Türkiye'nin Nabzı

Türk dizileri turizmin can simidi

By
p
Article Summary
Türkiye’de turizm krizde. Ancak Türk dizileri özellikle Orta Doğu’dan turist akınında etkili oluyor.

Cannes Film Festivali’nde Sinema Yazarları (FIPRESCI) Jüri Başkanlığı da yapmış olan eleştirmen Esin Küçüktepepınar’a Türk dizilerini sorunca ilk tepkisi şöyle oldu: “Şu anda Tokyo Film Festivali’nden dönüş yolundayım. Görüşmelerimde Türk dizileri de kendiliğinden birkaç kez gündeme geldi. Endonezyalı sinema eleştirmenleri Türk olduğumu öğrenince bizim dizilerden söz etmeye başladılar. Ülkelerinde çok popüler olduğunu ve İstanbul’u çok sevdiklerini anlattılar. Türk dizileri için ‘hem bize yakın, hem de çok parıltılı’ yorumunu yaptılar.” Film festivalleri nedeniyle dünyayı gezen bir isim olan Küçüktepepınar Türk dizilerine olan ilginin yükselişini gittiği her yerde gözlemlemiş.

“Benim ismini bilmediğim dizi film yıldızlarını yabancılar tanıyor. Bana onları soruyorlar” diyen Küçüktepepınar filmlerin çekildiği şehir ve mekanların da merak uyandırdığını söyledi. Televizyon dizileri popüler kültürün önemli bir parçası. Film ve dizilerin ülkelerin tanıtımına ve turizm gelirlerine sağladığı katkı giderek daha belirgin hale geliyor. Evindeki televizyondan takip edip derinden etkilendiği dizide hikayenin geçtiği ülke veya şehre ulaşmak isteyen seyirci ise sektörün gözünde artık potansiyel bir turist. Lord of the Rings ve Harry Poter gibi seriler Yeni Zelanda ve İngiltere’ye turist akınına yol açarken, ünlü televizyon dizisi Miami Vice da 1985-1998 yılları arasında ABD’ye Alman ziyaretçi sayısında önemli bir artış sağlamıştı.

Türkiye dizi filmler üzerinden hem turist çekiyor,hem de yüksek miktarda ihracat geliri sağlıyor. Bir zamanlar tüm Türkiye’yi ekrana kilitleyen, bitmek bilmez Brezilya dizileri yerine şimdi Brezilya’da Türk dizileri izleniyor. Eleştirmen Küçüktepepınar, söz konusu dizileri “Kendini tekrar eden, gerçekle hayal arasında ayırt edilemeyen, katatonik” yapıtlar olarak tanımlarken şunları söylüyor: “Muhteşem evlerde, son model arabalarla veya fakirin zenginlerle buluştuğu, intikamını aldığı, rahatlama veren senaryolar insanları ekrana bağlıyor. Bizim günlük dertlerimizi zengin ve güzel insanlara yüklüyor. ‘Kaçış dizisi’ dediğimiz yapımların konusu çoğunlukla bu içerikte.”

Yüzde 70’i Brezilya ve Arjantin olmak üzere Güney Amerika’dan gelen turist sayısının 200 bini aştığını saptayan Turistik Otelciler, İşletmeciler ve Yatırımcılar Birliği’nin (TUROB) raporunda, bu ülkelerin uzak mesafede bulunması ve ekonomik durumlarının dezavantaj yaratmasına rağmen turist akışında dizilerin olumlu etkisine dikkat çekiliyor. Dizilerdeki Türkiye imajının duygusal karaktere sahip Latin Amerikalıları etki altına aldığı da belirtiliyor.

Türkiye, ABD ve Çin’in yanı sıra Latin Amerika, Avrupa ve Orta Doğu ülkeleri de dahil 90 ülkeye dizi film ihraç ederek Amerika’dan sonra ikinci sıraya oturmuş durumda. Geçen yıl 250 milyon dolarlık dizi film ihraç eden Türkiye bu yıl bitmeden 350 milyon dolarlık satış gelirine ulaştı. Ekim ayında Fransa’nın Cannes şehrinde 32’incisi düzenlenen dünyanın en büyük televizyon sektörü fuarında Türk dizi pazarındaki gelişmeleri Anadolu Ajansı’na değerlendiren İletişim Programları Uluslararası Pazarı (MIPCOM) Yürütme Komitesi Başkan Yardımcısı İlhan Soylu, ülkedeki olumsuz konjonktüre rağmen dizi sektörünün hızla büyüdüğünü belirtti. Soylu, 2023 yılı için konulan 1 milyar dolarlık dizi ihracatı hedefinin aşılacağını düşünüyor.

Türk dizilerinin en büyük pazarlarından biri olan Orta Doğu ülkelerinden gelen turist sayısındaki hızlı yükselişte dizilerin payı büyük. Şirket olarak yılda 65 bin Arap turisti Türkiye’ye getirdiklerini belirten Serdar Ali Abet de Türk drama dizilerinin Arap dünyasında yayınlanmasının ardından turist sayısının altı-yedi kat arttığını belirtiyor. Abet, turizmde kriz yaşandığı dönemde İstanbul’u Arap turistlerin ayakta tuttuğunu ve iyi bir tanıtımla Arap dünyasından Türkiye’ye yılda 10 milyon turist çekilebileceğini iddia ediyor. Abet’e göre, Antalya’da doğan boşluğu Arap turistlerle doldurmak mümkün.

Tatil yapılacak yeri belirlerken insanlar his ve düşüncelerinin yanı sıra algı ve bilgiye dayalı değerlendirmeler de yapıyor. “Destinasyon imajı” diye tanımlanan bu duruma dizi yapımcıları bir pazarlama stratejisi olarak bakıyor. Dizilerde İstanbul Boğazı veya Akdeniz kıyılarının olağanüstü güzellikleri gösterilerek “gizli reklam” üzerinden merak uyandırılıyor.

Beşinci Uluslararası İktisatçılar Zirvesi’ne sunulan bir raporda Orta Doğu ve Balkanlar’dan gelen turistlerin Türkiye’yi ziyaret kararında Türk dizilerinin yumuşak bir güç unsuru ve kültür ihracatçısı olduğu vurgulanıyor. “Dizi film turizmi” kavramını inceleyen araştırmada şu görüşlere yer veriliyor: “Türkiye bu dizilerle bir yandan ihracat geliri elde ederken bir yandan da hiç masrafsız bir şekilde kendi tanıtımını yapmış, hayat tarzı ve kültürel değerlerini civar coğrafyalara yaymaya başlamıştır. Bölgesel bir fırsat olarak kendiliğinden ortaya çıkan, halihazırda iç pazar için çekimi yapılmış bir yapıtın ekstra alıcıya satışından ibaret olan dizi ihracatı Türkiye’nin karşısına çıkan güzel ve iyi değerlendirilmiş bir fırsattır. Turistlerle yapılan anket ve görüşmeler sonucunda Türk dizilerinin Türkiye’yi tanıtan iyi bir reklam aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır."

Uzun yıllar Türkiye’nin Brüksel ve Paris Turizm Ataşesi olarak görev yapan Serpil Varol Al-Monitor’a yaptığı açıklamada, yurt dışına ihraç edilen Türk dizilerinin arka planında yer alan doğal ve kültürel zenginliklerin turizm tanıtımlarında son derece etkili olduğuna dikkat çekiyor: “Yıllar boyunca Paris kenti aşk filmlerinin doğal platosu oldu. Birçok ülke vatandaşı sırf filmlerde izlediği bu güzel şehri görmeye, hatta sevgilisine evlenme teklif etmeye gelmiştir. Şimdi bizim diziler de ülke ekonomisine doğrudan, tanıtımına ise dolaylı bir şekilde hizmet ediyor. Örneğin Kıvanç Tatlıtuğ’un oynadığı ve çekimleri İstanbul’da gerçekleştirilen Aşk-ı Memnu dizisi Arap ülkelerinden İstanbul’a gelen turist sayısını artırdı. James Bond filmlerinin bazı sahnelerinin ülkemizde çekilmesi için çalışmalar yapıldı. Brad Pitt’in başrolünü oynadığı Truva filminde kullanılan at heykelinin Çanakkale’ye getirilerek orada sergilenmesi turist sayısını ikiye katladı.”

Yurt dışında en fazla izlenen diziler arasında Muhteşem Yüzyıl, Aşk-ı Memnu, Fatmagül’ün Suçu Ne?, Binbir Gece, Paramparça, Arka Sokaklar ve Kurtlar Vadisi bulunuyor.

Dünyayı dolaşan Türk dizileri henüz 20-30 yıl süren Brezilya dizileri gibi uzun soluklu değil. Ama Kurtlar Vadisi ya da Arka Sokaklar gibi yaklaşık 15 yıldır devam eden diziler, Türkiye’nin Brezilya’nın yolunda ilerlediğini gösteriyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: united states, turkish drama, tourism, television, entertainment, economy, brazil
Gazeteciliğe 1985 yılında Sabah gazetesinde başladı. Daha sonra Nokta ve Aktüel dergilerinde sosyal ve kültürel olaylara ilişkin habercilik yaptı. Dünya Gazetesi, KANAL 6 ve TGRT'de ekonomi ve parlamento muhabiri ve haber programcısı olarak çalıştı. Bir dönem Parlamento Muhabirleri Derneği Yönetim Kurulu'nda yer aldı. Son olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 2 kez Radyo ve Televizyon Üst Kurulu üyeliğine seçildi ve 8,5 yıl süreyle bu görevi yürüttü. Sürekli Sarı Basın Kartı sahibi.
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept