Irak'ın Nabzı

Irak-Kürt çatışması Ninova’da mı patlak verecek?

By
p
Article Summary
İslam Devleti’ni Ninova vilayetinin kilit bölgelerinden temizleyen Kürt Peşmerge güçleri, bu bölgeleri Irak güçlerine bırakmamaya kararlı görünüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Yer, Irak’ın kuzeyindeki Hazır bölgesi… General Hadi Halepceyi ve komutasındaki Peşmerge güçleri, İslam Devleti’nden (İD) mayıs sonunda bir buçuk gün süren çarpışmalarla aldıkları yeni bölgeye yerleşiyor. İki araç arasına gerilmiş bezin gölgesinde oturan Halepceyi’nin elinde birkaç dakika önce alana düşen bir şarapnel parçası var.

Al-Monitor’a konuşan Halepceyi, yakınlardaki bir köyü işaret ederek “Büyük bir alanı ele geçirdik. Şimdi Musul’a bu taraftan da epey yaklaşmış olduk.” diyor.

General az sonra bir değneğin yardımıyla ayağa kalkıyor. Bir yandan Ninova vilayetinin sıcak, tozlu ovalarını izlerken bir yandan da adamlarına talimatlar veriyor. Ardından da şöyle diyor: “Bu topraklar artık Kürdistan’ın. Buraları ne Irak ordusuna ne başka birine bırakırız. Bu topraklar için dört Peşmergemiz öldü, yaralananlar oldu. İD bölgede sekiz intihar eylemi yaptı.”

Halepceyi’nin bu sözleri Peşmerge ve Kürt yetkililerinin bugünlerdeki hissiyatını yansıtıyor: Bu kadar kan boşa akmamalı.

29-30 Mayıs’ta gerçekleşen iki günlük taarruza katılan 5 bin 500 Peşmerge, dokuz köyü İD’den alarak yaklaşık 120 kilometrekarelik bir alanı ele geçirmiş oldu. Kürt yetkililerine göre bu taarruz, Musul'daki İD militanları üzerinde baskıyı artıran ve örgütün bu en büyük kalesine düzenlenecek nihai taarruza zemin hazırlayan "bir dizi belirleyici operasyondan biri” idi.

Ancak Kürtler, son taarruzda ele geçirdikleri bölgeleri öteden beri kendi anayurtlarının parçası olarak görüyor. Musul’un hemen doğusu ve kuzeyinde kalan bölgeler, Kürtlerin özerk bölgelerine ve ileride olası bir Kürdistan devletine katmak isteyip de henüz katamadığı az sayıdaki toprak parçalarından biri.

İD’in ağustos 2014’te ele geçirdiği Musul’un 30 kilometre uzağındaki Hazır bölgesinde Kakai ve Şabak gibi azınlık grupları yaşıyordu. Kakailer, İran’ın batısında 14. yüzyılda ortaya çıktığına inanılan, karma özellikler taşıyan, mistik bir inanca sahip etnik Kürtlerdir. Şabaklar ise daha bölünmüş bir etnik-dini gruptur. Kimi mensupları kendilerini Kürtlere yakın görürken, kimileri daha Irak yanlısı.

Kürtler, Hazır bölgesinin çevresini ve Kürtlerle Araplar arasındaki sınır çizgisinde yer alan Ninova, Kerkük, Diyala ve Selahattin vilayetlerinin birçok bölgesini kendi anayurtlarının parçası olarak görüyorlar. Bağdat'taki iktidarlar ise öteden beri buna karşı çıkıyor. Bilhassa Saddam Hüseyin döneminde bu bölgelerin çoğu “Araplaştırma” politikalarına tabi tutuldu. Saddam sonrası 2005’te kabul edilen yeni Irak anayasasında Kürtlere ve diğer azınlıklara karşı yapılan etnik temizlik tanınmış ve bu uygulamaların geri alınması öngörülmüştü. Ancak öngörülen adımların çoğu hayata geçirilmedi.

İD’e karşı yürütülen mücadele Kürtlere bu bölgeler üzerinde kontrol sağlayarak buradaki varlıklarını güçlendirme imkânı sundu. Kürtlere rakip olabilecek etkili bir askeri gücün yokluğunda Irak Anayasası’nın 140. maddesinde “ihtilaflı bölgeler” diye tanımlanan bu topraklar bugün Kürt kontrolüne geçmiş görünüyor.

Musul’un çevresi Kürtler için bilhassa önem taşıyor. Stratejik derinlik sağlayan bu bölge, Irak Kürdistanı’nın başkenti Erbil ile son 10 yıldır sürekli istikrasız olan Musul şehri arasında bir tampon bölge işlevi de görebilir. Nitekim Musul’daki durumun yakın zamanda düzelmesi pek olası görünmüyor, bölgedeki ihtilafların İD sonrası dönemde de sürmesi bekleniyor.

Carnegie Orta Doğu Merkezi araştırmacılarından Renad Mansur Kürtlerin İD sonrası Musul stratejisini değerlendirdiği 20 Mayıs tarihli raporunda şöyle yazıyor: “Kürtler, Irak merkezi hükümetinin bilhassa da Halk Seferberlik Birlikleri çatısı altındaki Şii milislerin Musul’un kurtarılmasından faydalanarak Bağdat’ın bölgede yeniden otorite kurmasını istemiyor.”

Irak ordusunun ve hatta onunla birlikte hareket eden Şii milislerin İD’le mücadele kapsamında Ninova’ya dönüşü Kürt denetimine geçen bölgelerde Kürtler için büyük bir meydan okuma olacak.

Peşmerge güçleri buradaki mevzilerini hemen tahkim etmeye koyuldular. Musul’un doğu kırsalını kapsayan yaklaşık 20 kilometrelik hat boyunca buldozerlerle hendekler kazdılar.

Ele yeni geçirilen toprakların güney ucundaki Vardak köyünde ise Yüzbaşı Nasreddin Kerim ve askerleri İD’in bomba yapmak için kullandığı bir evi inceliyor. Toplanan malzemeler, oturma odası olduğu anlaşılan bir alanın köşesine muntazam bir şekilde dizilmiş. Kerim duvardaki “İslam Devleti Allah’ın izniyle kalacak.” yazısına işaret ederek “Ama kaçtılar.” diyor. Küçük bir tabakta bırakılan pembe macun görünümündeki bomba malzemesi, İD militanlarının evi aceleyle terk ettiğine işaret ediyor.

İD burayı terk etmiş olabilir ama bölge daha uzun yıllar çatışmalara sahne olacak gibi görünüyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Özel etkinlikler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Bu bölümlerde bulundu: peshmerga, ninevah, mosul, kurds, kurdistan, iraqi kurdistan, iraqi central government, is

Erbil'de yaşayan bir gazetecidir, Irak ve Kürtlere ilişkin haberleri ulusal ve uluslararası basında yer almaktadır.
 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept