Peşmerge Kerkük’e geri mi dönüyor?

Irak merkezi hükümeti ile Kürt yönetiminin arası yeniden ısınırken Peşmerge’nin Kerkük’e dönme ihtimali bazı kesimlerde endişe yaratıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Kerkük’ün kuzeybatısındaki Bay Hasan petrol tesislerine düzenlenen saldırının ardından yükselen dumanlar ve bölgede nöbet tutan bir Peşmerge mensubu, 31 Temmuz 2016 Photo by REUTERS/Ako Rasheed.

Ağu 19, 2018

Irak merkezi hükümeti ile Erbil’deki Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), onarılmakta olan Erbil-Kerkük yolunda ortak güvenlik noktası oluşturmak için anlaşmaya vardı. Irak ordusunun Kerkük’ü kanlı çatışmalar sonucu Peşmerge’den aldığı geçtiğimiz ekim ayından bu yana taraflar ilk kez böyle bir düzenlemede uzlaşmış oldu.

9 Ağustos’ta sağlanan anlaşma, daha geniş bir mutabakatın parçası. Bu kapsamda Erbil-Kerkük yolu üzerindeki Altın Köprü kasabasında 16 Ekim 2017’deki çatışmalarda ağır hasar gören köprünün yerine geçici olarak yapılan demir köprü de 16 Ağustos’ta tamamlandı. Köprünün bitmesi başka onarım çalışmalarına imkân tanırken, yetkililerin beklentisi yolun açılışının 21 Ağustos’ta başlayan Kurban Bayramı’na yetişmesi yönündeydi.

Kerkük’teki seçkin Kürt birliklerinin komutanı Tümgeneral Salar Timor anlaşmayla ilgili Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Kürt tarafı ile federal hükümet tarafı bölgede müşterek bir güvenlik düzenlemesi için Kerkük, Bağdat ve Altın Köprü’de görüşmeler yaptı. Varılan mutabakata göre Kerkük’ten Erbil’e giden araç ve şahısları Kürt güçleri denetleyecek, Erbil’den Kerkük’e giden şahıs ve araçların denetimini ise federal güçler yapacak.”

Timor, anlaşma gereği bölgenin sadece yerel ve federal polisin denetiminde olacağını belirtti. Kürt tarafı Irak ordusunun, terörle mücadele birimlerinin ve Haşdi Şabi olarak da bilinen Halk Seferberlik Birlikleri’nin (HSB) bölgede bulunmaması için ısrarcı olmuş. Kürt tarafına ayrıca düzenlemenin güvenlik noktasıyla sınırlı kalacağı, bunun askeri üsse dönüşmeyeceğine dair güvence verilmiş.

Basında çıkan bazı haberlere göre ABD Bağdat’a, Kürtlerle askeri iş birliğine başlaması ve güvenlik durumunun kötüye gittiği Kerkük bölgesine Peşmerge güçlerinin dönüşüne izin vermesi için baskı yapıyor. Irak hükümeti bu haberleri yalanlıyor.

Washington Yakın Doğu Politikaları Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Michael Knights da “Hayır, ABD’den bu yönde baskı yok” diyor. Ancak ABD Savunma Bakanlığı’na Irak konusunda danışmanlık yapan Knights, Peşmerge’nin Kerkük’e dönüşünü olası görüyor.

ABD Savunma Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre Irak ve Suriye’de hâlâ 20 bin ila 30 bin arasında İslam Devleti (İD) militanı var. Bunlar yeniden gruplanmaya çalışıyor olabilir.

Al-Monitor’a konuşan Knights değerlendirmesini şöyle sürdürdü: “Iraklı güçler çok fazla baskı altında. Dolayısıyla Irak yönetimi Altın Tümen’i (terörle mücadele birimi) Kerkük’ten çekmeyi düşünüyor. Çünkü son derece etkili olan bu birim, ihtiyaç duyulan başka bölgelerde daha faydalı olabilir. Kerkük’teki güvenliği sağlamak için de Peşmerge güçleri devreye girebilir.”

Kerkük’ün güneyinde son dönemde meydana gelen terörist saldırılarla Kerkük-Bağdat yolu fazlasıyla güvensiz hâle geldi. Timor’a göre ekim 2017 öncesinde bölgede sıkı bir kontrol sağlayan Kürt güçlerinin çekilmesi, güvenlik durumunun bozulmasında etkili oldu.

Bu arada sürpriz bir gelişme yaşandı. HSB’nin en büyük bileşeni ve ekimde Peşmerge’ye karşı savaşmış olan İran bağlantılı Bedir Örgütü, Peşmerge’nin dönüşüne koşullu onay verdiğini açıkladı. Örgütün kuzey kolu yöneticilerinden Mehdi El Beyati 14 Ağustos’ta şöyle konuştu: “Peşmerge güçlerinin federal hükümetin kontrolünde ve Kerkük’teki harekât başkanlığı ile silahlı kuvvetler başkomutanının denetiminde olması kaydıyla Bedir Örgütü Peşmerge güçlerinin Kerkük vilayetine dönüşüne karşı değildir.”

Ancak Kürt güçlerinin Kerkük ve çevresine dönüş yapması, bazı kesimlerin ciddi muhalefetiyle karşılaşabilir. Türkmen Cephesi lideri Erşat Salihi Peşmerge’nin dönüşüne katiyen karşı olduklarını açıkladı.

HSB’deki bazı gruplar da bunu ihanet olarak görüyor. Irak hükümetinin Altın Köprü’de KBY ile iş birliği yapacağını açıklaması ve aynı günlerde HSB’yi Ninova vilayetinden çekeceğini duyurması, ihanete uğramışlık duygusunu güçlendiriyor.

HSB bünyesindeki İmam Ali Tugayları’nda önemli bir isim olan ve daha çok Ebu Azrail olarak bilinen Eyüp Falih Hasan El Rubai, 13 Ağustos’ta sosyal medyaya düşen videosunda şöyle diyordu: “Size daha önce de söylemiştim. Kendi insanlarımız tarafından satıldık. Peşmerge geri geliyor. Bu, Irak’a ihanettir.”

Tüm bu gelişmeler ihtilaflı bölgelerde ekimde merkezi hükümet lehine değişen güç dengesini yeniden etkileyebilir. Kürt güçlerinin dönüşüne bazı kesimlerden gelen güçlü itirazlar, petrol zengini Kerkük’ün huzuru için iyiye alamet değil.

Recommended Articles

Kürtler için lanet geri mi dönüyor?
Fehim Taştekin | Kürtler ve Kürdistan | Nis 23, 2020
Irak Kürdistanı Suriyeli Kürtlere gönderilen insani yardımları engelliyor mu?
Amberin Zaman | Coronavirus | Nis 22, 2020
Mühendis’in ardından Haşdi Şabi’yi neler bekliyor?
Mustafa Saadoun | | Oca 21, 2020
Neçirvan Barzani: İran’dan korkmuyoruz ama İran’a saygı duyuyoruz
Amberin Zaman | Kürtler ve Kürdistan | Oca 16, 2020
İran füzeleri Kürtlere de bir uyarı mıydı?
Dana Taib Menmy | | Oca 8, 2020

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Irak'ın Nabzı

al-monitor
Irak Kürdistanı Suriyeli Kürtlere gönderilen insani yardımları engelliyor mu?
Amberin Zaman | Coronavirus | Nis 22, 2020
al-monitor
Gorani lehçesini yaşatmak isteyen öğretmen Kuran’ı Kürtçeye çevirdi
Dana Taib Menmy | Tehlike altındaki diller | Oca 31, 2020
al-monitor
Türkiye Irak’ta PKK bağlantılı Ezidi milisleri vurdu
Saad Salloum | Ezidiler | Oca 24, 2020
al-monitor
Mühendis’in ardından Haşdi Şabi’yi neler bekliyor?
Mustafa Saadoun | | Oca 21, 2020