Filistin'in Nabzı

İsrail’le güvenlik iş birliğini kesmek Filistin Yönetimi’ne yarar sağlar mı?

By
p
Article Summary
Tel Aviv’le Ramallah arasındaki güvenlik eş güdümünün kesilmesini isteyen Filistinlilerin sayısı artsa da olayları yatıştırmaya çalışan iki taraf arasındaki eş güdüm hiç olmadığı kadar sağlam görünüyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Filistinlilerin İsraillilere karşı saldırıları ekimden bu yana sürerken Filistin Yönetimi ile İsrail arasında siyasi uçurum büyüyor. İsrail, Filistin Yönetimi ile Başkan Mahmud Abbas’ı saldırıları kışkırtmakla suçluyor. Bu suçlamaları İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu 15 Aralık’ta, İsrail’in BM nezdindeki Büyükelçisi Danny Danon da 23 Ekim’de dile getirdi.

Ancak ilginç bir şekilde İsrail ile Filistin Yönetimi arasındaki güvenlik eş güdümü neredeyse topyekûn siyasi kırılmaya rağmen artarak devam ediyor.

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin Batı Şeria’daki Mülki İdare Başkanı David Menachem 14 Ekim’de güvenlik eş güdümünün sürdüğünü, Filistin bölgelerindeki güvenlik durumunda yaşanan kötüye gidişin bunu değiştirmediğini açıkladı.

Filistin Kurtuluş Örgütü İcra Komitesi ise 4 Kasım’da yaptığı açıklamada İsrail ile olan güvenlik ilişkilerinin, siyasi ve ekonomik ilişkilerin net şekilde tanımlanmasını talep etti. Ancak İsrail Savunma Bakanlığı Siyasi-Askeri Büro Müdürü Amos Gilad 27 Kasım’da Filistin güvenlik birimlerinin Batı Şeria’daki güvenliğin daha fazla bozulmasını önlemek için İsrail güvenlik güçleriyle tam bir eş güdüm hâlinde çalıştığını belirtti.

İsrailli haber sitesi Walla’nın muhabirlerinden Avi Issacharoff da 6 Aralık’ta Filistin güvenlik birimlerinin İsrail’le eş güdümü büyük bir kararlılıkla sürdürdüğünü, İsrailli irtibat subaylarıyla günlük toplantılar yaptığını yazdı.

Güvenlik alanındaki koordine çalışmalar sonucunda İsrail hedeflerine silahlı eylemler planlayan bazı silahlı Filistinli gruplar yakalandı. Filistin güvenlik birimleri son olarak İslami Cihat’a bağlı bir hücrenin 1 Aralık’ta Batı Şeria’nın Tubas şehrinde İsrailli askerlere düzenlemeyi planladığı saldırıyı önledi. Grup askeri bir hedefin üzerinde patlayıcı yüklü bir sıcak hava balonu patlatmayı planlamıştı.

Ramallah’tan yayım yapan Kanaan Online’ın Genel Yayın Yönetmeni Filistinli akademisyen Adil Samara Al-Monitor’a bu durumu şöyle değerlendiriyor: “Filistin Yönetimi’nin açık ve net bir görevi var. O da İsrail’le güvenlik eş güdümünü sürdürmek. Zira Oslo Anlaşması siyasi temelden ziyade güvenlik temeline oturtuldu. İsrail’e güvenlik alanında tam yetki verildi ve bu da İsrail’in Filistin bölgelerini kontrol etmesine imkân tanıdı. Ancak bunun karşılığında Filistin Yönetimi’ne herhangi bir siyasi imtiyaz tanınmadı.”

Eğer isyan yayılırsa İsrail Batı Şeria’nın güvenliğini sağlamak için bazı Filistinli güvenlik yetkilileriyle doğrudan muhatap olma yoluna gidebilir. Temaslar şu an Filistin hükümeti ile Abbas’ın makamı tarafından temsil edilen siyasi kanallar üzerinden yapılıyor.

İsrail aynı zamanda Filistin Yönetimi’ni zaten kısıtlı olan siyasi işlevlerinden de edebilir. Bunu Mülki İdare’yi faal hâle getirip Filistinlileri doğrudan burayla muhatap olmaya zorlayarak ve Filistin Yönetimi’ni faydasız bir siyasi oluşum olarak göstererek yapabilir.

Öte yandan güvenlik, başta Oslo Anlaşması olmak üzere iki taraf arasındaki bütün anlaşmaların temelidir.

Bu paradoksal durumda güvenlik alanında yaşanabilecek birkaç farklı senaryodan söz edilebilir. Bunların en muhtemeli Filistin Yönetimi’nin halkın bu konudaki itirazlarını aşıp İsrail’le güvenlik eş güdümünü sürdürmesi. Filistinliler, güvenlik eş güdümü kesilirse İsrail’in dediğini yapıp Filistin Yönetimi çalışanlarının maaşlarını vermemesinden endişeli.

Filistin Yönetimi güvenlik eş güdümü konusunda halkın tepkisini yatıştıramazsa güvenlik alanındaki tüm eş güdüm çalışmaları askıya alınır. Filistinlilerin İsrailli yerleşimciler tarafından katledilmesi gibi oyunun kurallarını alt üst edecek bir olayın yaşanması durumunda ise İsrail’le herhangi bir iş birliği ihanet olarak görülür ve Filistin Yönetimi halkın öfkesinden korkarak Tel Aviv’le ilişkileri geçici olarak kesmek durumunda kalabilir.

Üçüncü bir senaryo olarak Filistin Yönetimi İsrail’le eş güdümü kademeli olarak azaltabilir ama İsrail’in sert tepkisinden kaçınmak için tamamen durdurmaz.

Filistin Ulusal Girişimi Genel Sekreteri Mustafa Barguti 7 Ekim’de güvenlik eş güdümünün yanlış bir temele dayandığını, İsrail işgali altında çile çeken Filistin halkının işgalci güçlerle iş birliği yapmak zorunda bırakıldığını belirtti. Barguti İsrail’le güvenlik eş güdümünü sürdürmesi için Filistin Yönetimi’ne muazzam bir uluslararası baskı yapıldığını da vurguladı.

Nablus El Nacah Üniversitesi’nin Kamuoyu Yoklamaları ve Anket Çalışmaları Merkezi’nin yayımladığı ankete göre Filistinlilerin yüzde 69,8’i İsrail ile güvenlik eş güdümünün bitirilmesini istiyor.

Eskiden çalışma ve planlanama bakanı olarak görev yapan, şimdi Birzeit Üniversitesi’nin medya bölümünde öğretim üyesi olan Hasan Hatip ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “İsraillilerle Filistinliler arasındaki çatışmaların tırmandığı bir zamanda siyasi anlaşmaların, bilhassa da Filistin Yönetimi ile İsrail arasında görev dağılımını belirleyen Oslo Anlaşması’nın dikkate alınması gerekiyor. Filistin Yönetimi’nin görevi Filistinlilere hizmet götürerek geçimlerini sağlamak. Filistin bölgelerinin güvenliğinden ve askeri konulardan ise İsrail sorumlu. Dolayısıyla Filistin Yönetimi’nin İsrail’le güvenlik eş güdümünü bitirmesi akıllıca olmaz. Zira bundan Batı Şeria’daki Filistinliler zarar görür. Abbas isterse her türlü eş güdümü sonlandırabilir ama onun şu an böyle bir şey istediğini sanmıyorum.”

İsrail, ayaklanmanın patlak verdiği ekim başından bu yana Batı Şeria’nın farklı bölgelerinde kontrolünü sıkılaştırıyor, baskınlar ve toplu tutuklamalar yapıyor. 1 Ekim’den bu yana yaklaşık 21 bin Filistinli tutuklandı. Bu ortamda Filistin Yönetimi’nin Batı Şeria’daki siyasi nüfuzu zayıflıyor ve giderek belediye işleriyle İsrail’le güvenlik eş güdümünden ibaret hâle geliyor.

Hamas’ın Gazze’deki liderlerinden olan Filistin Yasama Meclisi Güvenlik ve İçişleri Komisyonu Başkanı İsmail El Aşkar Al-Monitor’a şu değerlendirmeyi yapıyor: “Filistin Yönetimi, güvenlik alanında İsrail’in vekili gibi hizmet ediyor. Kurulduğu 1993’ten beri bu işlevi görüyor. Filistin Yönetimi uluslararası toplumdan aldığı mali desteğin bu eş güdüm sayesinde sürdüğünü çok iyi biliyor. Ancak İsrail, iki taraf arasında artan anlaşmazlıklar nedeniyle doğrudan Filistin güvenlik birimlerinin yöneticilerini muhatap alarak yapılması gerekenleri yaptırabilir. Filistin Yönetimi’nin çöküp çökmediğine de bakmaz.”

Filistin tarafının güvenlik eş güdümünü kesmesi hâlinde İsrail beklenmeyen tepkiler de verebilir. Filistin Yönetimi bu olasılığın farkında ve bu yüzden halkın bu yönde artan taleplerine rağmen ihtiyatlı davranıyor. İsrail, Abbas ya da diğer önemli Filistinli isimlerin Batı Şeria’daki hareket serbestisini sınırlayabilir, İsrail güvenlik noktalarından izinsiz geçmelerini engelleyebilir. Bu yetkililer Gazze Şeridi, Ürdün veya İsrail’e giderken güvenlik noktalarında durdurulur ve Batı Şeria’dan çıkmadan önce İsrail ordusuyla koordinasyon yapmak zorunda kalır. Filistin Yönetimi böylesi yaptırımlara dayanabilir mi?

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: security cooperation, palestine liberation organization, palestine-israel relations, palestinan authority, mahmoud abbas, israeli security, intifada

Adnan Abu Amer, El Ummah Üniversitesi’nde Sosyal Bilimler Fakültesi’nin dekanlığını ve Basın-Enformasyon Şubesi’nin başkanlığını yürütmektedir. Amer, aynı üniversitede Filistin meselesinin tarihi, ulusal güvenlik, siyaset bilimi ve İslam medeniyeti derslerini vermektedir. Demashq Üniversitesi’nden siyasi tarih dalında doktora sahibi olan Amer, Filistin meselesini ve Arap-İsrail ihtilafını konu alan bir dizi kitabın yazarıdır. Twitter hesabı: @adnanabuamer1

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept