Irak'ın Nabzı

Suudi Arabistan Irak’taki etkinliğini artırıyor

By
p
Article Summary
Suudi-Irak ilişkilerinde uzun yıllar süren sıkıntı ve gerilimlerin ardından Suudi Arabistan’ın Irak’la yakınlaşmaya hız vermesi, Irak’ın istikrarına desteğini artırması ikili ilişkilerde önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Irak Başbakanı Haydar El Ebadi’nin Suudi Arabistan’a geçen yıl yaptığı iki ziyaretin ardından Suudi Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman’ın yakın zamanda Irak’a geleceği söyleniyor. Prensin ziyaret planını Irak parlamento üyesi Sadun El Duleymi duyurdu.

Ziyareti ne Riyad ne Bağdat resmi olarak açıkladı. Ancak Duleymi, 12 Mart’ta Twitter’dan paylaştığı mesajda Prens Muhammed’in Irak’ta iki gün kalacağını, ilk olarak Bağdat’ta Ebadi ile görüşüp anlaşmalar imzalayacağını, ardından da Necef’e geçerek dini liderlerle görüşeceğini belirtti.

Suudi Arabistan, İran’a komşu olan petrol zengini Basra kentindeki konsolosluğunu martta yeniden faaliyete geçirecekti ancak açılış idari nedenlerle ertelendi. Bazı haberlere göre Muhammed beklenen ziyareti sırasında Basra ve Necef’teki Suudi konsolosluklarının da açılışını yapabilir. Şiilerin dini merkezi olan Necef Irak’ın önde gelen Şii din adamlarının yaşadığı kent.

Bu arada Suudi Arabistan Büyükelçiliği Basra’daki konsolosluk ofisini kentteki Sheraton otelinde açmak üzere çalışmalara devam ediyor. Konsolosluk, Saddam Hüseyin döneminde patlak veren Körfez krizi üzerine 1990’da kapatılmış ve Suudi-Irak ilişkilerinde yaşanan gerginlikler nedeniyle bugüne kadar kapalı kalmıştı.

Suudi krallığı 2016 başlarında yarı özerk Kürdistan Bölgesi’nin başkenti Erbil’de konsolosluk açmıştı.

Suudi Arabistan’ın Irak’taki diplomatik temsilini artırma kararı siyasi ilişkileri güçlendirmeye dönük daha geniş bir çerçevenin parçası. Suudi Arabistan bu kapsamda Irak’la çeşitli alanlarda ekonomik ve toplumsal köprüler kurmaya çalışıyor.

Basra’daki konsolosluğun açılış çalışmalarını yürüten Suudi görevlilerinin başında bulunan Abdül Rahman El Şehri, “iki ülke arasında hem dini amaçla seyahat edenlere hem de ekonomik heyetlere hizmet ve teşvik sağlamak” için çalıştıklarını söyledi.

Suudi Büyükelçisi Abdül Aziz El Şammari de ocakta yaptığı açıklamada “Suudi Arabistan’ın karşılıklı beklentiler doğrultusunda ikili ilişkileri tüm alanlarda geliştirmek istediğini” belirtmişti.

Şubat sonunda ise iki ülkenin futbol takımları 30 yılın ardından Basra’da ilk kez bir dostluk maçında karşı karşıya geldi. Maçı Suudi heyetler ve kalabalık bir seyirci kitlesi izledi.

Başbakanlık basın bürosundan 5 Mart’ta yapılan açıklamada Kral Selman Bin Abdülaziz El Suud’un Ebadi’yi aradığı ve Bağdat’ta 100 bin kişilik bir stadyum yapma sözü verdiği belirtildi. Daha sonra kapasitenin 135 bine çıkarıldığı açıklandı.

Açıklamada ayrıca “Kral Selman’ın Irak ve Suudi Arabistan arasında olumlu seyreden ilişkileri ekonomik, ticari, toplumsal ve kültürel alanlar dâhil iki ülkenin menfaatine olan tüm alanlarda daha da geliştirmeye hazır ve kararlı olduğunu ifade ettiği” belirtildi.

Bu arada Suudi şirketler de Bağdat ve Basra’da ofisler açarak ticari ilişkileri artırmaya çalışıyor. Bunlara son olarak dünyanın önde gelen petrokimya şirketlerinden Suudi Temel Sanayiler Şirketi katıldı.

