişe” duyulduğunu ve faaliyetlerin Kıbrıs’ın egemenlik haklarının ihlali olduğunu açıkladı. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini “Avrupa Birliği Kıbrıs’la tam bir dayanışma içinde hareket ederek gereken cevab verecektir” diye konuştu. 

ABD Dışişleri Bakanlığı da 5 Mayıs’ta Türkiye’yi Kıbrıs açıklarında petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerini durdurmaya çağırarak şu açıklamayı yaptı: “Bu tahrik edici ve bölgede gerginliği artırmaya yönelik risk teşkil eden bir adım. Türk makamlarını bu faaliyetlere son vermeye çağırıyoruz.”

Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın da 4 Mayıs’ta Türkiye’ye yönelik bir uyarı açıklaması yaptığını hatırlatan yetkili, Türkiye’nin Kıbrıs’ın batısındaki sularda yaptığı arama faaliyetlerinin endişe ve dikkatle izlendiğini söyledi.

Uluslararası ilişkiler uzmanı ve devlete bağlı El Ahram gazetesi yazarlarından Zekeria Othman’a göre Türkiye, Doğu Akdeniz’de Mısır, Kıbrıs ve Yunanistan arasında kurulan ittifakı Ankara’ya karşı kurulmuş bir oluşum addediyor. DAGF’nin kurulması ve Mısır’ın başkanlık koltuğuna geçmesiyle bu yöndeki endişeler daha da artmış durumda. 

Görüşlerini Al-Monitor’a telefonla aktaran Othman, Kahire’nin Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki arama faaliyetlerini engelleyebilecek güçlü bir ittifak kurmayı başardığını ve Türkiye’nin de bunun farkında olduğunu söyledi. Othman İsrail, Ürdün ve İtalya’nın da ABD’nin teşvikiyle platforma katılmalarının ittifakı daha da güçlendirdiğini ekledi. ABD Enerji Bakanı Rick Perry’nin 25 Temmuz’da Kahire’de düzenlenen toplantıya katılımı Washington’ın kuruluşa verdiği desteğin göstergesiydi. 

Othman üç ülke arasındaki askeri işbirliğinin de yüksek bir seviyeye ulaştığını belirterek, üç ülkenin silahlı kuvvetlerinin katılımıyla düzenlenen Medusa tatbikatlarına dikkat çekti. Medusa tatbikatlarının sonuncusu olan Medusa 8 15 Nisan’da Mısır’ın Akdeniz kıyılarında düzenlenmişti.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Türkiye-İsrail ilişkileri: Yumuşama işaretleri ne kadar gerçekçi?
Amberin Zaman | | May 27, 2020
Kıbrıs’a silah ambargosu kalkacak mı? Trump kararı Pompeo’ya havale etti
Bryant Harris | Yaptırımlar | Nis 14, 2020
Türk-Azeri milyarderin tutuklanmasının arkasında ne var?
Amberin Zaman | Petrol ve gaz | Mar 20, 2020
Mısır-Türkiye arasındaki enerji kavgası alevleniyor
Rasha Mahmoud | Petrol ve gaz | Mar 27, 2020
Petrol Erdoğan’ın Suriye siyasetini düze çıkarabilir mi?
Fehim Taştekin | türk-kürt çatışması | Mar 13, 2020

Recent Podcasts

Featured Video