Irak'ın Nabzı

Irak’ta yeni Kürt birlikleri kuruluyor

By
p
Article Summary
Iraklı Kürt yetkililer, yeni kurulan Peşmerge birliklerinin siyasetin dışında kalmasını umuyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

ERBİL, Irak — 24 yaşındaki Dildar Namık, iki katlı kayıt merkezinde bir aşağı bir yukarı koşarak Irak Kürdistanı’nın Peşmerge olarak bilinen silahlı güçlerine yazılmak için evrak işlerini tamamlaya çalışıyor. Namık, yakında kurulacak üç yeni tugaya katılmak üzere son 12 günde başvuran 600’ü aşkın gönüllüden biri.

Üzerinde beyaz gömleği ve Kürtlere özgü şalvarımsı pantolonuyla Namık şöyle diyor: “Şu an taksiciyim ve hayatta daha iyi bir şey yapmak istiyorum. Cepheye gidip Daeş’le savaşmak istiyorum.”

Peşmerge güçleri, geçtiğimiz yaz yaşadıkları bazı başarısızlıklara rağmen Irak’ın kuzeybatısındaki Suriye hududundan kuzeydoğuda İran hududuna kadar uzanan 1050 kilometrelik bir sınır hattında İslam Devleti’ne (İD) karşı konumlarını koruyabildi.

Kürt yetkililer, mevcut birliklere kıyasla çok daha iyi bir eğitim ve donanıma sahip olacak yeni tugaylara büyük umutlar bağlıyor.

Kürdistan Peşmerge Bakanı’nın danışmanlarından Said Kakayi Al-Monitor’a şöyle diyor: “Bu tugaylar, Kürdistan halkının beklenti ve ihtiyaçları doğrultusunda yeni ve profesyonel bir ordunun temelini oluşturacak. Peşmerge’ye askeri düzen, eğitim ve silah bakımından standart gelecek.”

Peşmerge Bakanlığı ve ABD yönetiminin ortak projesi olan bu yeni tugaylar, İD’le mücadele için Irak’ta toplam 12 tugayın kurulmasını öngören daha geniş bir planın parçası. Ağustosta eğitime başlaması beklenen üç Kürt tugayının mevcudu 6 bin 500’ün biraz üzerinde olacak. Yeni birliklerin tüm teçhizatı ABD tarafından sağlanacak.

ABD’nin Erbil’deki konsolosu Joseph Pennington Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Teçhizat setlerinin içinde miğfer, zırh, ilk yardım seti, tüfek ve makineli tüfek dâhil askerlerin bireysel teçhizatı olacak. Ayrıca asker, malzeme ve teçhizat taşımaya yarayan araçlar da buna dâhil olacak.”

Pennington, ABD’nin İD karşıtı uluslararası koalisyonla eşgüdüm hâlinde bugüne dek Peşmerge Bakanlığı’na değeri 180 milyon doları aşan teçhizat ve mühimmat sağladığını kaydetti.

Kürdistan’ın farklı siyasi kamplarından uzun zamandır Peşmerge’nin cephedeki performansını artırmak için birliklerin yapısı ve eğitiminde reform isteyen sesler yükseliyor. Kapsamlı bir reformun yapılmaması hâlinde Irak Kürdistanı’nda sivil ve demokratik bir siyasi yapı oluşturma çabalarının da olumsuz etkileneceği uyarısı yapılıyor.

Peşmerge’nin önemli bir bölümü hâlen bölgenin iki hâkim partisi olan Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) kontrolünde. KDP’nin başında Irak Kürdistanı Başkanı Mesud Barzani bulunuyor. KYB lideri Celal Talabani ise geçtiğimiz seneye kadar Irak cumhurbaşkanıydı.

Peşmerge güçleri, Peşmerge Bakanlığı’nın kontrol edip yönettiği 16 müşterek tugaydan oluşuyor. Buna ek olarak eskiden KYB’ye bağlı olan 70. Tümen’in ve eskiden KDP’ye bağlı olan 80. Tümen’in birlikleri var. Ayrıca hafif silahlı iki mekanize birlik var. Peşmerge güçlerinin büyüklüğüne ilişkin kesin bir rakam mevcut değil. Bazı tahminlerde 100 binin üzerinde askerden söz edilirken, bazılarında bu rakam 190 bine kadar çıkıyor.

Kürt siyasetini yakından izleyenler, resmi bir Kürt ordusunun oluşumunu engelleyen faktörler olarak siyasallaşmaya ve uyumlu bir merkezi komutanın eksikliğine işaret ediyor. Bununla birlikte uzmanlar farklı birliklerin şeklen tek çatı altında toplanmasının bütünleşmiş bir ordu için yeterli olmadığını vurguluyor.

Beyrut Carnegie Orta Doğu Merkezi’nin kıdemli araştırmacılarından güvenlik ve savunma uzmanı Yezid Sayigh, Al-Monitor’a şu değerlendirmede bulunuyor: “Lübnan’daki tecrübe şunu gösterdi ki ağırlıklı olarak şu ya da bu mezhep grubundan kurulan muharip birliklerle gerçek bütünleşme sağlanamıyor ve iç çatlaklar orduda zafiyet yaratıyor. Dolayısıyla birliklerin tam anlamıyla bütünleşmesi önem taşıyor.”

Erbil’de Peşmerge’nin ıslahı konusunda bir konferansa katılan Sayigh, 1990’larda yaşanan Kürt iç savaşına gönderme yaparak şöyle diyor: “Peşmerge birlikleriyle komutanlıkların partizan yapısı ciddi bir engeldir ve beraberinde bölünme ve şiddet riskini getirir.”

Bu eksiklikler özellikle İD’e karşı mücadelenin ilk aylarında gözler önüne serildi. Ağustos 2014’te Kürt güçlerini Ninova vilayetinin kuzey ve batısında bozguna uğratan İD, aralarında çok sayıda Ezidi ve Hristiyan’ın olduğu on binlerce insanın Irak Kürdistanı’na kaçmasına neden oldu. Öyle ki cihatçı militanlar Erbil’in 12 kilometre yakınına kadar gelebildi.

Peşmerge güçleri daha sonra ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun yardımıyla kaybedilen bölgelerin çoğunu İD’den geri aldı. Örgüt geri püskürtülürken cephede çılgın bir telaş yaşandı. Kazanılan her ufak ve büyük zaferin ardından başarının kendilerine ait olduğunu göstermek isteyen Peşmerge savaşçıları parti bayraklarını dikmek için birbiriyle yarıştı.

Bu davranışlar şaşkınlık yaratırken birçok kişi İD’le mücadelenin Peşmerge güçlerini birleştirmek ve işleyişlerini değiştirmek için vesile olacağına inanıyor.

Nitekim Kürt parlamentosu ağustos 2014’te 70. ve 80. tümenlerin birleştirilip Peşmerge Bakanlığı’na bağlanmasını öngören bir karar kabul etti. Kararda bu sürecin 6 ayda tamamlanması öngörüldü. Ancak aradan 10 ay geçmesine rağmen hedefler henüz tamamlanmış değil.

Kürdistan parlamentosunda Peşmerge Komisyonu’nun başkanlığını yürüten Ari Harsin bu konuda şöyle diyor: “Bu sadece meclis kararıyla çözülecek bir mesele değil. Konunun geniş bir tarihsel arka planı var. Bunun için meclis dışındaki tarafların (KDP ve KYB) oturup konuşması gerekir. Yine de süreç başlamış durumda. Örneğin iki tümenin mali konuları artık Peşmerge Bakanı’nın denetiminde.”

Siyasi güvensizliğin sürdüğü, birleşmenin yavaş ilerlediği bu ortamda Namık gibi Erbil’deki kayıt merkezinde bekleyen gençler belki de tarih yazacak ve birleşik, profesyonel Kürt silahlı kuvvetlerinin nüvesi olacak. Üç yeni tugay, askerlerin parti aidiyetine göre seçilmediği ilk Kürt birlikleri olacak.

Namık da bu durumdan hoşnut: “Bu birliklerin farklı olmasından memnunum. Benim gibi istekli olan ve koşullara uyan herkes buraya gelip kaydını yaptırabilir.”

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: peshmerga forces, puk, kurds, kurdistan, kdp, iraqi kurdistan, iraq, is

Erbil'de yaşayan bir gazetecidir, Irak ve Kürtlere ilişkin haberleri ulusal ve uluslararası basında yer almaktadır.
 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept