İsrail'in Nabzı

İsrail-Filistin meselesinde ABD’nin yerini Avrupa alabilir

By
p
Article Summary
ABD Başkanı Donald Trump İsrail-Filistin ihtilafında tek taraflı çalışmaya yönelirken Avrupa Birliği muhtemelen sonbaharda kendi girişimini başlatmaya hazırlanıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Donald Trump yönetimi ile Avrupa Birliği arasında önemli bir çatlağın olduğu sır değil. Trump küreselleşmeye, bölgeselleşmeye, Avrupa Birliği’ne, serbest ticaret anlaşmalarına, iklim değişikliğine itiraz ederek “Önce Amerika” sloganıyla yaptığı seçim vaatlerini yerine getiriyor. ABD Başkanı Avrupa’nın göç ve mülteci alma politikalarına şiddetle karşı çıkıyor, Alman Şansölyesi Angela Merkel gibi güçlü, Avrupalı kadınlardan hazzetmediğini saklamıyor. Suriye’ye gelince Trump daha çok Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le iş birliği yapıyor. İsrail-Filistin meselesinde ise genelde “solo” çalışıyor, iş birliğini de daha ziyade Mısır ve Körfez devletleriyle yapıyor. Trump’ın Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la nispeten daha yakın bir ilişki kurması ise terörle mücadele konularında yanında Avrupalı bir ortak istemesinden kaynaklanıyor.

AB, ekonomi ve güvenlik politikalarında ABD’yle arasında büyük bir kaymaya tanıklık ediyor. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Komiseri Federica Mogherini’ye yakın üst düzey bir AB yetkilisi, Al-Monitor’a yaptığı açıklamada iç ve dış koşulların Brüksel’i daha bağımsız bir dış politikaya zorladığını, Orta Doğu konularının da buna dâhil olduğunu söyledi.

Brexit’in ardından AB’ye bugün Alman-Fransız ittifakı, yani Merkel ve Macron önderlik ediyor. Brüksel, Berlin ve Paris AB’nin uluslararası alandaki ekonomik gücüne dayanarak daha etkili ve daha bağımsız bir dış politika yürütmeye kararlı.

AB yetkilisine göre İsrail-Filistin meselesi AB için özellikle endişe konusu. Harem-i Şerif yakınlarında 14 Temmuz’da meydana gelen terör saldırısının ardından patlak veren şiddet olayları bu endişeleri körüklüyor. Mogherini son günlerde bu konuyla ilgili Alman, Fransız ve İtalyan yetkililerle görüşmeler yapmış. Yetkililerin hepsi şiddetin kontrolden çıkacağı ve silahlı bir intifadaya dönüşeceği kaygısını taşıyor. Yetkiliye göre Mogherini ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson’la da sürekli temas halinde ancak ABD yönetimi, periyodik bilgilendirmeler dışında Özel Temsilci Jason Greenblatt’ın yürüttüğü girişimlere AB’yi dâhil etmiyor.

AB’nin değerlendirmesine göre Mahmud Abbas başkanlığındaki Filistin yönetiminin istikrarı ciddi tehlike altında. Bir taraftan Gazze’deki Hamas, bir taraftan Abbas’ın El Fetih’teki rakibi Muhammed Dahlan’ın yandaşları, bir taraftan da Batı Şeria’daki radikal El Fetih mensupları Abbas’ı çapraz ateş altında tutuyor. Pragmatik Arap ülkeleri ise bu zor günlerde Abbas’a sadece sözlü destek veriyor.

Brüksel sadece El Aksa olayları bağlamında değil, genel olarak barış sürecindeki tıkanıklık bağlamında uzun sürecek bir kriz öngörüyor. Bu krizi El Fetih’le Hamas’ın giderek derinleşen kavgası da körüklüyor. AB, Abbas’a destek çıkmak adına Filistin Yönetimi’ne ekonomik yardımları artıracak ve Abbas’la olan diyaloğunu sürdürecek.

Abbas 5 Temmuz’da Macron’la bir araya gelmişti. Macron, Fransa’nın geleneksel yaklaşımını, yani 1967 sınırları temelinde ve Kudüs’ün ortak başkent olduğu iki devletli çözümü desteklediğini teyit etti. Ancak AB yetkilisine göre Avrupa Birliği, ABD’nin çabalarını aksatma görüntüsü vermemek için eylüldeki BM Genel Kurulu’na kadar somut herhangi bir girişimde bulunmayacak. Ayrıca Almanya’daki 24 Eylül seçimlerine kadar da ortak bir dış politika kararı alınmayacak.

Yetkiliye göre ABD iki devletli çözüme yönelik bölgesel destekli bir süreç başlatmazsa Macron’la eylüldeki seçimleri kazanacağı varsayılan Merkel’in AB yönetimiyle birlikte bir Avrupa girişimi başlatması bekleniyor. Bu girişim iki devletli çözümün ilkelerine ve Brüksel’de toplanacak bir barış konferansına dayanacak.

AB yetkilisi “Bu yıl, iki devletli çözüm doğrultusunda ciddi bir girişim olmadan geçsin istemiyoruz ve bu konuda kararlıyız.” dedi. Yetkiliye göre böyle bir girişim yapılmazsa Gazze ve Batı Şeria’daki radikal unsurlar iyice şiddete yönelerek durumu vahim bir noktaya taşıyabilir ve Abbas yönetimi gerçekten tehlikeye girer. Brüksel bu konularda Mısır, Suudi Arabistan, Ürdün ve Arap Birliği ile sürekli temas halinde.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkiliye göre ise Başbakan Benjamin Netanyahu, Avrupa’dan gelecek bir girişime Trump’ın engel olacağından emin. Kimliğinin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan yetkili şöyle dedi: “Biz Avrupa’nın Filistin yanlısı olduğunu, İsrail’in menfaatlerine karşı hasmane olduğunu düşünüyoruz. Trump yönetimi tarafından dışlandıkları için Avrupalı liderlerin herhalde canı sıkılıyor.”

Kıdemli bir FKÖ yetkilisi ise Abbas’ın Avrupa’dan gelecek bir girişime olumlu bakacağını, konunun Abbas-Macron görüşmesinde de gündeme geldiğini belirtti. Yetkiliye göre Filistinli yöneticiler AB’nin asla küçümsenmemesi gerektiğine inanıyorlar. Ancak öyle bile olsa Avrupa’nın girişimi çok geç kalmış olabilir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: AB-Orta Doğu ilişkileri

Büyükelçi Uri Savir, meslek hayatını İsrail’de barış stratejileri geliştirme alanında geçirmiştir. Hâlen, 1996’da kurduğu Peres Barış Merkezi’nin başkanlığını yürütmektedir. 1993’ten 1996’ya kadar Dışişleri Bakanlığı’nda genel müdürlük görevini yürüten Savir, bu dönemde Oslo Anlaşması’nda İsrail baş müzakerecisi, Ürdün ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti üyesi ve Suriye ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti başkanı olarak görev almıştır. Savir ayrıca Metro International isimli küresel gazetenin yönetim kurulu başkanlığını yürütmüş, Glocal Forum’u kurmuş ve Yala Young Leaders (Yala Genç Liderler) isimli internet barış hareketini başlatmıştır. Savir, barış kuruculuğu konusunda bir dizi kitap kaleme almış, bunlardan “The Process” (Süreç) 1997’de New York Times’ın “dikkat çeken kitaplar” listesinde yer almıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept