Türkiye'nin Nabzı

Doğalgazda tedarik dengesi değişiyor

By
p
Article Summary
Türkiye önümüzdeki kış TANAP üzerinden gelecek gazı kullanmak istiyor. Ayrıca üç bölgeye sıvılaştırılmış doğalgaz tesisi kurmak için ihale hazırlığı yapılıyor.

Rusya’ya bağımlılığı azaltmak için TANAP’tan (Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi) 2017’de gaz almayı planlayan Türkiye üç yeni sıvılaştırılmış doğalgaz tesisini devreye sokmak için de hazırlıklara başladı.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) kayıtlarına göre, Türkiye 2014 yılında 49 milyar 262 milyon metreküp doğalgaz ithal etti. İthalatın yüzde 54.76’sını oluşturan 26 milyar 975 milyon metreküp Rusya’dan alındı. İkinci sırada 8 milyar 932 milyon metreküple İran bulunuyor. Üçüncü büyük doğalgaz tedarikçisi ise 6 milyar 74 milyon metreküple Azerbaycan. Ayrıca Cezayir’den 4 milyar 179 milyon metreküp, Nijerya’dan 1 milyar 414 milyon metreküp, spot piyasadan ise 1 milyar 689 milyon metreküp ithalat yapıldı. 

EPDK 2015 yılı raporunu henüz açıklamadı. Ancak Doğalgaz Dağıtıcıları Birliği Derneği (GAZBİR) Başkanı Yaşar Aslan 2015 yılında doğalgaz tüketiminin 47,5 milyar metreküp olduğunu söyledi. Doğalgaz tüketiminin 2015 yılında 1 milyar 762 milyon metreküp azaldığı görülse de EPDK 2016’da tüketimin 49 milyar 562 milyon metreküpe çıkacağını tahmin ediyor.

Doğalgaz ihtiyacının yüzde 50’den fazlasını Rusya’dan karşılayan Türkiye uçak krizinden sonra yeni bir strateji oluşturmaya başladı. Strateji temel olarak ‘Rusya’ya bağımlılığın süratle azaltılması’ üzerine oturtuldu. Bu kapsamda arz kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve tedarik dengesinin değiştirilmesi kararlaştırıldı.

Sadece uçak krizi değil, Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim de Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor.

Al-Monitor’a konuşan BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi) eski Genel Müdürü Gökhan Yardım Rusya ile Ukrayna arasındaki doğalgaz taşıma anlaşmasının 2019 yılında sona ereceğini hatırlattı. Türkiye’nin bu hattan yılda 14 milyar metreküpe kadar ulaşan miktarda doğalgaz aldığına dikkat çeken Yardım 2019’dan önce yeni kaynakların devreye sokulması ve aynı miktarda gazın başka kanallardan elde edilmesi gerektiğini söyledi.

Peki, Rus gazına bağımlılık hangi kaynaklarla azaltılabilir?

Akla gelen ilk proje halen inşaatı devam eden TANAP. Azerbaycan’ın Şahdeniz-2 sahasındaki doğalgazın TANAP hattı ile 2018 yılından itibaren Türkiye ve Avrupa’ya ulaştırılması planlanıyordu. İlk etapta 16 milyar metreküp gaz gelecek, bunun 6 milyar metreküpü Türkiye’ye, 10 milyar metreküpü Avrupa’ya ulaştırılacaktı. Ancak Rusya ile yaşanan kriz üzerine Azerbaycan’la yapılan görüşmelerde inşaatın hızlandırılması kararlaştırıldı.

Mart ayında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i Beştepe Sarayında ağırlayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan “TANAP’ı planlanandan önce tamamlanması için çalışıyoruz” dedi. Rusya ile uçak krizinden hemen sonra Azerbaycan’a giden Başbakan Ahmet Davutoğlu da 3 Aralık’ta yaptığı açıklamada TANAP’ın planlandığı gibi 2018’de değil, daha önce bitirilmesi için çalışılacağını söylemişti.

TANAP’tan gaz akışının 2017 sonunda başlaması ve ihtiyaç olması durumunda ilk etapta Türkiye’ye verilecek gaz miktarının 6 milyar metreküpten 10 milyar metreküpe kadar çıkarılması planlanıyor. Bu hattan alınacak gazın miktarı arttıkça Rusya’dan alınacak gazın miktarı aynı oranda azaltılacak.

Türkiye halen Rus gazını iki hat üzerinden; Ukrayna ve Mavi Akım’dan satın alıyor. TANAP’tan yılda 10 milyar metreküp gaz alınmaya başladığında, Ukrayna hattından gaz gelmese bile Türkiye sıkıntı çekmeyecek.

Ancak Gökhan Yardım umutlu değil: “TANAP’tan 2017’de gaz gelmesi sürpriz olur. Gelse de birkaç milyar metreküp gibi küçük miktarda gelir. Çünkü kompresör ihalesi yeni yapıldı. İmalat 18 ay sürer. Yani 2017’nin sonuna doğru biter kompresörlerin yapılması. Bu iş TANAP’ın bitmesiyle bitmiyor ki. Şahdeniz-2 sahasında kuyular açılacak, platformlar kurulacak. Şahdeniz-2’de bir kuyu açmak yetmez. Başka kuyular da açılması gerekir. 2018’de bunları tamamlamış olurlar ama 2017’ye yetişebilir mi, kuşkuluyum.”

Gökhan Yardım Türkiye’nin doğalgaz alımında Rusya’nın ağırlığını birkaç yıl içinde kaybedeceğini belirterek “Türkiye proje ve planlarını ona göre yapıyor” dedi.

İsrail gazı da alternatiflerden biri. Görüşmeler sürüyor. Ancak İsrail Yüksek Mahkemesi’nin 27 Mart’ta aldığı karar gazın teminini geciktirecek gibi görünüyor. İsrail hükümetinin Amerikan Noble Enerji ve İsrailli Delek ortaklığı ile Leviathan gaz sahası için yaptığı anlaşmayı inceleyen mahkeme, planda yasalara aykırı hükümler bulunduğuna karar verdi. Düzenlemenin gözden geçirilmesi için bir yıl süre verilirken, gerekli değişiklikler yapılmazsa mevcut proje iptal olacak.

Öte yandan Türkiye’nin hazırlık yaptığı ve henüz açıklanmayan yeni projeler var. Al-Monitor’un güvenilir kaynaklardan edindiği bilgiye göre, bölgede yüzer LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) terminali kurulacak. Marmara Ereğlisi, Aliağa ve güneyde bir bölgede kurulması planlanan terminaller gemilerden oluşacak. Sabitlenen gemiler depo gibi kullanılacak. Sıvılaştırılmış gaz taşıyan diğer gemiler oraya yanaşıp sabitlenmiş gemiler üzerinden sisteme gaz verecek. Brezilya ve Şili gibi ülkelerde örneği bulunan yüzer LNG tesislerinin ihalesi için hazırlık yapılıyor. Kurulacak 3 terminalin kapasiteleri belli değil. Ancak toplamda 10 milyar metreküpün üzerinde olması ve iki yıl içerisinde tamamlanması planlanıyor.

Ayrıca, Marmara Ereğlisi’ndeki mevcut LNG tesisinin kapasitesi genişletilecek. Yeni tanklar için ihaleye çıkılacak.

Tüm hazırlıklar Rusya’ya bağımlılığın azaltılmasını hedeflese de Rusya, Mavi Akım üzerinden verdiği 16 milyar metreküp gazla Türkiye’nin en büyük tedarikçisi olmaya devam edecek. Ancak Türkiye’nin gaz tedarikinde Rusya’nın ağırlığı yüzde 55’ten yüzde 30-35’e inmiş olacak.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: turkish energy dependency, turkey gas pipeline, turkey-russia relations, tanap pipeline, russian gas production, russian gas pipeline, oil & gas, lng

Profesyonel gazetecilik hayatına 34 yıl önce başlayan Çetingüleç, Sabah medya grubunda çalıştığı 23 yıl içinde, Başbakanlık muhabirliği, Cumhurbaşkanlığı muhabirliği, ekonomi servisi ve parlamento bürosu şefliği de dahil pek çok farklı alanda görev yapmıştır. Dokuz yıl boyunca Takvim gazetesinin Ankara Temsilciliğini üstlenen ve aynı gazetede köşe yazan Çetingüleç’in yayımlanmış iki kitabı vardır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept