İran'ın Nabzı

Yeni Devrim Muhafızları komutanı ABD’yle çatışmanın artacağına mı işaret ediyor?

By
p
Article Summary
İran’ın en etkili askeri gücü Devrim Muhafızları’nın başına sivri dilli bir komutanın getirilmesi, Tahran’ın ABD’yle artan gerilimlere, hatta olası bir askeri çatışmaya hazırlandığının işareti olarak değerlendiriliyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

ABD’nin Devrim Muhafızları’nı terör örgütleri listesine almasının üzerinden daha iki hafta geçmeden İran bu güçlü yapının komutanını değiştirdi. Yeni komutanın geniş kapsamlı, küresel bir gündem güttüğü düşünülürse Tahran bu atamayla Washington'ın baskısına boyun eğme niyetinde olmadığı mesajını veriyor.

Muhammed Ali Caferi’nin Devrim Muhafızları’nın başında 10 yılı aşan görev süresi, Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’in 22 Nisan’da yeni komutan olarak Hüseyin Selami’yi atamasıyla sona erdi. Hamaney’in son zamanlarda anayasal yetkisi olduğu halde önemli mevkilerdeki kişilerin görev sürelerini beş yıllık ikinci dönemden sonra pek uzatmadığı görülüyor. Devlet televizyonunun yönetim kurulu başkanı, yargının başı ve genelkurmay başkanı resmi sürelerini doldurup bu makamlara veda ettiler. Dolayısıyla 10 yıllık süreyi aşan Caferi’nin durumu son iki yıldır yoğun tartışma ve spekülasyon konusuydu. Caferi’nin yerine getirilen Selami ise Devrim Muhafızları’nın komutan yardımcısıydı. Ordudaki görevine 1980-1988 İran-Irak Savaşı’nda başlayan Selami, yükselmeyi kolaylaştıran bu deneyimle birlikte askeri hiyerarşinin basamaklarını istikrarlı bir şekilde tırmandı.

Makine mühendisliği mezunu olan Selami, Devrim Muhafızları’nın komutan yardımcısı olarak yaklaşık 10 yıl Caferi’nin sağ kolu oldu ve bu güçlü yapının en yüksek karar mekanizmalarında yer aldı. Bu deneyiminden dolayı Devrim Muhafızları’nın çetrefilli yapısı ve inceliklerine vakıf.

Selami ayrıca selefine göre medyaya daha açık bir isim olarak biliniyor. Sık sık devlet televizyonuna çıkarak sertlik yanlısı görüşlerini açıklaması da bunun göstergesi. Selami İsrail’in İran’a olası bir saldırısını kastederek çeşitli vesilelerle İsrail’in “yanlış yapması” hâlinde ağır bedel ödeyeceği uyarısında bulunuyor. İsrail’e karşı ön alıcı veya engelleyici bir savaştan hiç bahsetmedi ama İsrail’in olası bir saldırısına sert yanıt verileceğini vurgululuyor.

Örneğin ocak sonunda bölgedeki olası bir savaşın, ABD daha yardıma koşamadan İsrail’in yok olmasıyla sonuçlanacağını söyledi. 3 Şubat’taki televizyon mülakatında da “İsrail’i yanlış yapmaması için uyarıyoruz. İsrail bu mesajı almazsa hayat sayfasından mutlak surette silinecektir” dedi.

Selami’nin sert söyleminden ABD de nasibini alıyor. Misal, ocaktaki açıklamasında “İran halkı ABD’nin kafasını duvara o kadar sert çarptı ki ABD şu an çöküş hâlinde ve bu sadece askeri anlamda değil. ABD siyasi aklını da kaybediyor, çöküşün eşiğinde duruyor” dedi.

Selami’nin Washington’a yönelik çıkışlarının ardı arkası kesilmiyor. Bir konuşmasında ABD’nin Orta Doğu’daki askeri harcamalarını sorgularken şöyle dedi: “7 trilyon dolar harcadılar ama nafile. Tüm bunlar, dünyanın dört bir yanındaki Müslümanların İmam Humeyni ve Ayetullah Hamaney’in liderliği etrafında iyice kenetlenmesini sağladı.” Selami’ye göre ABD’nin Orta Doğu’daki maliyetli varlığı “yoksulluk sınırı altındaki 40 milyon Amerikalının neden sokaklarda yattığını” da açıklıyor. Selami ayrıca ABD’nin Suriye’den çekilme kararını Amerikan ordusunun zayıf ve “hasta” olduğunun işareti olarak görüyor.

Buna karşın Selami iç siyasetle ilgili nadiren yorum yapıyor. Devrim Muhafızları’yla bağlantılı Fars Haber Ajansı’nın güvenlik ve savunma editörü Mehdi Bahtiyari’ye göre “İran’ın (uluslararası düzeydeki) savunmasını güçlendirmek ve dış tehditlere karşı koymak Selami’nin asıl odak noktasını oluşturuyor.”

İran bugün bölgesel ve küresel hasımlarının görülmemiş baskısı altında. Bu da İran’ın uluslararası gelişmelere duyarlılığını artırıyor. ABD’nin Devrim Muhafızları’nı terör örgütü ilan etmesi ise İran’la ABD arasında askeri çatışma riskini yükseltiyor. Bu bağlamda Selami’nin komutanlığa atanması, İran’ın durumu kendi lehine çevirmek için attığı karşı bir adım olarak yorumlanabilir.

Al-Monitor’a konuşan Bahtiyari değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Trump yönetiminin İran’a karşı şu ana kadar yaptıklarına bakıldığında iyimser olmak zor. İran askeri çatışma peşinde değil ama olumlu tavır takınmak da zorlaşıyor. İran tetiği çekmeye hazır. ABD’nin tehditleri, Devrim Muhafızları’nı terör örgütü ilan etmesi gibi adımlar Tahran’a geri adım attıramaz. İran topyekûn savaşa bile hazır.”

Yine de yeni atama büyük bir politika değişikliğine işaret etmiyor. Selami zaten Devrim Muhafızları’nda sağlam yer edinmiş, terfi ederek ilerleyen bir isimdi. Özellikle Caferi’nin yanında ikinci en kıdemli subaydı ki bu da Devrim Muhafızları’nın yönetim stratejisinde esaslı bir değişimin pek muhtemel olmadığının göstergesi.

Bahtiyari’nin bu konudaki yorumu şöyle: “Bir politika değişikliği bekleyemeyiz. Selami bir önceki konumu dolayısıyla Devrim Muhafızları’nın ana politikalarına gayet hâkim. Öte yandan bu stratejileri Dini Lider belirliyor ki o da Selami’ye gönderdiği resmi kararda bir önceki komutanın yürüttüğü çizginin devamına vurgu yaptı.”

ABD ve İran yıllardır süren düşmanlıklarında kritik bir dönemece doğru ilerlerlerken Tahran Washington’a bir adım bile geri atmayacağı, dışarıdan gelecek bir saldırıya yılmaz bir dirençle karşı koyacağı mesajını veriyor. İktidar çevrelerinde kimse askeri çatışmadan yanaymış gibi görünmese de İran karşısına çıkacak her türlü tehditle yüzleşmeye hazırlanıyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Kurumsal gelişim, Iran-US tensions

İranlı gazeteci ve Orta Doğu yorumcusu Saeid Jafari İran’da Asuman, Hordad, Mosalas ve Mihriname gibi yayınlarda çalıştı. Şu an haftalık Seda dergisinin dış haberler ve diplomasi editörlüğünü yapıyor, aynı zamanda Haber Online sitesinde çalışıyor. Iran Review isimli yayına da İngilizce makaleler kaleme alıyor.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept