‘İslami NATO’nun başına Pakistanlı komutan mı geliyor?

Suudi önderliğindeki İslami askeri ittifakın başına Pakistan eski genelkurmay başkanı Rahil Şerif’in getirileceği söylense de konu haftalardır açıklığa kavuşmuş değil. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Pakistan Genelkurmay Başkanı General Rahil Şerif (ortada), Afganistan’ın başkenti Kabil’de Kararlı Destek Misyonu karargâhında düzenlenen komuta devir teslim töreninde, 2 Mart 2016 Photo by REUTERS/Rahmat Gul.

İşlenmiş konular

yemen, chief of staff, mohammed bin salman, pakistani militant groups, is, saudi-pakistani relations, lashkar-e-taibi, pakistan

Şub 19, 2017

Suudi Arabistan önderliğinde 2015’te oluşturulan ‘İslami askeri ittifak’ın başına Pakistan eski genelkurmay başkanı General Rahil Şerif’in getirilip getirilmeyeceği sorusu son iki aydır gizemini koruyor. Bu göreve Şerif’in atandığı haberinin Pakistan’da yoğun tepkiyle karşılanması Suudi-Pakistan ilişkilerindeki pürüzlere de ışık tutuyor.

Geçtiğimiz sonbaharda emekli olan Şerif’in genelkurmay başkanlığı korkunç terör saldırılarıyla Pakistan’ı sarsan Pakistan Talibanı’na yönelik geniş çaplı operasyonlarla hatırlanacak. Pakistan, Leşker-i Tayyibe gibi başka terör örgütlerine desteğini kesmedi ama Pakistan Talibanı ve ülkede yapılanmaya başlayan İslam Devleti (İD) ile mücadele ediyor.

Suudi önderliğindeki İslami askeri ittifakın şu an 40 üyesi var. Kimi Suudi yorumcular, Pakistan’ın nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olması nedeniyle ittifak komutanının Pakistanlı olması gerektiğini savunmuştu. Bunun da ötesinde Pakistan şu an dünyada nükleer silah miktarını en hızlı arttıran ülke konumunda. Dolayısıyla nükleer kabiliyete sahip bir gücü yönetmiş, Müslüman bir komutan olmak bu görev için benzersiz bir avantaj sağlıyor.

Suudi Arabistan uzun yıllardır Pakistan’dan askeri destek alıyor. 1980’lerde binlerce Pakistanlı asker krallıkta görev yapmıştı. Ancak Pakistan, Suudi Arabistan’ın Yemen’de Husi isyancılara karşı başlattığı savaşa asker vermeyi kabul etmedi. 2015’te Pakistan parlamentosu ülkenin Yemen müdahalesine katılmasını oy birliğiyle reddetti. Yemen’e asker gönderilmesine bir tek Leşker-i Tayyibe gibi radikaller destek verdi.

Şerif’in askeri ittifakın başına geçmesi, “Arap NATO’su” diye adlandırılan bu oluşumun itibarını artırır. İttifak Suudi Arabistan’da bazı askeri tatbikatlar gerçekleştirmiş olsa da henüz güçlü bir ortak komuta ya da 40 üyenin temsil edildiği bir karargâh oluşturmuş değil.

Komutanlık görevinin Şerif’e resmen önerilip önerilmediği, önerildiyse kendisinin görevi kabul edip etmeyeceği iki aydır belirsizliğini koruyor. Pakistan Savunma Bakanlığı ilk başta Şerif’in görevi kabul ettiğini belirtmişti ama hiçbir Suudi kaynak bunu teyit etmedi. Suudi medyası son günlerde işlerin rayında olduğunu ve görevin Şerif’e verileceğini bildirse de yine bir kesinlik söz konusu değil.

Belirsizlik büyük ölçüde konunun Pakistan’da yarattığı tartışmalardan kaynaklanıyor. İslami ittifak, İran ve Irak’ı dışarıda bıraktığı için Sünnilerin Şiilere karşı oluşturduğu bir ortaklık olarak görülüyor. İttifakın tatbikatları da açıkça İran’ı hedef alıyor.

Pakistan’ın kalabalık Şii toplumu ülkenin İran karşıtı bir ittifakta açıkça yer almasına karşı çıkıyor. Kimi Sünni siyasetçiler de ülkenin İran’la karşı karşıya getirilmesini istemiyor. Pakistanlı yetkililer hem Riyad’la hem Tahran’la dostane ilişkiler sürdürmek istiyor. Zira Pakistan’da zaten yoğun bir mezhepsel gerilim var ve sıklıkla şiddete neden oluyor. Pakistan Talibanı ve İD mezhepsel ayrışmayı kullanarak Şiilere saldırılar düzenliyor. Başbakan Navaz Şerif, Suudi-İran çekişmesi bağlamında Pakistan’ın dengeli yaklaşımdan uzaklaşmasını bilhassa engellemek istiyor.

Öte yandan komutanlık görevine Şerif’i getirme konusu Suudi Arabistan içinde de bazı anlaşmazlıklara neden olmuş olabilir. Suudi İkinci Veliaht Prensi ve Savunma Bakanı Muhammed Bin Selman ittifakın oluşumunda öncü bir rol aldı. Dolayısıyla komutanlığın Pakistanlılara verilmesinin kendi nüfuzunu azaltacağı gibi bir algı yaratıyor olabilir.

Suudiler ayrıca yeni ABD yönetiminin güçlü bir İran karşıtı olacağı konusunda büyük umutlar besliyor. Riyad’ın Washington’dan beklentisi Tahran’ın Irak ve Suriye’deki kazanımlarını tersyüz etmesi ve Yemen’de Suudi Arabistan’ı hiç eleştirmeden desteklemesi.

Pakistan ise ABD dış politikası konusunda çok daha tedirgin. Leşker-i Tayyibe’nin kontrol altında olduğu görüntüsü vermek için örgüt lideri Hafız Said 30 Ocak’ta ev hapsine alındı. Bu, Pakistan’ın çok iyi bildiği bir oyun. Amaç Pakistan’ın teröre karşı sert önlemler alması için gelebilecek baskıların önünü kesmek.

Şerif’in durumuyla ilgili gizem hiçbir zaman çözülemeyebilir. Bu konudaki karmaşa Riyad ve İslamabad’daki karar mekanizmalarında bozukluk olduğunun işareti.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriyeli Kürtler cihatçıların ‘yavru aslanlarını’ evcilleştirmeye çalışıyor
Amberin Zaman | Eğitim | Oca 31, 2020
SDG komutanı: Türkiye samimi davranırsa Kürtler diyaloga hazır
Amberin Zaman | Kürtler ve Kürdistan | Oca 23, 2020
Körfez’deki Katar krizinde uzlaşı çabaları sonuç verecek mi?
Jonathan Fenton-Harvey | Muhammed bin Selman | Ara 9, 2019
Peşmerge’nin birleşmesi siyasi uzlaşıya bağlı
Dana Taib Menmy | Kürtler ve Kürdistan | Ara 3, 2019
Erdoğan’ın Suriye lügati
Fehim Taştekin | Mülteciler | Kas 12, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Gulf

al-monitor
Suudi Arabistan Libya’da vites yükseltiyor
Samuel Ramani | Libya’daki çatışma | Şub 24, 2020
al-monitor
Türkiye’nin Suriye hamlesi Körfez’i derinden etkileyebilir
Samuel Ramani | | Eki 22, 2019
al-monitor
Husilerin artan saldırı kapasitesi Suudi Arabistan’ı zorluyor
Ammar al-Ashwal | Yemen Savaşı | Tem 8, 2019
al-monitor
Suudiler İran konusunda ABD’yi hayal kırıklığına mı uğratacak?
Bruce Riedel | Muhammed bin Selman | May 9, 2019