Suudilerin Basra’ya odaklanması Basra’nın Irak’ın en zengin kenti olmasından kaynaklanıyor. İran sınırında bulunan Basra ülkenin en büyük petrol sahalarına sahip, ayrıca Irak’ın Körfez’e açılan kapısı. Nüfus bakımından Bağdat’tan sonra ikinci büyük kent olan Basra Suudi aşiretleriyle aynı etnik kökenden gelen, çoğunlukla Şii olan bir nüfusa sahip. Basralı pek çok ailenin evlilik yoluyla Suudi ailelerle bağları var.

Suudi yönetimi ayrıca İran’dan bağımsız görülen Şii isimleri ülkesinde konuk ediyor. Sadr hareketinin lideri Mukteda El Sadr da bu isimlerden biri. Geçtiğimiz yıl Suudi Arabistan’a giden Sadr, sıcak ve şatafatlı bir şekilde karşılandı, Kral Selman ve Prens Muhammed ile görüştü.

El Arabiya başta olmak üzere Suudi haber kanalları da Irak’ın en yüksek Şii din adamı olan Ali El Sistani’yi eleştirmekten imtina ediyor. Zira Sistani Tahran’dan bağımsız bir çizgi izliyor ve Iraklı Şiiler üzerinde büyük bir nüfuza sahip.

Tüm bu gelişmeler İran için kaygı konusu. İran’ın Basra’da Suudi konsolosluğunun açılmasına, çeşitli ekonomik ve spor etkinliklerine karşı pankart açılması için bazı kesimleri harekete geçirdiği iddia ediliyor. İran’a yakınlığıyla bilinen eski Başbakan Nuri El Maliki önderliğindeki Hukuk Devleti Koalisyonu da Suudi Arabistan’ın Necef’te konsolosluk açmasına karşı çıkıyor.

Ancak görüldüğü kadarıyla Irak Suudi Arabistan’la yakınlaşma ve iş birliği arayışında kararlı. Irak’tan çeşitli siyasi ve ekonomik heyetler, medya temsilcileri sık sık Suudi Arabistan’ı ziyaret ediyor. Başbakan Ebadi de geçtiğimiz ekim ayında Suudi Arabistan’daydı. Ziyaret sırasında ikili ilişkileri geliştirmek amacıyla Suudi-Irak Koordinasyon Konseyi’nin kuruluş mutabakatı imzalandı.

2017’de Suudi Arabistan’ı ziyaret eden bir başka isim de İçişleri Bakanı Kasım El Araci oldu. Başbakan Ebadi ise üst düzey olmayan Suudi heyetlerini bile kabul ediyor. Örneğin şubatta Irak Gazeteciler Birliği’nin davetlisi olarak gelen bir medya heyetini kabul etti.

Geçtiğimiz ekim ayında iki önemli gelişme daha yaşandı: Suudi Arabistan, iki ülke arasında iş bağlantılarını teşvik etmek, turistik ve dini seyahatleri artırmak amacıyla 27 yıllık aranın ardından Irak’a uçak seferlerini yeniden başlattı ve Irak’ın güneyindeki sınır kapısını açtı.

İkili ilişkileri ısıtmaya dönük ilk girişimler ABD’nin doğrudan desteğiyle gerçekleşti. Ekimde Suudi-Irak Koordinasyon Konseyi’ni kurma kararının alındığı Riyad’daki görüşmeye dönemin ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson da katıldı.

Görünen o ki Irak-Suudi yakınlaşması, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın Orta Doğu’daki yükselişine karşı birleşik bir cephe oluşturmak için bölgedeki ABD müttefiklerinden aldığı desteğin ardından şekillenen yeni Amerikan politikası çerçevesinde gerçekleşiyor.

Suudi Arabistan’ın son bir yılda Irak’la yakınlaşma ve nüfuz alanını genişletme yolunda büyük mesafe aldığı görülüyor. Irak’ta mayısta yapılacak seçimlerde Ebadi koltuğunu korumayı başarırsa bu yakınlaşmanın daha da artması bekleniyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni

Ali Mamouri, Al-Monitor’un İran’ın Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Dini konular üzerine uzmanlaşmış bir araştırmacı yazar olan Mamouri, İran ve Irak’ta dini okullarda ve ayrıca İran üniversitelerinde eğitmenlik yapmıştır. Yazarın dini konularda ve Ortadoğu’da toplumsal dönüşüm ve mezhepçilik üzerine yazdığı bir dizi makale, her iki ülkede yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept