Irak'ın Nabzı

Irak seçimleri: İran etkinliğini korumak için uğraşıyor

By
p
Article Summary
Tahran’ın Irak’taki etkinliğinin baltalanacağından korkan İran, Mukteda El Sadr’ın yeni hükümeti kurmasını engellemek için Hukuk Devleti ve El Fetih İttifakları arasında koalisyon kurmak için girişimlere başladı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Irak seçimlerinde parlamenter çoğunluğu Mukteda El Sadr’ın öncülüğünde ve Irak Komünist Partisi müttefikliğiyle kurulan Sayrun (Reforma Yürüyüş) İttifakı kazandı. Ülke genelinde oyların yüzde 90’ından fazlası sayılmış durumda. Dohuk ve Kerkük’teki sayım ise ertelendi.

Şu ana kadar Sayrun parlamentodaki 329 sandalyenin 54’ünü garantilerken İran ve Halk Seferberlik Birlikleri destekli El Fetih İttifakı 44, Başbakan Haydar El Ebadi’nin El Nasır ittifakı da 39 sandalye kazandı. Eski Başbakan Nuri El Maliki liderliğindeki Hukuk Devleti İttifakı 25, eski Başbakan İyad Allavi’nin El Vatan ittifakı ise 22 sandalyeyi garantiledi.

Bu sonuçlara göre başbakanı seçecek ve yeni hükümeti kuracak koalisyonun Sayrun tarafından kurulması muhtemel. Sayrun liderleri de hızla parlamentonun en geniş koalisyonunu oluşturmak istediklerine ve yeni hükümetin nasıl şekillendirilmesi gerektiğine ilişkin açıklamalar yapmaya başladılar.

Sadr Hareketi’nin Siyasi Büro Şefi Diya El Asadi 14 Mayıs’ta Sayrun’un kapılarının rakip partilere “açık” olduğunu belirterek “Başbakanlık görevi Sayrun’un hakkı.” dedi. Mukteda El Sadr da 16 Mayıs’ta partizanlık ve mezhepçilikten uzak bir teknokrat hükümeti kurmak istediğini yineledi.

Sadr, 14 Mayıs’ta Twitter’dan yaptığı paylaşımda yeni hükümetin farklı ittifakların kimliklerini yansıtması gerektiği mesajını verdi. Kelime oyunu yaparak El Hekim’in Hikmet, Ebadi’nin El Nasır, Kürtlerin Gorran Partisi de dâhil muhtelif parti ve siyasi yapıların isimlerini teker teker sayan Sadr şöyle yazdı: “Biz Sayrun’uz, Hikmet ve El Vatan sahibiyiz. Halkın İrade’si, bizim talebimiz Cilan Cediden kurmaktır ve Takhir’e tanıklık ederek Iraklıların Kararı’ını gerçekleştirmektir. Bu amaçla El Nasır Bayraklar’ını yükselterek Bağdat’ı Hüviyet’imiz ve Hirakuna başkenti yapmak istiyoruz. Teknokrat Kadro’larla partizanlıktan azade bir hükümet kurmak istiyoruz.”

Mesajında Ebadi’nin El Nasır, Ammar El Hekim’in Hikmet ve Allavi’nin El Vatan partisinin yanı sıra başka siyasi oluşumlara da gönderme yapan Sadr, İran destekli El Fetih İttifakı ile Maliki’nin Hukuk Devleti İttifakı’na ise değinmedi.

Sadr bahsi geçen tüm grupları birleştirmeyi başarıp parlamenter çoğunluğa sahip bir koalisyon kurabilirse El Fetih ve Hukuk Devleti ittifaklarını oyun dışı bırakabilir. Suudi Arabistan’ın öncülüğündeki İran karşıtı Arap devletleri de Tahran’ın Irak üzerindeki etkinliğinin azalacağı ümidiyle Sadr’ın zaferini memnuniyetle karşıladı.

Suudi Dışişleri Bakanlığı’nın Arap-Körfez İlişkileri Dairesi Başkanı ve Suudi Arabistan’ın eski Irak Büyükelçisi Tamer El Saban Sadr’ın paylaşımına şöyle yanıt verdi: “Sayrun, Hikmet, El Vatan ve Tadamun ile birlikte gerçekleşecek. Irak’ta bağımsızlık, Araplık ve kimlik adına El Nasır Bayraklar’ını yükseltmek için Takhir Karar’ı aldınız. Sizi seçtikleri için Irak’ı tebrik ediyorum”

Hamis El Hancer liderliğindeki El Karar İttifakı da dâhil bazı Sünni Arap partiler de Sayrun’un zaferinden memnuniyet duyuyor. Hancer, Sayrun ile ittifak yapmaya hazır olduklarını açıklarken Ebadi’nin Sadr’a gönderdiği tebrik mesajı da yeşil ışık olarak yorumlandı.

Öte yandan, Sadr’ın rakipleri de parlamenter çoğunluğa ulaşıp Sayrun’u dışarıda bırakmak için çalışmalarına başlamış durumda.

Hukuk Devleti İttifakı’nın Sözcüsü Abbas El Musavi, 16 Mayıs’ta Sayrun’u ima ederek bazı listelerle hükümet oluşturulabileceğinden şüpheli olduğunu ve hükümet kurma çalışmalarının öncüsünün Irak’ın “tarihi liderler”i olacağını söyledi.

Hukuk Devleti İttifakı’ndan Milletvekili Muhammed Seyyid de 15 Mayıs’ta Hukuk Devleti, El Fetih ve El Nasır ittifakları arasındaki koalisyon görüşmelerinin neredeyse tamamlanmak üzere olduğunu açıkladı. Kurulursa 100’ü aşkın sandalyeye parlamentonun en geniş bloğunu oluşturacak bu koalisyon, İran’a yakın bazı Kürt ve Sünni güçlerin de desteğini alarak Sadr karşıtı bir hükümet kurabilir.

Al-Monitor’un Hukuk Devleti, El Fetih ve El Nasır içindeki kaynaklardan edindiği bilgilere göre Maliki liderliğindeki Hukuk Devleti İttifakı ile Hadi El Amiri’nin liderliğindeki El Fetih İttifakı arasında bir koalisyon kurulmasına yönelik çabalara 14 Mayıs’tan bu yana Bağdat’taki Yeşil Hat içinde bulunan İran’ın Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani öncülük ediyor. Süleymani, Ebadi ile Ammar El Hekim’in koalisyona desteğini kazanmak için de temaslar da bulunuyor. Girişimler başarıya ulaşırsa Sadr’ın hükümeti kuracak bir koalisyon oluşturması engellenebilir.

Süleymani’nin görüşmelerde başbakanlık için herhangi bir ittifakın lideri yerine başka bir isim üzerinde uzlaşılması için çalıştığı bildiriliyor. Bu isimler arasında Dava Partisi’nin eski liderlerinden ve Ebadi Hükümeti’nde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olarak görev yapan Muhammed Şayya El Sudani’nin adı öne çıkıyor.

Al-Monitor daha önce Süleymani’nin Erbil’deki temaslarında Ebadi’ye destek vermemeleri için Kürdistan Demokratik Partisi ile bir anlaşma yaptığını haberleştirmişti. Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) Başbakanı Neçirvan Barzani de KBY’den bir heyetin yeni hükümet kurma çalışmaları için yakında Bağdat’a gideceğini açıkladı.

Maliki’nin sözcüsü Hişam El Rikabi 16 Mayıs’ta koalisyon görüşmelerinin “48 saat içinde tamamlanacağını” söylerken Dava Partisi Lideri Kamil El Zeydi Hukuk Devleti ve El Fetih ittifakları arasındaki koalisyon görüşmelerinde “yarı final”e geçildiğini kaydetti. Zeydi şöyle dedi: “Ulusal siyasi çoğunluğu sağlayacak bir koalisyon için Ulusal Birlik Cephesi ve Berham Salih’in partisinin yanı sıra Sünni siyasi makamlarla da görüşülüyor.”

ABD cephesine gelince, ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Heather Nauert İran ve Süleymani’nin yeni hükümetin oluşturulma sürecine müdahalesine ilişkin bir soruyu şöyle yanıtladı: “Bu bizim için elbette daimi bir endişe ama Irak halkına güvenimiz ve inancımız sonsuz. Hükümeti kim kurarsa kursun, hangi yapıyla olursa olsun yönetim ülkeyi ileri taşıyacaktır.”

İran’ın ise yeni hükümetin Sadr tarafından kurulması halinde Tahran’ın ülkedeki nüfuzunun zayıflamasından korktuğu ve kendi yanlıları arasında bir koalisyon kurmak için hızla harekete geçtiği görülüyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Irak seçimleri

Ali Mamouri, Al-Monitor’un İran’ın Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Dini konular üzerine uzmanlaşmış bir araştırmacı yazar olan Mamouri, İran ve Irak’ta dini okullarda ve ayrıca İran üniversitelerinde eğitmenlik yapmıştır. Yazarın dini konularda ve Ortadoğu’da toplumsal dönüşüm ve mezhepçilik üzerine yazdığı bir dizi makale, her iki ülkede yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept