Gulf Pulse

Küresel cihat yarışı: Bağdadi Zevahiri’ye karşı

By
p
Article Summary
El Kaide lideri Ayman El Zevahiri ile İslam Devleti lideri Ebu Bekir El Bağdadi, dünyanın dört yanındaki İslamcı militanların kalbini ve zihnini fethetmek için birbiriyle yarışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

İslam Devleti’nin (İD) bu yılki yükselişi ve hilafet ilanının ardından küresel cihat hareketinde liderlik ve sadakat mücadelesi başladı. İD lideri Halife İbrahim nam-ı diğer Ebu Bekir El Bağdadi ile El Kaide emiri Ayman El Zevahiri arasındaki bu mücadelede Bağdadi önemli kazanımlar elde ederken, Zevahiri uzun vadeli oynuyor.

Bağdadi’nin Suriye’de faaliyete geçerek Zevahiri’den bağımsızlaşması ve ardından da halifeliğini ilan etmesiyle iki liderin İslam dünyasındaki cihatçı örgütleri kendilerine çekmek için rekabete girmesi kaçınılmaz oldu. Kilit grupların desteğini ve bağlılığını kazanmak için gizlice önemli elçiler görevlendiren Bağdadi’nin bu mücadelede hücum eden taraf olduğu şimdi giderek daha net anlaşılıyor.

Bağdadi, en büyük başarısını Mısır’daki Ensar Beyt El Makdis (Kudüs’ün Müdafileri) örgütünün 10 Kasım’da kendisine bağlılık yemini etmesiyle kazandı. Mısır devriminin akabinde kurulan bu örgüt, Sina Yarımadası’ndaki Mısır ve İsrail hedeflerine çok sayıda saldırı düzenledi. Örgüt Kahire dâhil Nil Nehri kentlerinde de faaliyet gösteriyor.

Bağdadi’nin Ensar Beyt El Makdis’i hilafete katılmaya ikna etmek için Muhammed Haydar Zammar’ı görevlendirdiği bildiriliyor. Zammar, cihatçı çevrelerin efsane isimlerinden biridir. Aslen Halepli olan ve 1982’de Almanya’ya taşınan Zammar, orada terörist adayları için bir “seyahat acentesi” işletmişti. Usame Bin Ladin’in davetiyle 1996’da Afganistan’a giderek El Kaide lideriyle tanışan Zammar, bu ziyaretlerini ABD’deki 11 Eylül saldırıları öncesinde birkaç kez tekrarladı. Ayrıca meşhur Hamburg hücresinin Bin Ladin’le görüşmek için Afganistan’a gitmesine yardımcı oldu. 11 Eylül saldırılarını gerçekleştiren pilotlar Muhammed Atta, Ziyad Samir Cerrah ve Mervan El Şehhi ile saldırıların önde gelen örgütleyicilerinden Remzi Binalşib Hamburg hücresine mensuptu.

Zammar, 11 Eylül saldırılarının ardından ayrıntıları hâlen belirsiz olan koşullarda Fas’tan Suriye’ye “verildi”. Beşar Esad yönetimi tarafından idam cezasına çarptırılan Zammar, Halep’teki Merkezi Cezaevi’ne kondu. Ancak Al-Monitor’un da martta aktardığı gibi Suriyeli subaylar karşılığında isyancılarla yapılan tutuklu takasında serbest kaldı.

Der Spiegel’in 18 Kasım tarihli “Halife’nin Kolonileri” başlıklı haberine göre Zammar, İD’in kalesi olan Rakka’da örgüte katıldı. Bağdadi de onu Ensar Beyt El Makdis’i hilafet saflarına kazandırmakla görevlendirdi. Şüphesiz bunda Zammar’ın Bin Ladin’le yakınlığı ve Hamburg hücresiyle ilişkileri etkili oldu. Mısırlı cihatçıların kazanılması Zevahiri’nin memleketinde onun Mısırlı soydaşlarını kaparak bir adım öne geçmek demekti. Zammar büyük bir mükâfat getirmişti.

Bağdadi, Libya’nın Kirenayka bölgesindeki Derne kentinin de bağlılığını kazandı. Ünlü bir cihatçı kalesi olan Derne, yıllardır terör örgütlerinin başlıca eleman kazanma alanlarından biridir. Bağdadi, Derne’ye kıdemli Iraklı yardımcısı Ebu Nebil El Anbari’yi göndererek Akdeniz kıyısındaki bu kentin halifeliğin bir eyaleti olarak ilanını sağladı.

Cezayir Hilafet Askerleri isimli Cezayirli örgüt de eylülde İD’e katıldı ve sadakatini kanıtlamak için Fransız rehine Herve Gourdel’yi Kabiliye dağlarında infaz etti. Örgütün başında İslami Mağrip El Kaidesi’nin eski liderlerinden Halit Ebu Süleyman var. İslami Mağrip El Kaidesi’nden kopan başka küçük gruplar da Süleyman’a katılmış durumda.

Cezayir’den beklenen asıl büyük mükâfat ise 2013 ocakta İn Amenas’taki doğal gaz tesislerinde 40 yabancının ölümüyle sonuçlanan saldırıyı düzenleyen Muhtar Belmuhtar’dır. Belmuhtar şimdilik düşüncelerini kendine saklıyor ve Zevahiri’den kopmuş değil. Ancak Bağdadi’nin onun sadakatini de kazanmaya uğraştığı muhakkak.

Pakistan’da ise Taliban’dan kopan Cundullah isimli örgüt, İD’e bağlılığını ilan etti. Karaçi ve Keşmir’de de İD propagandası yapılmaya başlandı. Pakistan’ın en radikal Şii karşıtı mezhepçi örgütü Laşkari Cangvi’nin de Suudi Arabistan’daki hücreleri vasıtasıyla İD’le temas hâlinde olduğu iddia ediliyor. Laşkari Cangvi İD’e katılırsa Bağdadi, Zevahiri’nin arka bahçesinde büyük bir darbe yapmış olacak.

Zevahiri, Bağdadi ve hilafet ilanına ilişkin henüz bir yorum yapmış değil. Bunun yerine Hint Alt Kıtası’nda kendisine bağlı yeni bir El Kaide şubesi kurulduğunu açıkladı. Zevahiri’nin Bağdadi’nin Irak’taki selefleriyle, bilhassa da şu an İD’e dönüşmüş olan örgütün Ürdünlü kurucusu Ebu Musab Zerkavi’yle uzun ve tatsız bir geçmişi var. Ancak Zevahiri, Zerkavi ve onun müritleriyle olan kavgalarını dışarı yansıtmamaya her zaman azami özen gösterdi. Şimdi de herhalde Bağdadi’nin ABD Hava Kuvvetleri öncülüğündeki koalisyonun karşısında fazla dayanamayacağını düşünüyor ve bu yüzden de acele edip muhtemelen kısa ömürlü olacak bir adamla açıktan tartışma gereği görmüyor.

Ayrıca El Kaide ağının büyük bölümü, bilhassa da Arap Yarımadası’ndaki El Kaide ve Suriye’deki Nusra Cephesi hâlen Zevahiri’ye sadık. Öte yandan Zevahiri yıllardır kaçak yaşayan yaşlı bir adam. Bu asla hafife alınabileceği anlamına gelmese de Zevahiri Bağdadi’nin muzaffer imajından yoksun. Bağdadi kazanan görüntüsü veriyor ki bu da rekabet açısından her zaman iyidir.

Şüphesiz terörist gönülleri çelme yarışmasını kazanmanın bir yolu da Haçlı topraklarında bir saldırının mimarı olmak. Bağdadi ya da Zevahiri’nin Şeyh Usame Bin Ladin’in gerçek varisi olduklarını, Amerika’da düzenlenecek ihtişamlı bir saldırıdan daha iyi hiçbir şey kanıtlayamaz.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: jihad, islamic state, isis, egypt, abu bakr al-baghdadi

Bruce Riedel, Brookings Enstitüsü'nde İstihbarat Projesi'nin direktörüdür. Son kitabı, "Avoiding Armageddon: America, India and Pakistan to the Brink and Back" başlığıyla yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept