İsrail'in Nabzı

İsrail ordusu “yanan uçurtma” sorunuyla boğuşuyor

By
p
Article Summary
Gazze Şeridi’nden atılan roketleri başarıyla önleyen İsrail ordusu, Hamas yandaşlarının uçurduğu “yanan uçurtmalar” karşısında bocalıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

İsrail ile Gazze Şeridi arasında mayıs sonunda yaşanan şiddet olaylarında İsrail teknolojisi önemli bir başarı daha kaydetti. İsrail’in Demir Kubbe füzesavar sistemi, ilk kez sınırdaki İsrail yerleşimlerine İslami Cihat ve Hamas tarafından atılan çok sayıda kısa menzilli havanı başarılı bir şekilde vurdu. Havada bu kadar az kalan, bu kadar kısa mesafeden atılan havan gibi küçük hedeflerin vurulabileceğine kimse inanmıyordu ama oldu. Rafael Gelişmiş Savunma Sistemleri’nin mühendisleri tüm zorlukları aşarak dik bir yörüngede görece yakın bir hedefe atılan küçük havanların vurulmasını mümkün kıldı. Demir Kubbe etkileyici bir başarı oranı kaydetti, sınır bölgesinde yaşayan İsrail halkına yönelik bir terörist tehdidi daha bertaraf etmiş oldu.

Bu önemli başarı Gazze’den uçurulan yanan uçurtmalar nedeniyle dikkatlerden kaçtı. Filistinlilerin bu yeni “silahı” son haftalarda nerdeyse her gün tarım alanlarında, yerleşimlerde yangın çıkarırken İsrail adeta çaresiz kaldı.

İsrail bilişim alanında süper güçlerden biri. İleri teknolojisiyle insansız hava araçlarında öncü ülkeler arasında. Uzaya uydu gönderebilen, havandan tutun da atmosferin dışında seyreden kıtalar arası balistik füzelere kadar her şeyi vurabilen bir ülke. Ne var ki kuyruklarına yanıcı madde bağlanarak Gazze Şeridi’nden havalandırılan uçurtmalara karşı İsrail ne yapacağını bilmiyor. Uçurtmalar, ne sınırdaki tellere ne yer altındaki sınır engeline ne hava kuvvetlerine ne kara kuvvetlerine ne tanklara ne keskin nişancılara aldırış ediyor. Küçük bir Molotof kokteyli veya biraz kömür közüyle donatılan bu uçurtmalar, hasat mevsiminin ortasında İsrail tarafındaki pek çok tarlada yangın çıkarmayı başardı.

Örneğin sadece 5 Haziran’da uçurtmalar 15 yangına sebebiyet verdi ve bunların biri Sderot’un hemen dışındaki Sapir Koleji’nin duvarı boyunca geniş bir alana yayıldı. Yangınlar bugüne kadar yaklaşık 1000 hektarlık ekili tarım ve doğal ormanlık arazisini tahrip etti. Bazı yangınlar yerleşim yerlerine de tehdit oluşturdu.

Peki, bu sorun nasıl çözülecek? İsrail’in elinde bir çözüm yok. Maziden kalan ilkel bir yöntem dünyanın en yenilikçi, en gelişkin teknolojilerine kafa tutuyor. Uçurtma uçurmak coğrafi yapısı, plajları ve uygun rüzgârlar nedeniyle Gazze Şeridi’nde her zaman popüler bir eğlence oldu. Hamas şimdi bu çocukluk eğlencesini silah haline getirdi, yeni bir terör yöntemine dönüştürdü.

İşin ironik tarafı Hamas aslında Hâkimler Kitabı’nın 15. Bölümü’nde anlatılan, İsrail’de herkesin “Samson’un tilkileri” diye bildiği öyküyü örnek alıyor. Öyküye göre Samson 500 tilki yakalar, bunları ikişer ikişer kuyruklarından birbirine bağlar ve her ikiliye bir meşale iliştirir. Sonra da hasat mevsimi devam ederken tilkileri Antik Filistinlilerin tarlalarına bırakarak yangınlar çıkarır. Bugünkü olaylar da aynı bölgede cereyan ediyor. Antik Filistinliler günümüzde Gazze olan bölgede yaşıyordu. Ancak İsrail bu defa yangının olduğu tarafta. Hamas’ın saldırı amaçlı tünellerini, deniz ve kara yollarını engelleyen, hatta birinci sınıf hava gücüyle gökyüzüne hâkim olan İsrail uçurtma gibi basit bir nesneyle baş etmekte zorlanıyor. Görece ufak bir ebatta olan uçurtmalar şeffaf naylondan yapılıyor ve alçaktan uçuyor. Bu özellikler, uçurtmaların önceden tespit edilerek durdurulmasını neredeyse imkânsız kılıyor. En basit şeyler bazen en etkili olabiliyor. Ancak her zaman değil.

Savunma Bakanı Avigdor Liberman, 4 Haziran’daki açıklamasında bugüne kadar Gazze’den İsrail tarafına yaklaşık 600 yanan uçurtma gönderildiğini, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) bunların yaklaşık 400’ünü planör, keskin nişancı ve başka yöntemlerle engellediğini belirtti. Geri kalan 200 uçurtma İsrail topraklarına ulaştı ve kayda değer bir başarıyla 198 yangına sebebiyet verdi. Başka bir deyişle İsrail topraklarına düşen uçurtmaların neredeyse tamamı yangın çıkardı. Üstelik arazinin kolayca alev aldığı yaz mevsimi henüz tam anlamıyla başlamışken.

Bu arada sınırın İsrail tarafındaki protestolar da giderek yoğunlaşıyor. Pek çok çiftçi bir uçurtma yüzünden geçim kaynaklarını kaybederken yerel halk sürekli korku içinde yaşıyor. Bölgenin havadan çekilmiş fotoğraflarında daha önce yemyeşil olan geniş alanların yanarak simsiyah olduğu görülüyor. Yangın söndürme uçakları da İsrail için sıkıntı yaratıyor. Zira alçaktan uçan bu uçakların Gazze Şeridi’nden ateş açılması halinde kolay hedef olması söz konusu.

Neticede İsrail savunma teşkilatı bir problemle karşı karşıya ve bu probleme en keskin zekâlar çözüm arıyor. Çözüm örneklerinden biri, aralarına misina bağlanmış iki planörün birbirine yakın uçarak uçurtmanın ipini kesmesi ve düşmesini sağlaması. Bunun gibi mahcup edici başka çözüm önerileri de var ama bazı Kabine üyeleri çözüm aramak yerine politika değişikliğini savunuyor.

Kamu Güvenliği Bakanı Gilad Erdan uçurtmalardan sorumlu kişilerin her anlamda terörist sayılmasını istiyor. Bu, hava kuvvetlerinin söz konusu kişileri tespit etmesi ve uçurtmalar havalandırılırken bu kişilere ateş edebilmesi demek. Ancak IDF bu yönteme kesinlikle karşı. Zira uçurtmaların çoğunu yaşı küçükler uçuruyor ve bunların hedef alınması uluslararası tepki yaratır. Tepkiler o kadar sert olur ki bu kadar efor harcamaya değmez. Kaldı ki Gazze sınırındaki yürüyüşleri engellemekte tavizsiz davranan İsrail hâlihazırda zaten yoğun eleştiri altında.

Al-Monitor’a konuşan askeri kaynaklara göre uçurtmalar yakın ve ciddi bir tehdit teşkil etmiyor. Ayrıca uçurtmaların çoğu Gazze’deki evlerden ve ancak bu evlerin çatıları üzerinde uçuruluyor. Dolayısıyla sırf bir evin üzerinde uçurtma yükseldi diye bu eve füze atılması makul ve anlamlı bulunmuyor.

Erdan ve başka bazı bakanlar aynı şekilde düşünmüyor. Uçurtmaları bir terör faaliyeti olarak gören bu bakanlar, bir yaralanma veya ölüm olayı olması halinde hemen politika değişikliğine gidileceğini öne sürüyorlar. Uçurtma olayının ancak caydırma gücüyle önlenebileceğini, bu terörist eylemlerin Hamas tarafından kışkırtıldığını savunuyorlar. İsrail topraklarına düşen bazı uçurtmaların üzerinde fünye, zaman ayarlayıcı ve cep telefonu bulunması uçurtmalara yakında patlayıcı düzenekler bağlanabileceğinin işareti olarak görülüyor. IDF’de yapılan bir değerlendirmeye göre yeni nesil uçurtmalar uçan Molotof kokteylinden uçan bombaya evrilebilir. Bu oldukça endişe verici bir değerlendirme. Erdan’a göre uçurtmalar tehlikeli patlayıcı planörlere dönüşmeden bu tehdit bertaraf edilmeli.

Bunun bir orta yolu da var elbette. İsrail sınıra yönelik her türlü saldırı girişimini terörist eylem olarak tanımlıyor, Hamas’a verilecek yanıtlar için de bir alt eşik belirlemiş durumda. Gazze Şeridi’nden İsrail’e roket atılması nasıl tanımlanıyorsa bu da öyle tanımlanabilir. Uçurtmalar da terör eylemi sayılabilir ve bir uçurtma İsrail topraklarına düşer düşmez misilleme olarak Hamas hedefleri bombalanır. Ancak siyasal iktidar buna pek yanaşmıyor. Bunun sebebi, uçurtmaların çok sayıda olması, yüksek nitelikli Hamas hedeflerinin ise çok fazla olmaması nedeniyle bu hareket tarzıyla hedefe ulaşmanın imkânsız olacağı düşüncesi olabilir. Her hâlükârda İsrail Kabinesi henüz bu sorunu resmen masaya yatırmış değil. Bakanlar, teknolojik bir çözüm bekliyor ve bu çözümün her taraf yanıp kül olmadan bulunmasını umuyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: israil filistin çatışması, Gazze

Ben Caspit, Al-Monitor’un İsrail’in Nabzı bölümünde köşe yazarıdır. İsrail basınının kıdemli köşe yazarı ve siyasi yorumcularından olan Caspit, ülkenin siyasi gündemine ilişkin günlük bir radyo programı ve düzenli televizyon programları yapmaktadır. Twitter hesabı: @BenCaspit

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept