Irak'ın Nabzı

Peşmerge Kerkük’e geri mi dönüyor?

By
p
Article Summary
Irak merkezi hükümeti ile Kürt yönetiminin arası yeniden ısınırken Peşmerge’nin Kerkük’e dönme ihtimali bazı kesimlerde endişe yaratıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Irak merkezi hükümeti ile Erbil’deki Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), onarılmakta olan Erbil-Kerkük yolunda ortak güvenlik noktası oluşturmak için anlaşmaya vardı. Irak ordusunun Kerkük’ü kanlı çatışmalar sonucu Peşmerge’den aldığı geçtiğimiz ekim ayından bu yana taraflar ilk kez böyle bir düzenlemede uzlaşmış oldu.

9 Ağustos’ta sağlanan anlaşma, daha geniş bir mutabakatın parçası. Bu kapsamda Erbil-Kerkük yolu üzerindeki Altın Köprü kasabasında 16 Ekim 2017’deki çatışmalarda ağır hasar gören köprünün yerine geçici olarak yapılan demir köprü de 16 Ağustos’ta tamamlandı. Köprünün bitmesi başka onarım çalışmalarına imkân tanırken, yetkililerin beklentisi yolun açılışının 21 Ağustos’ta başlayan Kurban Bayramı’na yetişmesi yönündeydi.

Kerkük’teki seçkin Kürt birliklerinin komutanı Tümgeneral Salar Timor anlaşmayla ilgili Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Kürt tarafı ile federal hükümet tarafı bölgede müşterek bir güvenlik düzenlemesi için Kerkük, Bağdat ve Altın Köprü’de görüşmeler yaptı. Varılan mutabakata göre Kerkük’ten Erbil’e giden araç ve şahısları Kürt güçleri denetleyecek, Erbil’den Kerkük’e giden şahıs ve araçların denetimini ise federal güçler yapacak.”

Timor, anlaşma gereği bölgenin sadece yerel ve federal polisin denetiminde olacağını belirtti. Kürt tarafı Irak ordusunun, terörle mücadele birimlerinin ve Haşdi Şabi olarak da bilinen Halk Seferberlik Birlikleri’nin (HSB) bölgede bulunmaması için ısrarcı olmuş. Kürt tarafına ayrıca düzenlemenin güvenlik noktasıyla sınırlı kalacağı, bunun askeri üsse dönüşmeyeceğine dair güvence verilmiş.

Basında çıkan bazı haberlere göre ABD Bağdat’a, Kürtlerle askeri iş birliğine başlaması ve güvenlik durumunun kötüye gittiği Kerkük bölgesine Peşmerge güçlerinin dönüşüne izin vermesi için baskı yapıyor. Irak hükümeti bu haberleri yalanlıyor.

Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Michael Knights da “Hayır, ABD’den bu yönde baskı yok” diyor. Ancak ABD Savunma Bakanlığı’na Irak konusunda danışmanlık yapan Knights, Peşmerge’nin Kerkük’e dönüşünü olası görüyor.

ABD Savunma Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre Irak ve Suriye’de hâlâ 20 bin ila 30 bin arasında İslam Devleti (İD) militanı var. Bunlar yeniden gruplanmaya çalışıyor olabilir.

Al-Monitor’a konuşan Knights değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Iraklı güçler çok fazla baskı altında. Dolayısıyla Irak yönetimi Altın Tümen’i (terörle mücadele birimi) Kerkük’ten çekmeyi düşünüyor. Çünkü son derece etkili olan bu birim, ihtiyaç duyulan başka bölgelerde daha faydalı olabilir. Kerkük’teki güvenliği sağlamak için de Peşmerge güçleri devreye girebilir.”

Kerkük’ün güneyinde son dönemde meydana gelen terörist saldırılarla Kerkük-Bağdat yolu fazlasıyla güvensiz hâle geldi. Timor’a göre ekim 2017 öncesinde bölgede sıkı bir kontrol sağlayan Kürt güçlerinin çekilmesi, güvenlik durumunun bozulmasında etkili oldu.

Bu arada sürpriz bir gelişme yaşandı. HSB’nin en büyük bileşeni ve ekimde Peşmerge’ye karşı savaşmış olan İran bağlantılı Bedir Örgütü, Peşmerge’nin dönüşüne koşullu onay verdiğini açıkladı. Örgütün kuzey kolu yöneticilerinden Mehdi El Beyati 14 Ağustos’ta şöyle konuştu: “Peşmerge güçlerinin federal hükümetin kontrolünde ve Kerkük’teki harekât başkanlığı ile silahlı kuvvetler başkomutanının denetiminde olması kaydıyla Bedir Örgütü Peşmerge güçlerinin Kerkük vilayetine dönüşüne karşı değildir.”

Ancak Kürt güçlerinin Kerkük ve çevresine dönüş yapması, bazı kesimlerin ciddi muhalefetiyle karşılaşabilir. Türkmen Cephesi lideri Erşat Salihi Peşmerge’nin dönüşüne katiyen karşı olduklarını açıkladı.

HSB’deki bazı gruplar da bunu ihanet olarak görüyor. Irak hükümetinin Altın Köprü’de KBY ile iş birliği yapacağını açıklaması ve aynı günlerde HSB’yi Ninova vilayetinden çekeceğini duyurması, ihanete uğramışlık duygusunu güçlendiriyor.

HSB bünyesindeki İmam Ali Tugayları’nda önemli bir isim olan ve daha çok Ebu Azrail olarak bilinen Eyüp Falih Hasan El Rubai, 13 Ağustos’ta sosyal medyaya düşen videosunda şöyle diyordu: “Size daha önce de söylemiştim. Kendi insanlarımız tarafından satıldık. Peşmerge geri geliyor. Bu, Irak’a ihanettir.”

Tüm bu gelişmeler ihtilaflı bölgelerde ekimde merkezi hükümet lehine değişen güç dengesini yeniden etkileyebilir. Kürt güçlerinin dönüşüne bazı kesimlerden gelen güçlü itirazlar, petrol zengini Kerkük’ün huzuru için iyiye alamet değil.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni

Hamdi Malik İngiltere’de Keele Üniversitesi’nde sosyoloji dalında doktora yapmakta ve Londra Orta Doğu Çalışmaları Merkezi’nde (CMER) araştırmacı olarak görev almaktadır. Irak konulu makaleleri çeşitli mecralarda yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept