Irak'ın Nabzı

Türkiye’den Iraklı Türkmenlerin siyasi taleplerine destek

By
p
Article Summary
Türk Dışişleri Bakanı geçtiğimiz günlerde Bağdat ve Erbil’de gerçekleştirdiği görüşmelerde Türkmenlerin hükümet kademelerinde yer alması için de baskı yaptı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

SÜLEYMANİYE, Irak — Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu 28-29 Nisan’daki Irak ziyaretinde ikili ilişkileri ve bir enerji anlaşmasını içeren görüşmelerin yanı sıra Türkmenlerin yönetime katılım konusunu da gündeme getirdi.

Çavuşoğlu Türkmenlerin hem Irak Kürdistan Bölgesi’nde (IKB) hâlâ kurulmakta olan hükümette hem de Bağdat’taki merkezi hükümette yer almaları gerektiğini vurguladı. Bakan Irak Türkmen Cephesi (ITC) temsilcileriyle Erbil’de yaptığı görüşmenin ardından Twitter üzerinden “Irak’ın üçüncü, IKB’nin ise ikinci büyük etnik grubu Türkmen kardeşlerimiz hem Irak hem IKB’de yönetimde temsil edilmeli” mesajını paylaştı.

Çavuşoğlu Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (KBY) Başbakanı Neçirvan Barzani, Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani, Kürdistan Bölgesi Güvenlik Konseyi Başkanı ve yeni başbakan adayı Mesrur Barzani ile de ayrı ayrı görüşmeler yaptı.

Çavuşoğlu’yla görüşmeye katılan ITC mensubu ve Kürdistan bölgesel parlamento üyesi Aydın Maruf, Al-Monitor’a yaptığı açıklamada Bakan’ın ziyaretinin başlıca amacının “Ankara’nın hem Erbil hem Bağdat’la siyasi, diplomatik ve ticari ilişkileri güçlendirmek” olduğunu söyledi.

Türkiye ile KBY’nin arası Kürdistan’da Eylül 2017’de düzenlenen bağımsızlık referandumu üzerine bozulmuştu. Ancak bölgedeki çalkantıları ve Kürdistan’ın önemini göz önünde bulunduran Türkiye ilişkileri artık normalleştirmeye çalışıyor.

Matuf, Türkiye’nin Kerkük ve Kürdistan Bölgesi’ndeki Türkmenleri Irak’la ilişkilerinde önemli bir odak noktası olarak gördüğünü, Türkmenlerin siyasi süreçte temsil edilmesini, hem Erbil hem Bağdat’ta resmi görevler üstlenmesini istediğini ve bunun doğal bir hak olduğunu belirtti.

Şubatta Türkmen vekil Muna Kahveci Kürdistan parlamentosunda meclis başkanı ikinci yardımcısı olarak seçilmişti. Ancak Maruf Türkmenlerin Kürdistan Başkanlığı’nda Türkmen konularında bir danışmanlık makamı ve KBY Başbakanı ikinci yardımcılık makamını istediklerini anımsattı. Bu talepler karşılanmış değil.

Konu hakkında Al-Monitor’a konuşan KBY Sözcüsü Sefin Dizayi, bu taleplerin muhatabının yeni KBY yönetimi olduğunu belirtirken, tüm azınlıkların yönetimde pay sahibi olması gerektiğine inandığını söyledi.

ABD yönetimi geçtiğimiz günlerde aralarında Türkiye’nin de bulunduğu bazı ülkelerin İran’dan petrol alımına devam etmesine imkan veren yaptırım muafiyetlerine son verdiğini duyurdu. Hal böyle olunca Türkiye şimdi yardım için yüzünü komşusu Irak’a çeviriyor. Bu bağlamda petrol zengini Kerkük Ankara için mükemmel bir adres. Ancak Kerkük çok etnikli yapısıyla ihtilaflı bir bölge. Kürtlerin bağımsızlık referandumundan ezici çoğunlukla “evet” çıksa da süreç anında bastırılmış ve merkezi hükümete bağlı güçler önemli bir direnişle karşılaşmadan Kerkük vilayetinde kontrolü ele geçirmişti.

