Irak'ın Nabzı

Irak’ın yeniden imarına hibeden çok yatırım sözü geldi

By
p
Article Summary
Irak’ın yeniden imarına kaynak toplamak için düzenlenen toplantı kimilerine göre başarıyla kimilerine göre fiyaskoyla sonuçlandı. Konunun mayısta sandığa giden Irak’ta seçim malzemesi olması bekleniyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

BAĞDAT — Geçtiğimiz günlerde Kuveyt’te düzenlenen konferansta Irak’ın yeniden imarı için gereken paranın ancak küçük bir bölümü sağlanabildi. Dahası taahhütlerin çoğu hibe şeklinde değil İslam Devleti’nden (İD) kurtarılan bölgeleri kapsamayan kredi ve yatırım sözleri şeklinde geldi.

İhtiyaç duyduğu kaynağı 88 milyar dolar ila 100 milyar dolar arasında açıklayan Irak’a Kuveyt’teki uluslararası konferansta ancak 30 milyar dolar destek geldi.

12-14 Şubat’taki konferansa 76 ülke ve uluslararası örgüt, 51 kalkınma fonu ve mali kurum, 107 yerel ve uluslararası sivil toplum kuruluşu temsilci gönderdi. Özel sektörden de 1850 temsilci katıldı.

Türkiye, Irak’a kredi ve yatırım olarak 5 milyar dolar tahsis edeceğini açıklarken Suudi Arabistan yatırım projeleri için 1 milyar dolar, Irak’ın ihracatını desteklemek için de 500 milyon dolar vereceğini söyledi. Katar kredi ve yatırım olarak 1 milyar dolar, Kuveyt de yine kredi ve yatırım olarak 2 milyar dolar taahhüt etti. ABD herhangi bir hibede bulunmazken Amerikan İhracat-İthalat Bankası’nın Bağdat’a yaklaşık 3 milyar dolar kredi vereceğini açıkladı.

Kuveyt Haber Ajansı’na göre Irak Başbakanı Haydar El Ebadi toplantıyı başarı olarak niteledi. Herkes aynı fikirde olmasa da Irak Yeniden İmar Fonu Başkanı Mustafa El Hiti de sonuçlardan memnun.

Hiti Al-Monitor’a yaptığı açıklamada şöyle konuştu: “Kuveyt konferansının asıl başarısı Irak’ın uluslararası topluma vizyonunu sunması ve onun güvenini kazanmış olmasıdır. Irak terörle mücadelesini bütün uluslararası toplum adına yürütüyor, yeniden inşa sürecinde de uluslararası desteğe ihtiyaç duyuyor. (...) Washington Irak’a büyük miktarlarda yatırım yapmaya karar verdi. Pek çok ülke ve uluslararası örgüt de aynı şekilde. Mali yardım ihtiyacı Irak hükümetinin başarısız olduğunu göstermez. Yatırım yapılması, Irak’taki güvenlik durumuna dünyanın güven duyduğunu, Irak’ın uluslararası çalışmalar, uluslararası uzmanlık içeren yatırımlara ev sahipliği yapabildiğini gösteriyor.”

Hiti kredi taahhütlerine dair de şöyle dedi: “Bunlar düşük faizli, yumuşak krediler. Irak bunların hepsini almak zorunda değil. Hangilerine ihtiyaç olduğunu 10 yıllık yeniden imar programına en iyi hizmet edecek şekilde belirleyeceğiz. (...) Irak zengin bir ülkedir ve mali durumunu birkaç yılda düzeltip dış yardım almayı kesebilir. Kuveyt konferansı yeniden imar sürecinin sadece başlangıcıdır.”

Başbakan Ebadi verilen taahhütleri görüşmek için önümüzdeki ay bir toplantı daha düzenlemeyi planlıyor.

Irak'ın yatırım vizyonu sadece İD’den kurtarılan batı vilayetlerini değil, iç kesimlerdeki ve güneydeki vilayetleri de kapsıyor. Yaklaşık 200 büyük projenin yanı sıra orta ölçekli bazı projeler de öngörülüyor. Irak tarafı konferansı hibe görüşmeleriyle sınırlı tutmadı, yatırım fırsatlarını da tanıtmaya çalıştı.

Ancak hibe yerine kredi alma fikrinden herkes hoşnut değil. Cumhurbaşkanı Yardımcısı İyad Allavi 16 Şubat’taki açıklamasında “Konferans başarısız oldu, Irak’ın sırtına kamu borcu yükledi.” dedi.

Hukuk Devleti Koalisyonu’nun parlamento üyelerinden Aliye Nasif de 10 Şubat’ta şöyle konuştu: “Irak’ın kaynaklarını kurutan, haksız ve keyfi tazminatla Irak halkını açlığa mahkûm etmeye çalışan Kuveyt’in bugün Irak’ta yatırım yapmak istemesi ironik bir durum.”

Irak mayısta genel seçimlere gidiyor. Görünen o ki siyasetçiler konferans sonuçlarını seçim kampanyalarında yoğun bir şekilde kullanacak. Muhalefet partileri konferansı başarısızlık olarak sunmaya devam edecek, hükümet ve bilhassa Ebadi ise konferansla birlikte yeniden inşa sürecinde ilk somut adımın atıldığını savunacak.

Ancak hükümetin İD’den kurtarılan kentlerin imarı için hazırladığı 10 yıllık programın ne kadar güvenilir olduğu, Ebadi yeniden seçilmezse programın yürüklükte kalıp kalmayacağı belli değil. Ebadi, sağlanan kaynakları “her zaman olduğu gibi” doğru yerlere aktarmaya kararlı olduklarını söyledi.

Hükümet, konferansta taahhüt edilen pek çok krediyi Dünya Bankası’nın dayattığı şartlar nedeniyle muhtemelen reddedecek. Dünya Bankası Irak’ın borçlanmaya devam etme lüksü olmadığını söylüyor. Daha ufak tutarların kabulü ise hükümete karşı büyük hibeler sağlayamadığı gerekçesiyle olumsuz tepkilerin artmasına yol açacak.

Tüm bunlar bir yana yolsuzluğun alıp yürüdüğü bir ülkede bu kaynaklar nasıl harcanacak? Kaynakların doğru yerlere gideceğini söyleyen ama bunu nasıl sağlayacağını anlatmayan Ebadi’nin sadece söz vermesi yeterli mi? Siyasi istikrar ve güvenlik gerektiren cazip yatırım ortamını Ebadi nasıl sağlayacak?

Tüm bu sorular bağışçılar ve yatırımcılar açısından gayet makul görünüyor. Dolayısıyla Irak’ta seçimler tamamlanıp uluslararası yükümlüklerini yerine getirebilecek güçlü bir hükümet kurulana dek Kuveyt konferansında verilen sözler yerine getirilmeyebilir. Irak’taki ciddi siyasi anlaşmazlıklar düşünüldüğünde böyle bir hükümetin kurulması uzak bir ihtimal gibi görünüyor. Seçimlerin ardından siyasi boşluk da doğabilir. Yine de Kuveyt konferansında verilen tüm sözlerin kâğıt üzerinde kalması beklenmiyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Özel etkinlikler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Lobbying newsletter delivered weekly

Iraklı gazeteci yazar Omar Sattar siyasi konulara odaklanıyor. Siyaset bilimi mezunu olan Sattar, Irak ve Arap dünyasının çeşitli medya kuruluşlarında çalışmıştır.

 
What to read next
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept