Suriye’deki Şii azınlık Esad’a destek için silaha sarıldı

Suriye’deki iç savaş uzayıp giderken ülkenin ufak Şii azınlığı da silahlı mücadeleye katılıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Suriye lideri Beşar Esad’a bağlı savaşçılar Şam’ın güneyinde Dara kırsalındaki Tel Fatima kasabasını geri aldıktan sonra bir tepede dinlenirken, 1 Mart 2015 Photo by REUTERS.
Farahmand Alipour

Farahmand Alipour

@FarahmandAlipur

İşlenmiş konular

syrian crisis, syria, shiite politics, shiite-sunni conflict, is, homs

Ağu 27, 2015

Dört yıldır süren Suriye iç savaşında Şii gruplar Suriye ordusunun yanında Selefi militanlara karşı savaşıyor. Bu grupların en önemlisi, cephedeki gelişmelere doğrudan etki eden Lübnan’ın Hizbullah hareketi. Ancak son dönemde bir başka Şii grup da medyanın ilgisini çekiyor. Kuvvet El Rida isimli grubun ilgi çekme nedeni, dışarıdan gelen savaşçılardan oluşan diğer Şii milislerden farklı olarak Suriye’nin ufak Şii azınlığından oluşması.

Birleşik Arap Emirlikleri’nden yayım yapan ve Suriye savaşını yakından takip eden Orient News’a göre bu yeni grubun kuruluşunun arkasında İran var. Ancak söz konusu haber örgüte dair başka ayrıntı vermiyor. Farsça yayım yapan haber sitelerinde ise örgüte ilişkin bilgi yok.

Humus’un Şii ağırlıklı bir ilçesinden olan Hüseyin El Diyab, Kuvvet El Rida hakkında Al-Monitor’a bazı bilgiler aktardı. Diyab’a göre Hizbullah tarafından örgütlenen, eğitilen ve donatılan grup ‘Suriye Hizbullahı’nın nüvesi olarak görülebilir. Meşhed Üniversitesi’nde tıp okumak için yıllar önce İran’a yerleşen Diyab, biri matematik dalında lisansüstü dereceye sahip, diğeri Arap edebiyatı mezunu olan iki erkek kardeşinin de Kuvvet El Rida’ya katıldığını söylüyor.

Diyab, ailesinin yaşadıklarını şöyle anlatıyor: “Ailem Humus şehrinde yaşıyordu. Ancak kriz patlak verince muhalefetin Şiilere uyguladığı şiddet nedeniyle ata memleketi Sabetiye köyüne dönme kararı aldılar. Humus vilayetinin batısında birçok Şii köyü var. Bizimkiler de oranın daha güvenli olacağını düşündüler.”

Ancak savaş Diyab ailesiyle diğer Şiilerin peşini bırakmamış ve onları köylerinde de bulmuş: “İslam Devleti’nin yedi ton patlayıcı kullanarak gerçekleştirdiği ilk ve en büyük intihar saldırılarından biri bizim köyü hedef aldı. Humus’un en iyi matematik öğretmenlerinden olan abim can güvenliğinin olmayışı ve başka kaygılar nedeniyle mesleğini bıraktı ve askeri üniforma giydi.”

Kuvvet El Rida, batısında Lübnan’la komşu olan Humus vilayetindeki Suriyeli Şiilerden oluşuyor. Sınırın iki tarafında da On İki İmam inancına mensup Şiiler yaşıyor. Onikicilik olarak da bilinen bu inanç, Şii İslam’ın ana akımını temsil ediyor. Mezhebin mensupları İran, Irak ve Bahreyn’de nüfusun çoğunluğunu, Lübnan’da ise büyük gruplardan birini oluşturuyor.

Suriye’deki Onikici Şii toplumu ise oldukça küçük ve genelde Alevilerin içinde sayılıyor. Aralarında bariz öğreti farkları olmasına karşın iki mezhebin mensupları da büyük çoğunlukla Alevi Cumhurbaşkanı Beşar Esad’ı destekliyor. İki azınlığı birbirine sıkı sıkı bağlayan şey ise radikal İslam’ın ülkeyi ele geçirmesinden duydukları ortak korku. Hristiyanlar ve Kürtler gibi Suriye’nin diğer azınlıkları da Esad’ı desteklemeseler bile aynı kaygıları paylaşıyor.

Humus vilayetindeki Onikici Şii toplumu 170 bin kişiden oluşuyor ki bu sayı Suriye’deki toplam Onikici Şii nüfusunun yaklaşık yarısına tekabül ediyor.

Kuvvet El Rida’nın savaş alanında etkili olduğu anlaşılıyor. Humus kentini ve vilayetin doğusundaki Şair gaz sahasını kurtarma harekâtlarına bağımsız olarak katılan örgüt, harekâtların başarısında etkili oldu. Halep vilayetinde yer alan iki Şii kasabası Nubl ve El Zehra’nın kuşatmasını da Suriye ordusu ve Hizbullah’la birlikte kaldırdılar. Örgüt ayrıca İdlib vilayetindeki Şii kasabaları El Fua ve Kufriya için verilen mücadelede ve Dara, Kalamun ve Guta’daki çarpışmalarda yer aldı.

Diyab’ın Al-Monitor’a verdiği bilgiye göre Kuvvet El Rida 20 binden az olmamak üzere esaslı bir savaşçı kadrosuna sahip. Grubun en tanınmış komutanı ise artık hayatta olmayan ve Hacı Ebu Mustafa olarak da bilinen Hamza El Haydar. Diyab, özel Hizbullah birliklerinin Humus vilayetindeki faaliyetlerinden sorumlu olan Haydar’ın El Halidiye ilçesinin kurtuluş mücadelesinde öldürüldüğünü anlatıyor.

İç savaşla birlikte Suriye, birbiriyle hesaplaşma derdinde olan bölgesel güçlerin savaş sahası hâline geldi. İran, ağır ekonomik yaptırımlara rağmen Şam’daki Arap müttefikine dört yıldır kesintisiz destek veriyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Katar ise isyancıları desteklemekle suçlanıyor. Savaş yüz binlerce insanın canına mâl olurken milyonlarca insanın ülkeden kaçmasına neden oldu.

Suriyeli Şiiler de 2011’den bu yana ağır bir bedel ödedi. Diyab Al-Monitor’a şöyle diyor: “Şu ana kadar onlarca tanıdığımın yanı sıra 25 akrabam şehit edildi. Amcalar, kuzenler, başkaları… Suriye’deki Şiilerin sayısı zaten 300 bin civarında ve bunların 6 bini şehit edildi.”

Akrabalarına Suriye’den ayrılmaları için telkinde bulunup bulunmadığı sorulduğunda Diyab şöyle cevap veriyor: “Ailemi İran’a aldırabilirim ama onlar bunu kabul etmez. ‘Vatanımızı terk edersek geriye kim kalır? Gidelim de Türklerin, Suudilerin, Katarlıların işi mi kolaylaşsın?’ derler.”

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif geçtiğimiz günlerde bir dizi Arap gazetesinde yayımlanan makalesinde “bölgedeki gerilimlerin ve güvensizliğin kaynaklarını ortadan kaldırmak” için İran’la Körfez’deki Arap ülkeleri arasında ortak bir bölgesel diyalog platformunun kurulması için çağrıda bulundu. Zarif şu ifadeleri kullandı: “Hepimizin şunu kabul etmesi gerekir ki birinin kazandığı, öbürünün kaybettiği oyunların devri artık bitti. Ya beraber kazanacağız ya da beraber kaybedeceğiz. Kalıcı güvenlik bir başkasının güvenliğini tehlikeye atmakla sağlanamaz. Hiçbir millet diğer milletlerin menfaatlerini gözetmeden kendi menfaatlerini koruyamaz.”

İran ve Rusya’nın Suriye krizine çözüm bulmak için son dönemde sarf ettiği çabaya rağmen bölgesel ve uluslararası oyuncular arasında savaşı bitirme yönünde ortak bir irade görünmüyor. Böyle olunca dökülen kan her geçen gün artsa da Şiiler dâhil Suriye halkının silahlı örgütleri elemanla beslemekten başka seçeneğinin olmadığı görülüyor.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Suriyeli Kürtler cihatçıların ‘yavru aslanlarını’ evcilleştirmeye çalışıyor
Amberin Zaman | Eğitim | Oca 31, 2020
SDG komutanı: Türkiye samimi davranırsa Kürtler diyaloga hazır
Amberin Zaman | Kürtler ve Kürdistan | Oca 23, 2020
Suriye’nin yeniden inşasında Rusya’nın iki strateji seçeneği
Igor A. Matveev | Suriye'de Rusya | Ara 23, 2019
Peşmerge’nin birleşmesi siyasi uzlaşıya bağlı
Dana Taib Menmy | Kürtler ve Kürdistan | Ara 3, 2019
Erdoğan’ın Suriye lügati
Fehim Taştekin | Mülteciler | Kas 12, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  İran'ın Nabzı

al-monitor
Korona virüs İran ekonomisini çökertecek mi?
Bijan Khajehpour | Koronavirüs | Mar 19, 2020
al-monitor
İran güçleri İdlib cephesine niçin müdahil oldu?
Hamidreza Azizi | İdlib | Şub 5, 2020
al-monitor
İran ABD’ye karşı Rusya ve Türkiye’yi yanına alabilir mi?
Saeid Jafari | Iran-US tensions | Oca 14, 2020
al-monitor
Süleymani suikastı İran’ın Suriye stratejisini nasıl etkiler?
Hamidreza Azizi | Iran-US tensions | Oca 7, 2020