Irak'ın Nabzı

İslam Devleti Irak’taki Şabak azınlığını tehdit ediyor

By
p
Article Summary
İslam Devleti’nin hedefinde olan Irak’taki Şabak azınlığı tehlikede. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

Yezidiler, Irak milletvekili Vian Dahil sayesinde dünyaya seslerini duyurabildi. Dahil, İslam Devleti’nin (İD) ele geçirdiği bölgelerde Yezidi halkının kaderine isyan etmiş, bunu bütün dünyaya haykırmıştı.

Irak’ın başka azınlıkları da benzer, hatta belki daha kötü koşullar altında bulunuyor. Ancak kaygılarını dünyaya duyuracak kimseleri yok ve İD’in gelişiyle kaçınılmaz görünen bir kaderle karşı karşıyalar.

Dünyanın en nadir azınlıklarından bazıları Irak’ta yaşıyor. İD’in Ninova’daki zulmü ve şiddeti durumlarını daha da kötüleştirirse birçoğunun varlığı tehlikeye girecek.

Şabaklar bu azınlıklardan biri. Şabakların dini, dili ve kültürü o kadar nadir ki bu yüzden uzun yıllardır baskıya maruz kalıyorlar. Bu topluluk, şimdi İslam Devleti’nin vahşetiyle karşı karşıya. Şabaklar ya yurtlarını terk ediyor ya da onlarcası öldürülüyor.

Şabaklar 5 asrı aşkındır Ninova’da yaşıyor. Topluluğun kökenlerine dair kesin bir bilgi yok. Şabakların dili, Hint-Avrupa dil ailesinden geliyor ve Arapça, Türkçe, Farsça ve Kürtçe kelimelerden oluşan geniş bir sözcük dağarcığı içeriyor. Şabaklar, küçük bir Sünni kesim hariç çoğunlukla Şiilerden oluşuyor ancak Şiilerden farklı geleneklere sahip. Ayrıca Sufi geleneğiyle de ortak mirasları var. Camiden ziyade, Sufilerin dini geleneklerini yerine getirdiği tekke inşa etmeye önem veriyorlar.

Şabak topluluğu, Hristiyanlar, Yezidiler ve başka azınlıklarla birlikte Taklif, Başika, Karakuş ve Musul’un kimi banliyölerde yaşıyor. Gayrı resmi verilere göre sayıları 250 bini buluyor ve sadece Irak’ta yaşıyorlar.

Tarih boyunca, farklı Irak rejimleri Şabaklara baskı uyguladı. Örneğin Baas rejimi, Şabaklara Arap kimliğini dayatmaya çalıştı ve Şabak kimliğini unutacaklarını umarak onları Arap aşiretlerine katılmaya teşvik etti.

Şabaklar, Irak toplumunun önyargılarından da olumsuz etkilendi. Birçok insan, kimi kitap ve öğretilere dayanarak Şabakların yanlış inanç ve tuhaf geleneklere sahip, sapkın bir topluluk olduğuna inanıyor. Bu da Şabakların ötekileştirilmesine neden oldu. 

Şabaklar İslam Devleti başta olmak üzere, terörist grupların başlıca hedeflerinden biri hâline gelmiş durumda. Irak İnsan Hakları Bakanlığı’nın yayımladığı bir rapora göre, 2007-2009 döneminde bin 200 Şabak öldürüldü ve 6 bini yerinden edildi.

İslam Devleti Şabakları gayrimüslim saydığı için Şabaklar dini ve siyasi nedenlerle hedef alınıyor. Şabakların 2003’te Irak’taki değişime destekleyici tavrı ve Irak anayasasına oy vermesi, onları teröristlerin düşmanı hâline getirdi.

İslam Devleti’nin Musul ve Ninova ovalarını ele geçirmesinden sonra Şabak köylerinde büyük katliamlar yaşandı. Ölü sayısına ilişkin kesin bir bilgi yok. Ancak katliamlardan yüzlerce insanın etkilendiği tahmin ediliyor. İD birkaç aileyi de kaçırdı ve bu ailelerin akıbetleri hâlâ bilinmiyor.

Evini kaybeden 3 binden fazla aile, Irak’ın iç kesimlerinde, güneyde ve Irak Kürdistan bölgesindeki Şii kasabalara kaçtı. Al-Monitor, Şii kenti Kerbela’da birçok aileyle görüştü. Bazı insanlar nasıl kaçtıklarını, Kerbela’ya nasıl ulaştıklarını, yaşadıkları badirelere dair ürkütücü hikâyeler anlattı.

Sivil toplum aktivisti Abbas Naci, Al-Monitor’a güney Irak’ın Nasıriye kentinin yakınında bulunan memleketine 50 Şabak ailesinin geldiğini ve gelişlerin devam ettiğini aktardı.

Şabak Demokratik Topluluğu Genel Sekreteri Hanin El Kaddo, 15 Temmuz’da yaptığı açıklamada, Şabakların soykırıma uğradığını söyleyerek Şabakları ve Irak’ın diğer azınlıklarını kurtarmak için bir an önce tedbir alınmasını istedi. Irak parlamentosundaki Şabak temsilcisi Salim Cuma da uluslararası örgütlere müdahale çağrısında bulunarak Şabaklara uygulanan kitlesel zulmün durdurulması için yakardı.

Sonuç olarak, hiçbir destekçisi olmayan küçük azınlıklar başta olmak üzere Irak’ın zengin toplumsal dokusu yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bu azınlıkların soykırımdan kurtulması için uluslararası toplumun acil ve sınırsız desteğine ihtiyacı var.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: religious minorities, mosul, islamic state, iraq

Ali Mamouri, Al-Monitor’un İran’ın Nabzı bölümünün yazarlarındandır. Dini konular üzerine uzmanlaşmış bir araştırmacı yazar olan Mamouri, İran ve Irak’ta dini okullarda ve ayrıca İran üniversitelerinde eğitmenlik yapmıştır. Yazarın dini konularda ve Ortadoğu’da toplumsal dönüşüm ve mezhepçilik üzerine yazdığı bir dizi makale, her iki ülkede yayımlanmıştır.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept