Müslüman Kardeşler gerçekten demokratikleşir mi?

Müslüman Kardeşler, tarihinde görülmemiş bir karar alarak iktidar arayışından vazgeçtiğini ve Mısır’ın muhtelif kesimleriyle işbirliği yapmak istediğini açıkladı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kahire’deki bir duruşma sırasında demir parmaklıklar ardında bekleyen Müslüman Kardeşler mensupları, 2 Aralık 2018 Photo by REUTERS/Amr Abdallah Dalsh.

İşlenmiş konular

democracy, islamic law, mohammed morsi, egyptian politics, january 25 revolution, abdel fattah al-sisi, muslim brotherhood

Tem 14, 2019

KAHİRE — Müslüman Kardeşler hareketi Mısır’ın merhum İslamcı Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi iktidarının 2013’te devrilmesinin ardından ilk kez, Cumhurbaşkanı Abdülfettah El Sisi liderliğindeki rejimin düşmesi durumunda yeniden iktidara talip olmayacağını açıkladı. Ülkedeki tüm siyasi faaliyetlerini durduracağını ve üyelerinin başka partilerde siyaset yapmasına izin vereceğini ilan eden hareket, açıklamasıyla tartışma yarattı.

Hareketin internet sitesinde 29 Haziran’da yayınlanan açıklama, Müslüman Kardeşler’in gelecek dönemde izleyeceği stratejiye dair önemli ipuçları sunuyor: Düşünce suçlularının serbest kalması ve Sisi rejiminin devrilmesi için Mısır’daki sol ve liberal güçlerle işbirliği yapmak. Tartışmayı tetikleyen nokta da bu, zira hareketin tarihi ve Batı’daki örnekleriyle örtüşmeyen demokrasi anlayışı biliniyor.

Hareketin açıklamasında şu ifadelere yer verildi: “Bizler, Mısır halkının kamusal hakları, ülkenin bekâsı gibi ulusal meselelerin tüm siyasi arenayı ilgilendirdiğine inanıyoruz. Bunlar, Müslüman Kardeşler’in faaliyet alanına sığmayacak, bir siyasi parti faaliyetine ya da siyasi rekabete indirgenemeyecek meselelerdir. Askeri darbe sona erdikten sonra İslami geçmişi olan genel bir ulusal hareket olarak yola devam edeceğiz, kamusal ve siyasi hayata sadece bu çerçevede destek sunacağız.”

“İktidardayken bazı hatalar yaptığını” da kabul eden hareket, şöyle devam etti: “Devrim sürecinde ve iktidardayken yaptığımız hataları kabul eden pek çok iç değerlendirmemiz oldu. Müttefiklerimiz ve devrimin diğer bileşenleri tarafından yapılan hataları da gözden geçirdik. Karşı devrimin başarısına bu hatalar ve anlaşmazlıklar zemin hazırladı.”

Mısır’ın İslamcı liderlerinden 2014’te Türkiye’ye kaçan Murat Gürab da Al-Monitor’a açıklamaya ilişkin şunları aktardı: “Müslüman Kardeşler Mısır’daki muhtelif siyasi partiler arasındaki güveni yeniden tesis etmek ve yıllar süren baskının ardından Sisi rejimine karşı yeniden birlik olmak için uğraşıyor. Hareketin liderleri Müslüman Kardeşler saflarını dağıtarak üyelere diğer siyasi partilere katılım imkanı vermenin, sol ve liberal kesimlerle işbirliği yapmanın bu aşamada iktidar arayışından daha önemli olduğuna inanıyorlar.”

Gürab şöyle devam etti: “Tüm siyasi hareketler ve partilere artık her zamankinden çok daha açık olduğumuzu söylüyoruz. İktidar arayışında değiliz. Mısır’ın baskıcı rejimden kurtulması için özgürlük arayışındayız.” Gürab, hareketin temasa geçmeyi planladığı siyasi partilerin hangileri olduğuna ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı: “Herkesle eşgüdüm yapmaya, birlikte çalışmaya çalışıyoruz.”

İstanbul Aydın Üniversitesi’nin araştırmacılarından Mahmut Şaban Bayumi ise Al-Monitor’a şu değerlendirmeyi yaptı: “Bu açıklama, Müslüman Kardeşler ideolojisiyle örtüşmeyen, iktidarları sırasında yaptıkları İslam devleti çağrılarıyla örtüşmeyen büyük çelişkilerle dolu. Müslüman Kardeşler’in kuruluş amacı düpedüz iktidar olmak ve bir İslam devleti kurmaktır. Müslüman Kardeşler son 80 yıldır kendini böyle temsil etti. Şimdi iktidar arayışında olmadıklarını söylüyorlar. Burada izahı zor bir durum var.”

Harekete “Böyle bir açıklamanın ortaya çıkmasına sebep olan iç işleyişi ve tartışmaları kamuoyuna açıklasınlar ki İslamcıların tutumlarını niçin tamamen değiştirdiklerini anlayalım” çağrısı yapan Bayumi şöyle devam etti: “Müslüman Kardeşler son altı yıldır, Mursi’nin 2013’te devrilmesinden bu yana, gösteriler ve protestolar düzenliyordu. Şimdi bu açıklamayla birdenbire işler değişti. Ben bu mesajın muhatabının Mısır’daki sivil, sol siyasi çevreler olduğuna inanmıyorum çünkü bu güçler hareketle işbirliği yapmaya son derece mesafeliler. Bence bunun muhatabı İslamcılığı reddeden bazı Körfez ülkeleri ile Avrupa ülkeleri. (...) Müslüman Kardeşler bir şekilde artık iktidarla ilgilenmediği mesajını vererek Mısır’daki faaliyetlerini meşru olarak sürdürmesine izin verilmesini istiyor.”

Al-Monitor konuya ilişkin, Mısır’ın en büyük siyasi koalisyonlarından birine üye önde gelen bir sol liderin de görüşlerine başvurdu. 

Siyasi isminin açıklanmaması kaydıyla şunları aktardı: “Mısır’daki hiçbir parti Müslüman Kardeşler’le işbirliği içinde olmak istemiyor. Hareket iktidardayken affedilmez hatalar yaptı ve Mayıs 2012’den Haziran 2013’e kadar süren bir yıllık iktidarında otoriter bir yönetim sergiledi. Açıklamada hareketin hatalarını fark ettiği kaydedilmiş. Ancak burada hangi hatalardan söz edildiğini bilmemiz gerekir. Müslüman Kardeşler 25 Ocak devriminin ardından tüm siyasi partileri siyaset arenasından dışlayarak askeri yönetimle ittifaka gitti. Halkın 2013’te sokaklara çıkarak dile getirdiği taleplere kulağını tıkadı, cumhurbaşkanlığı için erken seçim talebini kabul etseydi belki bugün bir askeri cunta tarafından yönetilmezdik.”

Siyasi sözlerini şöyle noktaladı: “Müslüman Kardeşler askeri yönetimin hem siyasi hem de ideolojik düşmanıdır. Mısır’daki baskıcı iktidarın gitmesi ve siyasi tutukluların serbest bırakılması konularında ortak taleplere sahip olabiliriz ama bu birlikte çalışacağımız anlamına gelmez."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Karadeniz’deki Mısır-Rus tatbikatı Türkiye’ye mesaj mı?
Muhammed Magdy | | Eki 18, 2020
al-monitor
Mısır’dan Türkiye’yi Suriye’de sıkıştırma hamlesi
George Mikhail | | Eyl 29, 2020
al-monitor
Arap ülkeleri Türkiye’ye karşı birleşebilir mi?
Hagar Hosny | Türkiye-Körfez ilişkileri | Eyl 16, 2020
al-monitor
Kıbrıs-Mısır boru hattı projesi hayata geçebilir mi?
Mohamed Saied | Petrol ve gaz | Eyl 13, 2020