Kerkük vilayet meclisinin ITC’li üyesi Ali Mehdi’ye göre Türkiye, Kerkük’ün ne Bağdat’a ne de Erbil’e bağlı olan, ayrı bir bölge olmasını destekliyor. Mehdi Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Bizim Kerkük için 15 yıl önce ortaya koyduğumuz tek bir çözümümüz var: Kerkük’ün, tüm unsurların iktidarı eşit paylaştığı, bağımsız bir bölge yapılması.”

Bağımsız Kürt yazar ve siyasi yorumcu Mesud Abdül Haluk ise Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmede Ankara’yla Bağdat’ın, Kürdistan’daki İbrahim Halil Sınır Kapısı’na alternatif olacak yeni bir sınır kapısını görüştüklerine dikkat çekti. Irak’la Türkiye arasında şu an tek sınır kapısı olan İbrahim Halil’in gümrük gelirlerini KBY alıyor. Mevcut sınır kapısının güneydoğusunda ticarette kullanılacak yeni bir kapının açılması, Türkiye’ye Kürdistan’ı baypas ederek doğrudan Bağdat’la iş yapma imkanı sağlayacak.

Abdül Haluk şöyle devam etti: “Türkiye neticede Kerkük’ün Kürdistan’ın parçası olmasını istemiyor, petrol ve gaz konusunda ekonomik kazanımlar elde etmek için Kerkük’ü Irak’la ilişkilerinde baskı unsuru olarak kullanmaya çalışıyor. Ayrıca Kandil’deki PKK varlığına karşı da Kerkük’ü pazarlık kozu olarak kullanmaya çalışıyor.”

KBY Ankara’yla 2014 yılında yabancı alıcılara Türkiye üzerinden petrol satmasına imkan veren 50 yıllık bir anlaşma imzalamıştı. Gelinen noktada KBY’nin bu anlaşman doğan yükümlülüğü, Kürtlerin petrol gelirlerini Bağdat’a aktarmasının önündeki başlıca engel.

Irak'ın 2019 bütçesine göre KBY’nin Irak Devlet Petrol Pazarlama Teşkilatı’na günde 250 bin varil petrol vermesi ve gelirleri federal hükümete aktarması gerekiyor. Bağdat KBY’nin Türkiye üzerinden petrol ihraç etmesini “kaçakçılık” olarak görüyor.

KBY yasanın gerektirdiği gibi petrolünü Bağdat’a vermiyor ve bu nedenle eski Başbakan Haydar El Ebadi’yi destekleyen kesimler, Başbakan Adil Abdül Mehdi’ye KBY’deki memurların maaşlarını ödememesi için ağır baskı uyguluyor.

Dolayısıyla Bağdat’la Erbil arasında bundan böyle yapılacak herhangi bir petrol anlaşmasında Türkiye’yle olan mevcut anlaşmanın hesaba katılması gerekecek.

Çavuşoğlu’nun ziyareti sırasında gündeme getirdiği bir başka konu da Irak Kürdistan Bölgesi’nden İran sınırı boyunca uzanan Kandil Dağları’nda üslenen PKK militanlarına karşı KBY ve Irak’la ortak operasyonlar olasılığı oldu.

Türkiye Erbil ve Bağdat’a siyasi, ekonomik ve askeri baskı uygulayarak İran’a yönelik Amerikan yaptırımlarından gördüğü zararı telafi etmeyi umuyor. Ankara ayrıca Türkmenlerin yönetim kademesinde daha etkili olma çabalarına destek vererek bölgedeki konumunu güçlendirmek istiyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: türk-kürt çatışması, etnik azınlıklar

Dana Taib Menmy is a Kurdish journalist from Sulaimaniyah who has been published by several Kurdish media outlets since 2006.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept