Türkiye'nin Nabzı

Erken seçim gündeme gelebilir mi?

By
p
Article Summary
AKP 24 Haziran’da parlamentoda zayıf bir çoğunluk elde etti. Erdoğan, parlamentodaki çoğunluğunu artırmak ve MHP’ye ya da diğer bir başka partiye ihtiyaç duymamak için sonbaharda erken seçime gidebilir mi?

2002 yılından bu yana aralıksız iktidarda olan Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) her seçimde en önemli tezi tek başına iktidar olmak ve koalisyona gitmeden ülkeyi yönetmekti. Bugüne kadar bunu gerçekleştiren AKP ve kurucu lideri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 24 Haziran seçimiyle hem cumhurbaşkanı seçilmeyi başardı hem de bir kez daha tek başına iktidarı elde etti.

Ancak AKP önümüzdeki beş yıl içinde parlamentoda “örtülü” koalisyon şartlarını kabul etmek zorunda. Bunun nedeni AKP oylarının bir önceki seçime göre yüzde 7 düşmüş olması ve parlamentoda 22 koltuğunun azalması. Kasım 2015 seçiminde yüzde 49,5 ile 317 milletvekili çıkaran AKP’nin hedefi, 600 sandalyeli parlamentoda 301 milletvekili sınırını aşmaktı ama oy oranı yüzde 42,5’e, milletvekili sayısı da 295’e indi.

Mevcut seçim tablosunda AKP’nin doğal koalisyon ortağı ise seçim ittifakı yaptığı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) oldu. MHP yüzde 11,1 oyla 49 milletvekili çıkardı.

Seçim meydanlarında her iki parti de OHAL’in kaldırılması ve af çıkarılması konularında görüş ayrılıklarını kamuoyundan saklamadı. MHP lideri Devlet Bahçeli ısrarla af çıkarılmasını isterken AKP’li yetkililer gündemlerinde af konusunun olmadığını açıkladı.

Erdoğan muhalefetin de baskısıyla OHAL süresinin dolacağı 19 Temmuz’da yeniden uzatılmayacağını açıklamasına rağmen Bahçeli “OHAL devam etmelidir” diye konuştu.

Seçim sonrasında yapılan Erdoğan-Bahçeli görüşmesinde ise OHAL’in kaldırılması konusunda anlaşma sağlandı. Ancak Bahçeli AKP’den önemli bir taviz koparmış görünüyor: OHAL’in kaldırılması karşılığında terörle mücadele, iç güvenlik ve Türk ceza kanunlarında bir anlamda OHAL’in kalıcı hale gelmesini sağlayacak şekilde bazı düzenlemeler yapılması gündemde.

Aslında OHAL konusunda gelinen nokta iki partili koalisyonun bundan sonraki çalışma düzeninin de bir göstergesi. AKP bundan sonra istediği kararları alabilmek için MHP’ye bazı tavizler vermek zorunda kalacak.

Öte yandan MHP lideri Bahçeli, Erdoğan ile görüşmesi öncesinde önümüzdeki beş yılda uyumlu olmak istediklerini göstermek için önemli bir jest de yaptı. Bahçeli görüşmenin hemen öncesinde Erdoğan ve AKP ile ilgili eleştirel bir açıklama yapan partisinin genel başkan yardımcılarından birini görevden aldı.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Sefer Aycan’ın görevden alınmasına yol açan ifadeleri şöyleydi: “Bundan sonra mecliste siyaseti MHP yapacaktır. Biz ne dersek o olacaktır. Bugün MHP mecliste kilit konumdadır ve MHP'nin genel başkanı hem Recep Tayyip Erdoğan'ı kurtarmıştır hem Adalet ve Kalkınma Partisi'ni kurtarmıştır."

Erdoğan-Bahçeli görüşmesinde ayrıca ileride arada oluşabilecek fikir ayrılıklarını gidermek için bir Milli Mutabakat Komisyonu kurulması da kararlaştırıldı.

Ancak her iki parti uyumlu bir ortaklık yapmak istese de Erdoğan iktidarı paylaşmak istemeyen bir lider. Siyasi parti lideri olarak bugüne kadar ne muhalefette kaldı ne de koalisyon ortağı oldu. Partisi de parlamentodaki güçlü konumunu korudu. Bunun tek istinası olan 7 Haziran 2015 seçiminde AKP’nin parlamenter çoğunluğu kaybetmesi üzerine altı ay içinde erken seçim kararı alındı.

AKP’nin son seçimlerde parlamenter çoğunluğunu bir kez daha kaybetmesinin ardından şimdi yine erken seçim tartışmaları gündemde.

CHP İzmir Milletvekili Atilla Sertel iki parti arasında sorun yaşanacağını ve erken seçime gidileceğini düşünenlerden. Sertel şu değerlendirmeyi yaptı: “MHP ile AKP'nin uzun süre yol yürümesi mümkün değil. Türkiye için sağlıklı da değil. Bu nedenle erken seçim olacağını düşünüyorum."

İyi Parti üyesi Prof. Yusuf Halaçoğlu ise Erdoğan’ın MHP’ye bağımlı olmamak için yeni yollar deneyeceği görüşünde. Halaçoğlu şöyle konuştu: "Recep Beyi tanıyanlar bilir ki sekiz-10 milletvekilini partisine katar ve MHP’ye de bel bağlamaz.”

Parlamentoda 43 milletvekili ile temsil edilen İyi Parti'nin kurucularından Mehmet Aslan’ın seçim sonrasında yaptığı bir açıklama ise AKP’nin, MHP dışında da destek bulabileceğinin sinyalini verdi. Seçimlerin tek kazanının Erdoğan olduğunu söyleyen Aslan şöyle konuştu: “Eğer devletin bekâsı, milletin geleceği ve millet için faydalı bir kanunsa MHP'ye ihtiyacı yok, İyi Parti ile de çıkarabilir. İyi Parti iyi olabilecek ne varsa, kim doğruyu konuşuyorsa, doğru neyse onu savunacak.”

Görüşler farklı olsa da AKP’nin parlamentodaki sıkıntılarını aşmak için yeni seçeneklerin sık sık gündeme gelmesi muhtemel. Her iki partinin 2023’e kadar devam edecek beş yıllık iktidar süresini uyumlu götürüp götüremeyeceklerinin ilk işaretleri cumhurbaşkanı yardımcıları, TBMM Başkanı seçimi, kabine dağılımı ve parlamentonun çalışmaya başlamasıyla birlikte daha iyi ortaya çıkacak.

“Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi” olarak adlandırılan yeni dönemde yetkileri artırılan Erdoğan kararnamelerle ülkeyi yönetecek, yürütme aracı kararnameler olacak. Ancak parlamento aynı konuda kanun çıkardığı takdirde kararnameler hükümsüz hale de gelebilir. AKP ve MHP’nin Cumhur İttifakı 344 sandalye sahibi olduğu için muhalefetin bu kararnameleri geçersiz kılma şansı bulunmuyor. Ancak MHP kritik konularda saf değiştirir ve muhalefetle birlikte davranırsa sonuç farklı olabilir.

Yeni sisteme göre erken seçim kararı Cumhurbaşkanı tarafından veya parlamentonun beşte üç çoğunluğuyla alınabiliyor. Ancak Cumhurbaşkanı’nın erken seçim kararı alması durumunda milletvekili seçimi ile birlikte cumhurbaşkanlığı seçimi de zorunlu.

Türkiye mart 2019’da yerel seçimler için sandığa gidecek. Öte yandan yerel seçimlerin ekim ya da kasım aylarına alınması için AKP’nin muhalefetle görüşme yapacağı iddiaları söz konusu. Bu da hem milletvekili hem de yerel seçimlerin birlikte yapılıp yapılmayacağı sorusunu akla getiriyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan aralıksız görevde kalma süresi bakımından Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Atatürk’ün 15 yıllık görev süresini aştı. Atatürk 29 Ekim 1923’ten 10 Kasım 1938’e kadar Türkiye Cumhurbaşkanı idi. 9 Mart 2003 tarihindeki ara seçimle milletvekili seçilen ve başbakanlık koltuğuna oturan Erdoğan ise 2014’te Cumhurbaşkanı seçilmişti.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: iyi party, akp, mhp, coalition government, turkish parliament, turkey politics, recep tayyip erdogan

Ayla Ganioglu is a Turkish journalist who began her career in 1982 at Yanki Magazine. She has worked as a parliamentary correspondent for the Turkish Daily News and The New Anatolian.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept