Jordan Pulse

Ürdün’ün Suriye’yle normalleşme süreci ilerliyor

By
p
Article Summary
Suriye ve Ürdün hükümetleri, yeniden başlayan resmi ziyaretler ve iş birliği görüşmeleriyle ilişkilerini normalleştirme yönünde yol alıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Ürdün’le Suriye arasında 2015’ten beri kapalı olan kritik bir sınır kapısının 15 Ekim’de yeniden açılmasından yaklaşık bir ay sonra Ürdün parlamentosundan bir heyet Şam’a gitti. 19 Kasım’da başlayan ziyaret her iki tarafta ilişkileri normalleştirme yönünde atılmış önemli bir adım olarak görüldü. Suriye-Ürdün ilişkileri 2011’de Suriye krizinin patlak vermesiyle kopmuştu. Parlamentonun alt kanadından dokuz üyenin yer aldığı ve kıdemli vekil Abdulkerim El Dughmi’nin başkanlık ettiği heyet, Şam’a vardığı gün Cumhurbaşkanı Beşar Esad tarafından kabul edildi.

Heyetin Amman’a dönüşünden sonra Jordan Times gazetesine konuşan Dughmi, ziyaretin her açıdan “tam bir başarı” olduğunu söylerken Esad’la görüşmede ikili ilişkilerin yeniden “2011 öncesindeki kadar güçlü bir seviyeye” getirilmesi ve Suriye’nin Arap Birliği’ne dönüşünün ele alındığını belirtti. Dughmi’ye göre Esad ve diğer Suriyeli yetkililerle yapılan görüşmelerde ticaret, ulaştırma ve turizm gibi konuların yanı sıra Suriye’deki Ürdünlü tutuklular da gündeme geldi.

Gazete Dughmi’nin şu sözlerine yer verdi: “Cumhurbaşkanı Esad’la son derece kardeşçe bir görüşme yaptık. Cumhurbaşkanı Esad sözlerine Majesteleri Kral Abdullah’a ve tüm Ürdün halkına selamlarını ileterek başladı, Ürdün’le güçlü ilişkiler geliştirme arzusunu vurguladı.”

Rus Sputnik ajansına 21 Kasım’da Şam’dayken mülâkat veren Dughmi, Esad ve Suriye Adalet Bakanı Hişam El Şaar ile Suriye’deki Ürdünlü tutuklular meselesini görüştüğünü belirtmişti. Dughmi’ye göre Esad, bu tutukluların çoğunu affedip serbest bırakma sözü verdi, heyetten isim listesi istedi. Bundan bir gün sonra Ürdün haber sitelerinde, Suriye’de yaklaşık bir aydır tutuklu olan bir Ürdünlünün Esad’ın talimatıyla serbest bırakıldığı haberi yer aldı.

Milletvekili Kais Zayadin’in Ammonnews.net sitesine verdiği bilgiye göre Şaar heyete, Şam’ın elinde Suriye’de aranan binlerce Ürdünlünün isminin yer aldığı bir liste olduğu yönündeki haberlerin uydurma olduğunu söyledi.

Amman’daki gözlemciler parlamento heyetinin yukarıdan onay almadan Şam’a gidemeyeceği konusunda hemfikir. Heyetin Şam’da bulunduğu sırada Ürdün Ulaştırma Bakanı Velid El Masri’nin, sınırın kapanmasıyla faaliyetlerini durduran Ürdün-Suriye Kara Taşımacılığı Şirketi’nin yeniden devreye sokulmasını konuşmak üzere Suriyeli mevkidaşı Ali El Hamud’u resmen Amman’a davet ettiği bildiriliyor. Ziyaret gerçekleştiği takdirde Hamud 2011’den bu yana Amman’a giden ilk Suriyeli hükümet yetkilisi olacak.

Ürdün-Suriye ilişkilerindeki ısınma, Suriye ordusunun önemli askeri zaferler kazanması, özellikle de temmuzda güneydeki Dera vilayetini ele geçirmesi üzerine yaşandı. Rusya, sınırın yeniden açılması ve Ürdün’deki Suriyeli mültecilerin dönüşünün kolaylaştırılması konularında taraflara baskı yapıyordu. El Memleke televizyonun 2 Aralık tarihli haberine göre Rusya Savunma Bakanlığı’nın raporunda temmuzdan bu yana 25 binden fazla Suriyeli mültecinin Caber-Nasib sınır kapısından ülkesine döndüğü belirtiliyor. Birleşmiş Milletler istatistiklerine göre Ürdün’de 600 binin üzerinde Suriyeli mülteci kayıtlı.

Ürdün’deki iş dünyası sınırın yeniden açılmasıyla durgunluk yaşayan Ürdün ekonomisinin canlanacağını, Suriye’de gündeme gelecek yeniden inşa projelerine Ürdünlü şirketlerin katılma fırsatı yakalayacağını umuyor.

Ürdün Suriye krizine ilişkin söylemini Rusya’nın 2015’teki müdahalesinin ardından yumuşattı. Kral II. Abdullah ve diğer üst düzey yetkililer Suriye’nin toprak bütünlüğünü güvenceye alan bir siyasi çözüm gerektiğini vurguladılar. Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen El Safedi 23 Kasım’da basına yansıyan açıklamasında siyasi çözümün kaçınılmaz olduğunu ve Suriye’nin böyle bir çözümle bölgenin istikrarında oynadığı kritik rolü yeniden kazanacağını belirtti.

Suriye sınırının yeniden açılması Ürdün’de genellikle olumlu karşılanırken ikili ilişkilerin geleceği konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor. Siyasi yorumcu Ureyb El Rantavi Addustur gazetesinde 26 Kasım’da yayımlanan makalesinde Suriye’yle normalleşmeye karşı çıkanlara, özellikle Suriye’deki ayaklanmayı desteklemiş olan İslamcı akım mensuplarına dikkat çekiyor. Tartışmanın diğer ucunda ise ilişkilerin tamamen normale dönmesi amacıyla son açılımlara destek veren Arap milliyetçisi solcular yer alıyor.

Rantavi’ye göre çoğunlukla pragmatist yapıda olan Ürdünlüler, ülkelerinin güvenliğine, ekonomik ve siyasi menfaatlerine hizmet edecek kademeli bir normalleşmeden yana ama bu illâ da Şam’ın politikalarına destek anlamına gelmiyor. Rantavi şöyle yazıyor: “İzledikleri politikalarla mutabık olmadığımız pek çok hükümetle ilişkimiz var, misal İsrail. Önemli olan milli hedeflerimize ulaşmaktır ve bu Suriye’ye yavaş yavaş açılım yapmak anlamına geliyorsa neden olmasın?”

Addustur’un bir diğer köşe yazarı Mahir Ebu Tair de 26 Kasım’daki makalesinde Ürdün’ün Arap dünyasındaki, bölgedeki ve uluslararası alandaki durumunu gözeterek Suriye’yle ilişkileri normalleştirme yönünde küçük küçük adımlar atacağını yazıyor. Ebu Tair şöyle devam ediyor: “Cumhurbaşkanı Esad’ın da dediği gibi önemli olan geçmişe değil geleceğe bakmamızdır. Bu ileriye götürmemiz gereken olumlu bir mesajdır. Suriye meselesi aynı zamanda bölgesel bir meseledir ve biz de bu bölgenin parçasıyız. Bu konudaki ilerleme, İran krizi gibi Arap dünyasına yönelik ortak meydan okumalara bağlıdır.”

Suriye-Ürdün ilişkilerindeki ani ısınmayı, bölgesel siyasi iklimdeki muhtemel değişiklikler de belli ölçüde tetiklemiş olabilir. El Cezire 2 Aralık’ta Birleşik Arap Emirlikleri’nin Suriye ile Suudi Arabistan arasında siyasi bir uzlaşıya aracılık etmek üzere arka kanal diplomasisi başlattığını öne sürdü, Abu Dabi’nin Şam’daki büyükelçiliğini açmaya hazırlandığı yönündeki haberlere dikkat çekti. Ürdün de Suriye’ye yönelik yeni adımlarını tartarken bu tip gelişmeleri izleyecek.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Suriye çatışması

Osama Al Sharif Ürdün’ün başkenti Amman’da yaşayan, Orta Doğu üzerine uzmanlaşmış kıdemli bir gazeteci ve siyasi yorumcudur. Kendisine alsharif.osama@gmail.com adresinden ulaşılabilir. Twitter hesabı: @plato010

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept