Irak'ın Nabzı

İran Irak’ın Sünni bölgelerinde etkinliğini artırmaya çalışıyor

By
p
Article Summary
Ninova vilayetindeki bir okula İran İslam Devrimi’nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin adının verilmesi siyaset ve kamuoyunda tartışmalara yol açarken kimileri bunu Iraklıları kışkırtmaya yönelik bir hamle olarak görüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

BAĞDAT — 14 Eylül’de Ninova vilayetine bağlı Bartella ilçesinde açılan ve İran tarafından finanse edilen bir ilkokula İran İslam Devrimi liderinin adı verildi: Ayetullah Ruhullah Humeyni.

Humeyni deyince Irak halkının, bilhassa da Ninova’da yaşayan Sünni nüfusun aklına 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak savaşı gelir. Dolayısıyla İslam Devrimi’nin mimarının ismi Ninova’da hafızalara karanlık hatıraları getirir.

Nitekim Sünnilerin çoğunlukta olduğu bir bölgede açılan “İmam Humeyni Okulu” da yoğun tepkilere neden oldu. Musul’daki aktivistler ve siyasiler girişimi Ninova halkına yönelik bir “kışkırtma” ve İran dayatması olarak değerlendirdi.

Okulun en yüksek binalarından birine Humeyni’nin isminin yazılı olduğu bir pankart asıldı. Ancak Ninova Eğitim Müdürlüğü’nün okul binalarından sorumlu biriminin başı Hüseyin Hamit’in verdiği bilgilere göre okulun eğitim müdürlüğüne kaydı “El Zehra” ismiyle yapıldı. Bu açıklama üzerine okula niçin “Humeyni okulu” dendiğine ilişkin tartışmalar başladı.

Irak Eğitim Bakanlığı okula çoğu Iraklı için tartışmalı olan bir ismin verilmesi konusunda sessizliğini koruyor. Eğitim Bakanlığı Sözcüsü Selama El Hasan, Al-Monitor’a telefonda yaptığı açıklamada açılışının üzerinden bir hafta geçmesine ve konu basında geniş yer bulmasına rağmen Humeyni’nin adını taşıyan bir okuldan haberdar olmadığını söyledi.

Ninova Milletvekili Cemile Ubeydi ise vilayetinde İran-Irak Savaşı’nda görev alan pek çok Iraklı subay olduğunu hatırlatarak okula Humeyni’nin isminin verilmesinin halkı kışkırtmaya yönelik bir hamle olduğunu vurguladı.

Ubeydi Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İran merkezli bir hayır kuruluşu tarafından finanse edilen okulun siyasi, dini ya da mezhepsel bir isim taşımaması lazım. Humeyni gibi bir isim Musul halkı için kışkırtıcı bir seçimdir.”

Pek çok Iraklı Humeyni’nin binlerce Irak vatandaşının ölümünden sorumlu olduğuna ve İran’ın Irak’ta olumsuz bir rol oynadığına inanıyor ve Sünnilerin çoğunlukta olduğu bir vilayette okula Humeyni adının verilmesinin hiçbir gerekçesi olamayacağını düşünüyor.

Ninova’da yaşayan insani yardım aktivisti Hakem El Dulayimi Al-Monitor’a şöyle diyor: “Okula terörle mücadele eden bir Iraklı savaşçının ismi verilmeliydi. Çoğu Iraklının nefret ettiği Humeyni’nin değil.” Aktivist okulun inşasını İranlı bir hayır kuruluşunun finanse etmesinin değil okula Humeyni’nin isminin verilmesinin sorun olduğunu eklerken bunun kent sakinleri için hakaret anlamına geldiğine dikkat çekiyor.

Ninova’daki yerel yetkililer ve aşiret reisleri de adımın tahrik amaçlı olduğu görüşünde. Zira kentin İslam Devleti’nden kurtarılmasının ardından ortaya çıkan sorunların arkasında Humeyni’nin “velayeti fakih” öğretisinin olduğuna inanılıyor.

İran’ın Erbil Konsolosu Murteda Abadi ve Okul Müdürü Kazım Yassin ise ayrı ayrı basın açıklamaları yaparak inşa planının İD’in 10 Haziran 2014’teki Musul işgalinden önce yapıldığını vurguladılar. Gerçekten de okulun inşası Bartella ilçesindeki otoriterler tarafından İD’in Musul’u işgal etmesinden bir hafta sonra durdurulmuştu.

Dönemin Valisi Esil El Nuceyfi ise okul inşaatına resmi onay verilmediğini açıklamış ve “Ninova’da Humeyni isminin seçilmesinin amacı vilayetteki gerginlikleri körüklemektir.” demişti.

Okulda isimlerini On İki İmam’dan alan 12 sınıf bulunuyor. İran El Âlem haber sitesine göre yeni nesillerin Humeyni’nin “ideolojisini” öğrenmesi amacıyla okulda İslami bilimler dersleri verilmesi de planlanıyor.

Ninova’daki Arap aşiretlerinin sözcüsü Müzahim El Huveyt tepkilerinin sert olacağını söyleyerek okulun açılmasındaki tüm “ahlaki ve yasal” sorumluluğun il meclisinde olduğunu vurguladı.

Gelişme sadece Sünnileri kaygılandırmıyor. Şiiler de okulun ismine karşı oluşabilecek tepkilerin kanlı çatışmalara yol açmasından korkuyor.

Şabak nüfusunu temsil eden Milletvekili Muhammed Salim basın açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Şabaklara karşı saldırıları kışkırtacak isimlerden kaçınılması lazım. Bartella yakınlarındaki Kürt köyü Hanza Tappa’da bulunan bu okula Humeyni isminin verilmesine de bu yüzden karşıyız.”

Görünen o ki İran, Irak’taki menfaatleri gereği güçlü bir nüfuza sahip olduğu Şii bölgelerinin yanı sıra İD’le mücadele operasyonlarıyla kurtarılan Sünni bölgelere de ulaşıp itibar ve siyasi destek kazanmaya çalışıyor.

Okul açılmadan önce de yeni kurtarılan Sünni bölgelerine Şii partilerin ve silahlı güçlerinin büroları açılmıştı. Bu da Sünni bölgelerinde Şii öğretilerini yaymaya yönelik bir hamle olarak algılanmıştı.

Geçmişte de Bağdat’ta Humeyni’nin resimleri dağıtılmış ve Basra’daki bir sokağa yine Humeyni’nin adı verilmişti. 2015’te Şiilerin çoğunlukta olduğu Necef’teki havaalanına giden yola Humeyni adının verilmesi ise hem Sünni hem de Şii nüfustan tepki çekmişti.

Farklı etnik kimliklerin bulunduğu bir yerde İmam Humeyni’nin ismini taşıyan bir okulun açılması bölgedeki farklı mezhepler arasında gerginliklere yol açabilir. Okula yönelik bireysel eylemler ya da aşırılık yanlısı saldırılar güvenlik ya da mezhepsel sorunları tetikleyebilir. Zira Şiiler Humeyni’yi İslam Devrimi’nin lideri kabul ederken Sünniler onu binlerce Iraklıyı öldüren bir “suçlu” olarak görüyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: Eğitim

Iraklı gazeteci Mustafa Saadoun, insan hakları alanında çalışıyor ve kurucusu olduğu Irak İnsan Hakları Gözlemevi’nin başkanlığını yürütüyor. Daha önce Irak Temsilciler Konseyi’nde muhabirlik yapmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept