İran ABD’yi Irak topraklarından tehdit edebilir mi?

İran, Irak’taki yandaşları arasında oluşturduğu güçlü askeri temel sayesinde hem Irak’ta hem komşu ülkelerde ABD ile müttefiklerini tehdit etme imkânına sahip. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Irak’ın El Alem bölgesinde İslam Devleti ile çıkan çatışmada roket atışı sırasında kulaklarını tıkayan Şii savaşçılar, 9 Mart 2015 Photo by REUTERS/Thaier Al-Sudani.

İşlenmiş konular

armed factions, muqtada al-sadr, riyadh, tehran, tel aviv, shiites, ballistic missiles

Eyl 7, 2018

Reuters haber ajansının İran’ın Irak’a balistik füzeler gönderdiği haberi hem Arap medyasında hem uluslararası medyada büyük yankı uyandırdı. Ajans 31 Ağustos tarihli haberini, Tahran’ın Irak’taki “Şii vekillerine” balistik füze verdiğini söyleyen üç İranlı yetkiliye, iki Iraklı istihbarat kaynağına ve iki Batılı istihbarat kaynağına dayandırdı.

Habere göre “İran Orta Doğu’daki menfaatlerine yönelik saldırıları caydırmak ve bölgesel düşmanlarını vurabilmek için daha fazla füze yapma kapasitesini de geliştiriyor.”

İran’ın böyle bir hamlesi, komşu ülkelerle diplomatik ilişkilerini düzeltmeye çalışan Irak’a büyük zarar verir. Bu bilhassa da Körfez devletleri için geçerli. Irak 1990’da Kuveyt’i işgalinden sonra Körfez devletleriyle pek çok anlaşmazlık yaşarken son dönemde ilişkilerde belli bir düzelme görülüyor.

Reuters haberinden bir gün sonra İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi Irak’a balistik füze gönderildiğine dair tüm iddiaları yalanladı. Sözcü “Bu tip asılsız ve gülünç haberlerin tek amacı İran’ın dış ilişkilerini, özellikle komşularıyla ilişkilerini bozmaktır.” dedi.

Irak Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada haberin içeriğinden “şok olduğunu” belirtti.

İranlı yetkililer ABD’nin Orta Doğu’daki en yakın müttefiki olan İsrail’i hedef alma konusunda sık sık tehditlerde bulunuyor. Reuters’a göre bahsi geçen balistik füzeler İsrail’in Tel Aviv kentine ve ABD’nin bölgedeki diğer önemli müttefiki Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a ulaşabilir.

İran’a yakın silahlı bazı Iraklı gruplar haberdeki iddiaları alayla karşıladılar. Asaib Ehl El Hak’a bağlı Sadikun bloğunun lideri Hasan Salim, iddiaları mantıksız bir “mit” olarak nitelerken söz konusu füzelerin çok büyük olduğunu ve “ancak resmi orduların sahip olduğu türden büyük depolar gerektirdiğini” söyledi.

Irak hükümetine güvenlik danışmanlığı yapan bir isim silahlı gruplarla hemfikir olduğunu, İran’ın bu gruplara füze vermesini ihtimal dâhilinde görmediğini belirtti. Kimliğinin gizli kalması koşuluyla Al-Monitor’a konuşan danışman şöyle dedi: “İran silahlı gruplara bu tip füzeler veremez. Böyle bir adım, İran’ın silah endüstrisine karşı Batı’nın tavrını daha da zorlaştırır. İran’ın Irak’ta böyle bir şeye kalkışması ABD’nin öfkesini de körükler.”

Sadr hareketi liderlerinden Hakim El Zameli ise İran bağlantılı silahlı gruplara bu tip füzelerin verildiğini kesin bir dille yalanlayamadı. Bir önceki parlamentoda Güvenlik Komisyonu’na başkanlık yapan Zameli Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Irak’a bu tip füzelerin geldiğine inanmamakla birlikte bunu kesin bir dille yalanlayamam. (…) Mukteda El Sadr önderliğindeki Sadr hareketi bu türden eylemleri yakından izliyor. Irak’ın güvenliğini etkileyeceği için bunları kabul etmiyoruz.”

Öte yandan eğer İran, Irak topraklarından ABD müttefiklerini tehdit etmek isterse bunu balistik füze kullanmadan da yapabilir. Nitekim İran bağlantılı bazı silahlı gruplar, İran bu kartı oynamak isterse Suudi Arabistan’ı vurma tehdidinde daha önce bulundular.

El Nahreyn Stratejik Çalışmalar Merkezi’nde güvenlik uzmanı olan Hişam El Haşimi bu silahlı grupların istedikleri takdirde Irak topraklarından Suudi Arabistan’ı gerçekten vurabileceklerini söylüyor. Irak güvenlik birimlerine yakınlığıyla bilinen Haşimi, Irak’taki silahlı grupların kullandığı silahların üretim ve dağıtım şemasını anlatırken Katyuşa gibi kısa menzilli füzeler üreten kampların Irak’ta ilk kez temmuz 2014’te kurulduğunu belirtti.

Al-Monitor’a konuşan Haşimi, bu tesislerin üç kategoriye ayrılabileceğini, bunların ikisinin belli tipte füzeler üretebildiğini söyledi ve ekledi: “Battar, Kahir, Mehdi, Zülfikar ve Karar gibi orta menzilli İran füzeleri de (Irak’ta) Kataib Hizbullah tarafından montajlanıyor. Bu füzeler, Amerikalı danışmanların kaldığı El Esad ve Habbaniye hava üslerine, ayrıca Ürdün ve Suudi Arabistan’a tehdit oluşturabilir.”

Haşimi’ye göre ikinci kategorideki füzeler, Irak’ta 2003-2011 döneminde yaşanan savaşın hurda ve kalıntılarından, İran Halkın Mücahitleri Örgütü tarafından kullanılmış silahların kalıntılarından ve Baas rejiminden Bağdat’ın Taci bölgesinde kalan silahlarının hurdalarından üretiliyor.

Haşimi şöyle devam etti: “Bu tesisler, Hadi El Amiri liderliğindeki Bedir Örgütü ile bağlantılı. Büyük grupların pek çoğu ve hatta Irak hükümeti bu tesisleri gayet iyi biliyor. Buralarda üretilen füzeler gelişkin değil. Bunlar Ürdün ve Suudi Arabistan’ın sınırdaki üs ve kentlerini tehdit edebilir.”

Güvenlik danışmanı İran’ın Irak’ta “özgürce hareket ettiğini ve balistik füzelere ihtiyacı olmadığını” söylerken Zameli’ye göre “ABD ile bir çatışma hâlinde İran’ın saatler içinde Irak’a balistik füze sokabileceği net bir şekilde biliniyor.”

Füze tartışması İran nüfuzunun Irak’ta ne kadar derin olduğunu gösteriyor. Bu durum, Irak’ın kendi menfaatlerini korumak ve egemenliğinin zedelenmesini engellemek için İran’la ilişkisini belirlerken ciddi bir duruş sergilemesini gerektiriyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Irak uçurumun kenarında: Bundan sonra ne olabilir?
Ali Mamouri | Çatışma çözümlerinde sivil toplum  | Ara 29, 2019
İran Irak’ta başkanlık sistemini mi hedefliyor?
Omar Sattar | Irak seçimleri | Kas 14, 2019
İran-Çin ortaklığı Orta Doğu için ne anlama geliyor?
Mohsen Shariatinia | Orta Doğu'da Çin | Kas 14, 2019
İran’ın Irak’taki balayı sona mı eriyor?
Gilgamesh Nabeel | Çatışma çözümlerinde sivil toplum  | Kas 7, 2019
Lübnan’daki gösteriler Hizbullah ile tabanı arasında çatlak açtı
Makram Najmuddine | Çatışma çözümlerinde sivil toplum  | Eki 27, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Irak'ın Nabzı

al-monitor
Irak Kürdistanı Suriyeli Kürtlere gönderilen insani yardımları engelliyor mu?
Amberin Zaman | Koronavirüs | Nis 22, 2020
al-monitor
Gorani lehçesini yaşatmak isteyen öğretmen Kuran’ı Kürtçeye çevirdi
Dana Taib Menmy | Tehlike altındaki diller | Oca 31, 2020
al-monitor
Türkiye Irak’ta PKK bağlantılı Ezidi milisleri vurdu
Saad Salloum | Ezidiler | Oca 24, 2020
al-monitor
Mühendis’in ardından Haşdi Şabi’yi neler bekliyor?
Mustafa Saadoun | | Oca 21, 2020