Irak'ın Nabzı

Irak’tan Orta Doğu liderlerine mesaj: ‘Taraf olmayacağız’

By
p
Article Summary
Irak Başbakanı Adil Abdül Mehdi bölgesel liderlerle görüşmelerinde hem ekonomik işbirliğini artırmaya hem de Bağdat’ın Arap dünyasında tarafsız rolünü pekiştirmeye çalışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Ekim ayında başbakanlık koltuğuna oturan Iraklı lider Adil Abdül Mehdi ilk yurt dışı ziyaretini 23 Mart’ta Mısır’a gerçekleştirdi. Irak Dışişleri Bakanlığı iki günlük ziyaretin hem Bağdat’ın bölgedeki tüm siyasi ittifaklara eşit mesafede olduğunu kanıtlamak hem de bölgedeki farklı ekonomik aktörlerle işbirliğini artırmak için bir imkan sunduğunu açıkladı. Açıklamada bölge aktörlerine siyasi tartışmaları bir kenara bırakarak Irak’a yatırım yapma çağrısında da bulunuldu.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi ve Irak Başbakanı Adil Abdül Mehdi arasındaki görüşmede elektrik konusunda olası bir anlaşma da dahil bir dizi ekonomik işbirliği projesi ele alındı.

Ürdün Kralı Abdullah’ın da Mısır’da bulunduğu sırada gerçekleşen ziyaret kapsamında üç liderin katılımıyla bir zirve de düzenlendi. Üçlü zirvede Irak’tan Mısır’a uzanan petrol boru hattının genişletilmesi görüşüldü. Irak ve Ürdün daha önce Irak’ın güneyindeki Basra’dan çıkarılan petrolü Ürdün’ün batısındaki Akabe limanına taşıyacak 1600 kilometrelik bir boru hattı üzerinde anlaşmışlardı. Basra’dan Akabe’ye ham petrol taşıyacak boru hattının 18 milyar dolara mâl olması ve günde bir milyon varil kapasitesine sahip olması planlanıyor.

Boru hattı anlaşması henüz nihayete erdirilmiş değil ancak üçlü zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride, liderlerin altyapı ve ekonomik işbirliğini geliştirmek için bir çalışma grubu kurulması konusunda mutabık kaldıkları bildirildi.

Abdül Mehdi de zirvenin açılış konuşmasında şöyle dedi: “Bu zirve ülkelerimiz arasındaki ilişkiler ve halkların ortak çıkarları için bir dönüm noktası niteliğindedir. Varacağımız anlaşmalar pek çok başka ülkenin de çıkarına olacak.”

Abdül Mehdi’nin bu sözlerle, ABD’nin “yüzyılın anlaşması” diye anılan Orta Doğu barış planına atıf yaptığı düşünülüyor. Yeni plan, Arap-İsrail meselesinin iki tarafın da çıkarına olacak bir dizi ekonomik anlaşma yoluyla çözülmesini öngörüyor. İsrail’in bölgedeki konumunun boru hattının tam ortasında yer aldığı düşünüldüğünde Irak petrolünün ileride İsrail üzerinden taşınması muhtemel.

Irak Cumhurbaşkanı Berham Salih de 6-7 Mart tarihlerinde düzenlenen Süleymaniye Forumu’nda yaptığı konuşmada bölgesel barış çabaları kapsamında Bağdat’ın oynayabileceği ekonomik role işaret ederek Irak’ın “Körfez, Türkiye ve İran’ın altyapılarını birbirine bağlayacak bir kesişim noktası olarak Arap bölgesi ile Akdeniz ekonomileri arasında bir köprü işlevi görebileceğini” söylemişti.

Başbakan Abdül Mehdi de Mısır Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada benzer ifadeler kullandı: “Ülkemiz tüm taraflarla işbirliği halindedir. Biz siyasi bir eksenin ya da bölgemizdeki ülkelere ve halklara yıkım getiren bir savaşın parçası olmayı reddediyoruz.”

Bağdat mart ayının ortalarında da İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yi ağırlamış ve iki ülke arasında ekonomik işbirliğinin artırılması, vize başvuru ücretlerinin kaldırılması ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi de dahil bir dizi anlaşma imzalanmıştı.

Irak Cumhurbaşkanı Salih’in Bağdat’ın Arap dünyasıyla ilişkilerini geliştirmek amacıyla geçen ay düzenlediği Ürdün ve Suudi Arabistan ziyaretlerinin ardından Ürdün Kralı Abdullah da bu ay Bağdat’a gitti.

Öte yandan Irak’ın Mısır ile ilişkileri geliştirme çabaları sadece ekonomiyle sınırlı değil. Başbakan Abdül Mehdi’nin ziyareti sırasındaki görüşmelerin gündemine de askeri ve güvenlik alanında işbirliği damga vurdu.

Abdül Mehdi, Sisi ile görüşmesinde “terörün kökünün kurutulmasının önemini” vurgulayarak “Mısır-Irak ilişkileri bu bakımdan yaşamsal bir öneme hazidir” dedi. Mısır da Irak gibi terörle başarıyla mücadele eden ülkelerden biri. Sina Yarımadası’nda oldukça faal olan İslam Devleti militanları Mısır ordusu tarafından etkisiz hale getirildi ve bölgenin güvenliği yeniden sağlandı.

Irak’ın bölgesel çatışmaların dışında kalarak bölge ülkeleri arasında bir köprü kurma politikası Bağdat’ın bağımsızlığını korumasını ve birbirine hasım güçlerin Irak’ın iç işlerine karışmasının engellenmesini gerektiriyor. Bu mesaj, Bağdat ziyareti sırasında İran Cumhurbaşkanı’na da açıkça iletildi.

İranlı dini lider Ayetullah Ali Sistani Ruhani’yi kabul ederken yaptığı konuşmada “Irak’ın egemenliğine saygı gösterilmesinin elzem olduğunu” vurgulayarak şöyle dedi:“Irak’ın bölgenin farklı uluslararası güçler arasında karşılıklı saygı ve müşterek çıkarlara dayalı bir köprü işlevi görebileceğini umut ediyoruz. Irak, hem İran ve Türkiye gibi komşulara sahip hem de Arap dünyasıyla bağlantılı bir ülke olması bakımından şanslı bir konumdadır.”

Bağdat’ın bu yeni politikasından, İran’ı kontrol altında tutmak için Irak’a Amerikan birlikleri konuşlandırmak isteyen ABD Başkanı Donald Trump da muhtemelen haberdardır. Nitekim Irak’ı bölgesel çatışmalardan uzak durarak, tüm taraflarla eşit mesafede bir ilişki geliştirmeye sevk eden gelişmelerden biri de bu talep olmuştu.

Irak Orta Doğu coğrafyasındaki güçler arasında bir köprü olmayı gerçekten başarabilirse bölgedeki barış sürecinin kilit oyuncularından biri haline gelebilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: adel abdul mahdi, pipeline, iran-iraq relations, egypt-iraq relations, baghdad government, iraqi government

Ali Mamouri, Al-Monitor’un İran’ın Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Dini konular üzerine uzmanlaşmış bir araştırmacı yazar olan Mamouri, İran ve Irak’ta dini okullarda ve ayrıca İran üniversitelerinde eğitmenlik yapmıştır. Yazarın dini konularda ve Ortadoğu’da toplumsal dönüşüm ve mezhepçilik üzerine yazdığı bir dizi makale, her iki ülkede yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept