Türkiye'nin Nabzı

Türk sporu devşirme sporcu ve doping kıskacında

By
p
Article Summary
AKP hükümetleri döneminde sportif başarı için doping ve devşirme sporcular öne çıkınca cezalar ve madalya iptalleri gelmeye başladı.

ANKARA -- Geçen kasım ayında hayatını kaybeden Naim Süleymanoğlu Türkiye’yi halterde zirveye taşıyan “devşirme” sporcuların en ünlüsüydü. Bulgaristan vatandaşı olan Süleymanoğlu, 1986 yılında Melbourne’daki dünya halter şampiyonasında Türkiye’ye iltica etti. Türk vatandaşı yapılarak yıllarca uluslararası turnuvalarda Türkiye adına yarıştı. “Cep Herkülü” lakaplı Süleymanoğlu, 46 kez dünya rekoru kırarken Türkiye’ye üç olimpiyat şampiyonluğu, onlarca Avrupa ve dünya şampiyonluğu kazandırdı.

Naim Süleymanoğlu’nun çabaları ve deneyimlerini aktarmasıyla hem erkeklerde hem kadınlarda şampiyon Türk halterciler yetişti. Süleymanoğlu devşirme sporcuların nadir örneklerindendi.

Ancak son yıllarda sporun hemen her branşında ciddi bir gerileme yaşanırken başta halter olmak üzere neredeyse bütün spor alanlarında doping skandalları ortaya çıkıyor. Olimpiyatlarda, dünya ve Avrupa şampiyonalarında kazanılmış madalyalar geri alınıyor, milli sporcular uluslararası yarışmalardan men ediliyor.

Uluslararası Halter Federasyonu doping gerekçesiyle sadece haltercileri değil Türkiye Halter Federasyonu’nu da bir yıl süreyle uluslararası tüm müsabakalardan men etti.

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) iktidara geldiği 2002 yılından bu yana spor tesislerine önemli yatırımlar yapıldı. İstanbul üç kez olimpiyatlara ev sahipliği yapmak üzere aday gösterildi ama her seferinde elendi. İstanbul’un son olarak 2013’te Tokyo karşısında elenmesi doping skandallarının yanı sıra Gezi Parkı protestoları sırasındaki şiddetli polis müdahalelerine bağlandı.

AKP iktidara geldiğinde Dünya Futbol Şampiyonası’nda üçüncü olan bir milli takım devraldı. “12 Dev Adam” olarak anılan milli basketbol takımı ilk kez final oynadığı 2001 Avrupa Basketbol Şampiyonası’nda ikinci olmuştu. Futbol ve basketbolun yanı sıra diğer branşlarda da Türk milli takımları ve sporcuları AKP hükümetleri döneminde bu başarıları bir daha yakalayamadılar.

Türkiye’nin ev sahibi olduğu 2013 yılındaki 17. Akdeniz Oyunları’nda çok sayıda Türk sporcu daha oyunlar başlamadan doping yüzünden men edildi. Geçen yıl aralarında Etiyopyalı devşirme milli atlet Elvan Abeylegesse’nin de yer aldığı sporcuların olimpiyat ve dünya şampiyonalarındaki madalyaları doping gerekçesiyle geri alındı.

Gençlik ve Spor Bakanlığı son birkaç yıldır “dopinge sıfır tolerans” programı uyguluyor. Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak aralık ayında Meclis Genel Kurulu’nda “Doping sporun kanseridir. 2013'te 176 tane numune çıkmıştı. Şu anda bu numune sayısı 21'lere düşmüştür” dedi.

2002’de 800 binlerde olan lisanslı sporcu sayısı 15 yılda 10 kat artarak 8 milyon 165 bin 930’a yükselmiş durumda. Buna karşılık Türkiye’de temel eğitim ile orta öğrenimdeki çocuk ve gençlerin sayısı 17 milyon 319 bin 433. Yüksek Öğretim Kurulu’nun verilerine göre üniversitelerde eğitim gören öğrenci sayısı 7 milyon 198 bin 987. Lisanslı sporcu sayısındaki artışa karşın takım ve bireysel sporlarda somut bir başarı yok.

Rakamlar spor çağındaki gençlerin sadece üçte birinin sporla ilgilendiğini gösteriyor. Bu yüzden Türk vatandaşlığına geçirilen yabancı asıllı devşirme sporcularla madalya ve başarı sağlanmaya çalışılıyor. Örneğin 2016’daki Rio Olimpiyatları’na katılan 103 kişilik Türkiye kafilesinde milli sporcuların 29’u devşirmeydi. Kazanılan sekiz madalyanın üçü bu sporculardan geldi.

Çeşitli spor dallarında Kenya, Etiyopya, Çin, Ukrayna, ABD, Rusya, Küba, Sudan, Azerbaycan, Gürcistan, Güney Afrika, Letonya, Türkmenistan vb. ülke sporcuları Türk vatandaşlığına geçirilerek milli formayla yarıştırılıyor.

Geçen yıl ağustosta yapılan dünya atletizm şampiyonasında Türkiye’ye atletizmde ilk dünya şampiyonluğunu kazandıran Ramil Guliyev de Azerbaycan vatandaşlığından Türk vatandaşlığına geçirilmişti.

Mart 2017’de Uganda’nın başkenti Kampala’da düzenlenen Dünya Kros Şampiyonası’nda Türk takımı karma takım bayrak yarışında tarihinde ilk kez dünya üçüncüsü oldu. Birinciliği Kenya, ikinciliği Etiyopya’nın aldığı yarışta ilk kez Afrika dışından bir ülkenin madalya kazandığı dile getirildi. Ancak ilginç olan 60 ülkenin katıldığı şampiyonada Türk milli takımının dört sporcusunun isimleriydi: Aras Kaya (Amos Kibitok), Meryem Akdağ (Mirriam Jepchirchir Maiyo), Ali Kaya (Stanley Kiprotich Mukcheve), Yasemin Can (Vivian Jemutai). Atletlerin dördü de Kenya doğumlu.

Önceki hükümetlerde spor bakanlığı da yapan CHP İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak TBMM’deki bütçe görüşmelerinde bu durumu gündeme getirerek hükümetin madalya için devşirme sporculara umut bağladığını öne sürdü. “Melek Hu, Ahmet Li, Bora Vang, Cem Zenk, Şirin He kim?” diye soran Toprak şöyle devam etti: “Bunlar Türkiye Masa Tenisi Milli Takımı’nda Rio Olimpiyatları’na gönderilen, dünya şampiyonalarında yarıştırılan Çinli sporcular. (...) Şu anda doping nedeniyle yasaklanan haltercilerimizin, sporcularımızın dışında asıl daha büyük utanç Halter Federasyonu’nun yasaklı konumda olmasıdır. İktidara geldiğinizde 800 bin olan lisanslı sporcu sayısını sekiz milyonun üzerine çıkartmakla, 10 kat artırmakla övünüyorsunuz ama aynı düzeyde sportif bir başarı var mı?”

Türkiye’de çok sevilen futbolda ise milli takımın 2018’de Rusya’da düzenlenecek FIFA Dünya Şampiyonası’na katılamayacak olması büyük hüsran yarattı. Türkiye Futbol Federasyonu’na kayıtlı 600 binden fazla lisanslı futbolcu olmasına karşın Türk takımlarında yabancı sınırlaması olmadığı için yabancı futbolcular ön planda. Yeni ve genç futbolcular, yerli sporcular takımlarda yer bulamıyor. Milli takımın başarısızlığı da buna bağlanıyor. Öyle ki geçtiğimiz ekim ayında Türkiye’nin en köklü kulüplerinden Galatasaray Süper Lig’deki bir maça 11 yabancı futbolcu ile çıktı ve bu Türkiye futbol tarihinde bir ilkti.

Hükümet dopingle çöken Türk sporunu devşirme sporcularla toparlamaya çalışırken bir yandan da milli takımlar için genç yetenekleri bulup eğitmek amacıyla bir proje başlattı. 20 şehirde olimpiyatlara hazırlık merkezleri kuruldu. Şu anda bu merkezlerde 18 branşta 831 sporcu yetiştiriliyor, olimpiyatlara hazırlanıyor. Bu yıl sayının bine ulaşması hedefleniyor. Projenin başarısı konusunda 2020 Tokyo Olimpiyatları’nda ve 2020 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde önemli sınavlar verilecek.

Anlaşılan o ki yerli sporcular yetiştirilene kadar hükümetin spor politikası yabancı sporcuları devşirme yönünde devam edecek.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: spor ve uluslararası atletizm

Zülfikar Doğan, gazeteciliğe 1976’da Ankara’da haftalık haber dergisi Yankı’da başladı. Milliyet, Posta, Akşam, Finansal Forum, Star, Karşı gazetelerinde muhabirlik, haber müdürlüğü, temsilcilik ve ekonomi-politika yazarlığı yaptı. TRT-1, STAR, NTV, CNBC-e televizyonlarında ekonomi-politika programları ve yorumculuk görevlerinde bulundu. Halen, www.korhaber.com haber portalında genel yayın yönetmenliği ve köşe yazarlığı yapıyor.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept