İsrail'in Nabzı

Trump Orta Doğu’da çuvallarsa Avrupa Birliği ne yapacak?

By
p
Article Summary
ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu konferansı girişimini hayata geçirmeyi başaramazsa Avrupa Birliği üçüncü bir Paris Konferansı için devreye girecek. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun Alman Dışişleri Bakanı Sigmar Gabriel ile 25 Nisan’da yapacağı görüşmeyi iptal etmesi Alman Şansölye Angela Merkel’i fazlasıyla öfkelendirmiş durumda. İsrail Başbakanı, Alman Bakan’ın İsrail’deki solcu insan hakları kuruluşlarına yaptığı ziyaretlerin ardından görüşmeyi iptal etti.

Avrupa Birliği Dış ilişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini’ye yakın kıdemli bir kaynağa göre Berlin’deki Başbakanlık ofisinin son derece sert eleştirileri Avrupa Birliği’nde de yankılandı. Netanyahu’nun kararı hem Brüksel hem de Berlin tarafından Avrupa liderliğine bir darbe olarak görülüyor ve İsrail’in ABD öncülüğünde başlatılacak barış sürecine Avrupa’nın dâhil olmasını istemediği şeklinde yorumlanıyor.

Aynı yetkili, Netanyahu’nun Donald Trump’ın 45. ABD Başkanı seçilmesinden bu yana her zamankinden daha kavgacı biri tutum içinde olduğunu da söyledi. İsminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan yetkili şöyle dedi: “İki devletli çözüme hem söylemde hem de eylemde doğrudan karşı çıkıyor. Batı Şeria ve Gazze’deki durum nispeten sakin olsa da AB tablonun son derece dengesiz olduğunu görüyor. İsrail’in yerleşimlerine yönelik kısıtlamalar sadece bir aldatmacadan ibaret. Filistin tarafında ise El Fetih içinde ayaklanma isteyen militan seslerin sayısı giderek artıyor.”

Yetkilinin verdiği bilgilere göre işgalin 50. yılına gireceği haziran ayı bir şiddet ayına dönüşebilir. Böylesi bir şiddet dalgası yeni bir intifadadan ziyade terör saldırıları şeklinde tezahür eder ve yaz boyunca sürecek bir şiddet sarmalına yol açabilir.

AB yetkilisi Mogherini’nin Orta Doğu’ya ilişkin konularda ABD Dışişleri Bakanı Rex Tillerson ile sürekli temas hâlinde olduğunu da vurguladı. Kaynak’a göre Mogherini, Trump’ın 25 Mayıs’taki NATO zirvesi için Brüksel’e yapacağı ziyaret sırasında Orta Doğu politikasının temel ilkelerini açıklamasını bekliyor. Fakat ABD yönetimi Avrupa ile olası bir bölgesel barış girişimi yerine İslam Devleti’yle mücadeleyi görüşmek isteyebilir.

Her hâlükârda Brüksel’deki yaygın kanı Trump’ın İsrail-Filistin meselesine dair söyleminin son derece İsrail yanlısı olacağı yönünde, hatta buna Kudüs’ün statüsü bile dâhil olabilir. ABD Başkanı yakında Suudi Arabistan’ı ziyaret edecek ve ekibi, Trump’ın bölge ziyareti sırasında Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Ürdün Kralı Abdullah ile görüşmesi için imkânları değerlendiriyor.

Görünüşe göre ABD de AB gibi pragmatik Arap devletlerinin 2002’deki Arap Barış Girişimi’nin İsrail-Filistin arasındaki her türlü barış süreci için yaşamsal olduğuna ilişkin görüşlerinin farkında. Brüksel’deki yetkiliye göre Trump da bu nedenle iki devletli çözüm konusunda daha olumlu bir tutum benimseyerek herkesi şaşırtabilir.

AB, Washington’ın İsrail-Filistin meselesi ve terörle mücadele konularında bir bölgesel barış konferansı düzenlemesini bekliyor. Ancak Brüksel, ABD yönetiminin bu konferansa Avrupalı liderleri davet edeceğini düşünmüyor.

Ancak AB yetkilisi Avrupa’nın yine de İsrail-Filistin meselesini sadece ABD’nin iradesine bırakmayacağını vurguluyor.

AB, iki devletli çözüme dayanan olası bir Amerikan girişimini destekleyeceğini Washington’a iletecek. Ancak planlanan konferans gerçekleşmez ya da bir hatıra fotoğrafından ileri gidemezse Brüksel yeni bir Paris Konferansı’nın toplanması ve BM Güvenlik Konseyi’nin yasa dışı yerleşimlere ilişkin 2334 sayılı kararının uygulanması için Berlin ve Paris’le temasa geçerek.

Al-Monitor’a konuşan kıdemli bir FKÖ yetkilisine göre Abbas ile Trump arasında Arap Barış Girişimi’ne dayanan yeni bir bölgesel sürece ilişkin eş güdüm ilerliyor ama Ramallah eş zamanlı olarak Brüksel ile de temas hâlinde. Paris’te bulunan FKÖ yetkilisi Fransa’nın yeni Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un dış politika ekibi ile yakın temas hâlinde olduklarını ve yeni yönetimin iki devletli çözüm yanlısı ve yerleşimler karşıtı tutumunun cesaretlendirici olduğunu söyledi.

Nitekim 2017 içinde düzenlenecek yeni bir Paris Konferansı Filistin yönetimini de memnun edecek. Diplomasi için kalan son umut kapıları da İlerleyen haftalarda kapanabilir. Nitekim Netanyahu’ya yakın kıdemli bir İsrail Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Başbakan’ın Trump’ın ziyaretinden olumlu sonuçlar beklediğini söyledi. İsminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a konuşan yetkili şöyle dedi: “Hiçbir şeyi çantada keklik görmüyoruz ama Başkan Trump’ın İsrail’e desteği ve İsrail hükümetine hiçbir şeyi dayatmayacağı konusunda tam güvence aldık.”

Bu bölümlerde bulundu: AB-Orta Doğu ilişkileri

Büyükelçi Uri Savir, meslek hayatını İsrail’de barış stratejileri geliştirme alanında geçirmiştir. Hâlen, 1996’da kurduğu Peres Barış Merkezi’nin başkanlığını yürütmektedir. 1993’ten 1996’ya kadar Dışişleri Bakanlığı’nda genel müdürlük görevini yürüten Savir, bu dönemde Oslo Anlaşması’nda İsrail baş müzakerecisi, Ürdün ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti üyesi ve Suriye ile görüşmelerde İsrail müzakere heyeti başkanı olarak görev almıştır. Savir ayrıca Metro International isimli küresel gazetenin yönetim kurulu başkanlığını yürütmüş, Glocal Forum’u kurmuş ve Yala Young Leaders (Yala Genç Liderler) isimli internet barış hareketini başlatmıştır. Savir, barış kuruculuğu konusunda bir dizi kitap kaleme almış, bunlardan “The Process” (Süreç) 1997’de New York Times’ın “dikkat çeken kitaplar” listesinde yer almıştır.

x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X