Suriyeli Kürtler petrol sahalarını nasıl yönetiyor?

Kuzeydoğu Suriye’de geniş bir bölgenin kontrolünü ele geçiren Kürt güçleri bir dizi sorunla karşı karşıya kalırken petrol kuyularının yönetimi de bunların arasında yer alıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Suriye’nin Kamışlı vilayetinde yer alan Rimelan’da bir petrol sahasından yükselen dumanlar, 11 Kasım 2013 Photo by REUTERS/Stringer.

İşlenmiş konular

syrian revolution, rojava, oil drilling, kurds in syria, kurdish oil, jabhat al-nusra, is, deir ez-zor

Nis 15, 2016

DERBESİYE, Suriye — Beş yıldır devam eden Suriye krizinde şehirler yerle bir oldu, yerel nüfuslar rejim veya rejimin terk ettiği bölgeleri alan güçler tarafından sürgün edildi. İster İslam Devleti (İD) ve Nusra Cephesi ister muhalif Kürt grupları olsun silahlı güçlerin tümü, yer altı zenginliklerine sahip bölgeleri ele geçirmeye çalıştı. Bu zenginlikler de yoğunlukla Deyrizor’da ve fiilen özerk bölge hâline gelen Rojava’daki Kürt yörelerinde bulunuyor.

Rimelan başta olmak üzere Kürt bölgelerinde çok sayıda petrol kuyusu var. Suriye ayaklanması patlak verdiğinde yerel halktan pek çok insan Irak ve Türkiye gibi komşu ülkelere kaçtı. Petrol kuyuları adeta kapanma noktasına geldi. Bölgede kalan halkın geçimi zorlaşmış, tehlikeli yöntemlerle petrol çıkarmaya çalışan insanlar ölüm ve yaralanmalarla sonuçlanan patlamalara neden olmuştu. Yetkililer, bu durumun önüne geçmek için kısmen de olsa bazı kuyuları işletmeye çalıştı. Deyrizor gibi kimi bölgelerde ise petrol kuyuları aşiretlerin eline geçti ve kişisel menfaatler için kullanıldı.

Daha sonra 2014’ün ortalarında silahlı güçlerini finanse etmeye çalışan İD, kuyuları ele geçirmek ve petrol kaynaklarını tekeline almak amacıyla Kürt bölgelerini işgal etmeye çalıştı. Ancak Kürt bölgelerindeki durum Suriye’nin diğer bölgelerinden farklıydı. Halk Savunma Birlikleri başta olmak üzere buraları kontrol eden Kürt güçleri İD’le savaşarak örgütü geri püskürttü. Böylece petrol kuyuları korundu.

Mühendis Muhammed Ali konu hakkında Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Esad yönetiminde Rimelan petrol sahalarındaki üretim son derece yüksekti. Petrol gelirleri Suriye’nin milli gelirinin üçte birini oluşturuyordu. Ancak Suriye’de siyasi durum ve güvenlik bozulunca birçok petrol kuyusu değerini kaybetti ve kapatıldı. (…) Petrol gelirlerinin çoğu Kürt bölgesindeki kuyulardan sağlanıyordu ancak iktidardaki Arap Sosyalist Baas Partisi’nin bölgemizi fakirleştirmeyi amaçlayan politikaları yüzünden sık sık petrol sıkıntısı yaşıyorduk. İD de aynı senaryoyu uygulayarak petrol kuyularını ele geçirip kullanmak istedi ama bölgeyi savunan Kürt güçleri tarafından geri püskürtüldü. Petrol gelirleri şu an önemsiz miktarda, sahalarımızdaki petrolü çok düşük fiyatlardan almak mümkün.”

Kriz durumu Suriye’nin genelinde devam etse de Kürtler petrol kuyuları ve petrol üretimi üzerindeki kontrollerini sağlamlaştırdı. 2014’ün başında Rojava’daki Kürt vilayetlerinde ilan edilen özerklikle birlikte petrol yasalara tabi kılındı. Petrolde tekel oluşturmaya çalışmak veya petrolü karaborsada satmak tutuklama gerektiren suçlar arasına girdi.

Derbesiye’deki Halk Belediyesi’nin Eş Başkanı olan inşaat mühendisi Mona İbrahim Davud Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Vatandaşın ihtiyacını karşılamak üzere kuyulardan günlük yaklaşık 75 bin litre mazot elde ediyoruz. Yaz mevsimi yaklaşıyor. Derbesiye ve çevre bölgelerde bizim yönetimimizdeki tarımsal alanların artezyen kuyulardan sulanması gerekiyor. Bunun için de suyu pompalayacak motorlar lazım. Bunun yanında bölgemizde yeniden inşa ve bayındırlık işleri yapan şirketlere de petrolden büyük bir pay tahsis ediliyor. (…) Kış aylarında sıkıntı yaşandı. Vatandaşa iki parti hâlinde petrol dağıtmak zorunda kaldık. Her aile iki defa 320 litre petrol alma hakkına sahipti. Derbesiye Belediye Meclisi’ne toplam nüfusu 20 bini bulan yedi belediye bağlı. Belediyemizde 94 kişi çalışıyor ve maaşlara giden aylık bütçe 3 milyon Suriye lirasını (13 bin dolar) buluyor. Bölgenin mevcut koşullarında bu oldukça büyük bir rakam. Demokratik özerklik yönetimi bölgemize 35 Suriye lirası (0,15 dolar) gibi düşük bir fiyattan mazot sağlıyor.”

Türkiye sınırında yer alan Derbesiye, milli petrol gelirine yaptığı katkının dışında verimli toprakları ve tarımsal üretimiyle biliniyor. Esad yönetimi zamanında bu bölgeler Suriye’nin petroldeki can damarıydı. İç savaştan önce petrol son derece boldu ve litresi 0,3 dolar gibi düşük bir fiyattan satılıyordu.

Derbesiye’deki Şaab Belediyesi’nin Eş Başkanı Muhammed Halef Al-Monitor’a şu bilgileri aktardı: “Ciddi bir petrol krizi yaşadık. Petrol, özellikle Suriye krizinin başında kaçakçılarla çetelerin tekeline girdi. 2011 ayaklanmasının ardından bölgeyi kontrolüne almış olan Kürt makamlar 2014’ün başlarında bu alana el koydu. Petrolü tekeline almaya çalışan veya çalarak daha yüksek fiyattan satanlar tutuklandı. Bu kişilere devlet makamı gibi davranmadık. Bölgemizi inşa etmek, halkımızı korumak için el birliğiyle çalışmamız gerektiği konusunda onları ikna etmeye çalıştık. Onlar da bizimle iş birliği yaptı ve böylece petrolün halkın ihtiyaçlarına göre adil dağıtılmasını sağladık. Ayrıca yerel yönetimlerin tüm bu süreci takip etmesini ve halkın haklarını korumasını sağladık.”

Petrol kaynaklarını denetleme ve halka adil dağıtma yönündeki tüm çabalara rağmen Rojava halkı, petrolün miktar ve kalitesinin artırılması konusunda yetkililerden daha fazla gayret bekliyor. Kürtlerin demokratik özerklik kapsamında 17 Mart’ta ilan ettiği ve uluslararası alanda tanınması için yoğun çaba sarf ettiği federal bölgeyle birlikte bu beklentiler daha da büyük bir geçerlilik kazanıyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriye: SDG bölgesindeki suikastlar ne anlama geliyor?
Shelly Kittleson | İslam Devleti | Ağu 10, 2020
Suriyeli Kürtler ABD’li bir petrol şirketiyle anlaşma imzaladı
Amberin Zaman | Petrol ve gaz | Tem 30, 2020
Suriyeli Kürtler yeni bir tehlikeyle karşı karşıya: Petrol kirliliği
Dan Wilkofsky | Petrol ve gaz | Haz 30, 2020
Suriyeli Kürtler birlik için ‘tarihi adım’ atarken Ankara sessiz
Amberin Zaman | Suriye çatışması | Haz 17, 2020
ABD’nin Suriye yaptırımları Kürt müttefiklerini de tehdit ediyor
Jared Szuba | ekonomi ve ticaret | Haz 9, 2020

Recent Podcasts

Featured Video