İsrail'in Nabzı

İsrail-Filistin ihtilafı: AB yeni barış girişimine hazırlanıyor

By
p
Article Summary
ABD’nin Tel Aviv’deki büyükelçiliğini mayısta Kudüs’e taşıma yönünde tek taraflı karar alması, Avrupa Birliği’nin yeni bir Orta Doğu barış girişimi başlatmasına zemin hazırlıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas 22 Şubat’ta Baltimore’da bazı sağlık kontrollerinden geçti ve bu nedenle Venezuela ziyaretini iptal etmek zorunda kaldı. Kontrol sonuçları tatminkâr çıksa da Abbas’ın siyasi sağlığı en hafif deyimiyle kötü durumda.

Abbas’a yakın üst düzey bir FKÖ yetkilisine göre ABD elçiliğini ya da büyükelçinin makamı dâhil elçiliğin bazı bölümlerini mayıs ayında Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma kararı Abbas’ı şoke etti. Yine de Ramallah’taki öfkeye kıyasla Abbas’ın kamuoyu önünde ılımlı bir tepki verdiği söylenebilir. Filistinli yöneticiler ABD Başkanı Donald Trump’ın yüzde 100 İsrail lehine bir politika izlediğini zaten biliyordu ama elçiliği taşıma kararının İsrail’in 70’inci kuruluş yıl dönümünde, yani Filistinlilerin ulusal felaket olarak gördüğü ve “Nakba” dediği olayın 70’inci yılında hayata geçirilmesi Abbas’a yönelik açık bir saldırı olarak görülüyor. Dahası bu adımla Abbas’ın halk nezdindeki itibarının kasten örselendiği düşünülüyor.

FKÖ yetkilisine göre bu adım İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, HaBayit HaYehudi lideri Naftali Bennett, Hamas ve Hizbullah’a sunulmuş bir armağan. Abbas 1988’den bu yana hep diplomasiden yana oldu. Oysa bugün diplomasiden sonuç alınacağına inanan tek bir Filistinli kalmadı.

ABD’nin kararının ardından yapılan üst düzey toplantılarda Filistinli yöneticiler bazı siyasi kararlar aldı.

İlk karar, Arap Birliği’nin olağanüstü toplanarak ABD’yi kınaması, Doğu Kudüs’ün Filistin’in başkenti olduğunu bir kez daha yinelemesi ve tüm ülkeleri Doğu Kudüs’te Filistin büyükelçilikleri açmaya çağırmasıydı. Bunun yanı sıra Ürdün, Suudi Arabistan ve Mısır’dan ABD yönetimi nezdinde güçlü girişimler yapmaları için talepte bulunma kararı alındı. Buna paralel olarak Filistin Yönetimi, Avrupa Birliği ve Rusya’yla temas ederek Abbas’ın 20 Şubat’ta BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı konuşma doğrultusunda yeni bir barış girişimi isteyecek.

Abbas’ın düşüncesi Çin, Fransa, Rusya, İngiltere, ABD ve Almanya’dan oluşan P5+1 grubunun himayesinde iki devletli çözüm için uluslararası bir konferansın toplanması. Abbas’ın en yakın danışmanları Nebil Şaat ve Saib Erekat’ın bu konuda Brüksel’de AB merkeziyle ve Paris’te Emmanuel Macron yönetimiyle temasları oldu. Abbas’ın kendisi de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le 12 Şubat’ta yaptığı son görüşmede konuyu gündeme getirdi.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’ye yakın kıdemli bir AB yetkilisinin Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Trump’ın ABD büyükelçiliğini mayısta Kudüs’e taşıma kararı AB’yi de gafil avladı. Kaynak, kararı ABD’den gelecek herhangi bir barış girişimi için “ölüm öpücüğü” olarak niteledi.

Avrupalı diplomata göre Avrupa Birliği ABD’nin ciddi herhangi bir girişimi olmadığından emin olmak için birkaç hafta daha bekleyecek ve bunun ardından AB öncülüğünde Fransa’nın önayak olduğu bir barış süreci için görüşmelere başlayacak.

Böyle bir girişim bir dizi unsuru dikkate alacak. İran dosyasında nükleer anlaşmanın korunmasını amaçlayan, İran’ın anlaşmaya uymasını garantilemek için de Tahran’a el uzatılmasını öngören ortak politika izlenecek. AB, İsrail’e karşı Tahran-Şam-Beyrut ekseni başta olmak üzere İran’ın bölgesel emellerini frenlemek için İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile diyalog başlatacak. Hizbullah’a gelişkin füze verilmesini engellemek de masada olacak.

İsrail-Filistin ihtilafına gelince girişimde İsrail’e güvenlik menfaatlerinin tehditle değil barış süreciyle pekişeceği güvencesi verilecek. Bu yöndeki unsurlardan biri terörle mücadelede Mısır, Ürdün ve Suudi Arabistan’la iş birliği olacak. Girişim, Paris’te yapılan iki barış konferansı temelinde iki devletli çözüme dönük uluslararası bir barış konferansının toplanmasını içerecek. Konferansın muhtemel yeri Brüksel olacak. Referans noktaları, 15 Ocak 2017’de düzenlenen son Paris Konferansı’nın sonuçları ve 2002 Arap Barış Girişimi olacak. ABD, AB, Rusya ve Çin konferansa eş başkanlar olarak davet edilecek.

İsrail’den barış süreci boyunca yerleşim inşaatlarını durdurması istenecek. Avrupalı yetkili burada 2018’nin sonunda İsrail’de iktidarda kimin olacağına dair öngörüde bulunamadıkları notunu düştü.

Buna paralel olarak Filistin Yönetimi’nden de her türlü şiddet kışkırtmasına son vermesi ve İsrail’le güvenlik iş birliğini artırması istenecek.

Avrupalı diplomata göre olası müzakerelerin en önemli maddelerinden biri Batı ve Doğu Kudüs arasındaki sınırlar olacak. Kalıcı statü ile ilgili tüm meseleler eş anlı olarak masada olacak.

Dahası Batı Şeria ve Gazze Şeridi’nde tek bir Filistin hükümetinin ve tek bir güvenlik gücünün olması koşuluyla Gazze’nin geleceği de müzakerelerin parçası olacak. Avrupalılar hem Batı Şeria hem Gazze’de Filistin ekonomisine önemli destekler sunmayı planlıyor. Kalıcı çözümün ardından İsrail ve Filistin tarafına AB nezdinde daha yüksek bir statü tanınması da ihtimal dâhilinde.

Son olarak İsrail’e Arap Barış Girişimi temelinde Arap devletleriyle ilişkilerini normalleştirme imkânı önerilecek.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, bu parametrelerle ilgili yorumu sorulduğunda alaycı bir ton kullandı. Yetkiliye göre Netanyahu’nun sloganı “Trump ve sadece Trump”. Ancak ABD politikasının tek taraflılığı ve İsrail’deki siyasi kriz düşünüldüğünde AB’nin 2018-2019 döneminde yeni bir girişim başlatması ihtimal dışı sayılamaz. Aksi halde siyasi boşluk şiddete zemin hazırlayabilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Özel etkinlikler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin

Büyükelçi Uri Savir, meslek hayatını İsrail’de barış stratejileri geliştirme alanında geçirmiştir. Hâlen, 1996’da kurduğu Peres Barış Merkezi’nin başkanlığını yürütmektedir. 1993’ten 1996’ya kadar Dışişleri Bakanlığı’nda genel müdürlük görevini yürüten Savir, bu dönemde Oslo Anlaşması’nda İsrail baş müzakerecisi, Ürdün ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti üyesi ve Suriye ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti başkanı olarak görev almıştır. Savir ayrıca Metro International isimli küresel gazetenin yönetim kurulu başkanlığını yürütmüş, Glocal Forum’u kurmuş ve Yala Young Leaders (Yala Genç Liderler) isimli internet barış hareketini başlatmıştır. Savir, barış kuruculuğu konusunda bir dizi kitap kaleme almış, bunlardan “The Process” (Süreç) 1997’de New York Times’ın “dikkat çeken kitaplar” listesinde yer almıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept