Mısır'ın Nabzı

Mısır çalınan eserler için dünya çapında iz sürüyor

By
p
Article Summary
İsrail’e kaçırılan 90 adet tarihi eseri geçtiğimiz kasım ayında geri almayı başaran Mısır, eser kaçakçılığının önüne geçme ve çalınan eserleri geri alma çabalarını sürdürüyor.

Mısır’ın Tarihi Eserler Devlet Bakanlığı, 9 Kasım’da yaptığı açıklamada, İsrail’de bir müzayede evinde satılacak 90 tarihi eseri geri almayı başardığını bildirdi. Mısır’dan çalınan eserleri açıkça satmaya devam eden Kudüs’teki başka müzayede evlerine yönelik diplomatik girişimler de devam ediyor.

Firavun dönemine ait eserler satan müzayede evlerinin İsrail’de yaygınlaşması, Mısır’dan dünyanın dört bir yanına kaçırılan tarihi eserler sorununun sadece bir yüzü. Mısır, bu parçaları geri almak için Tarihi Eserler Devlet Bakanlığı’nın oluşturduğu plan kapsamında yıllardır uluslararası düzeyde çaba sarf ediyor.

Bakanlığın tarihi eserlerin geri alınmasından sorumlu dairesinin son raporuna göre, Mısır’dan çalınan eserler satan İsrail müzayede evleri arasında Arida Müzayede Evi en kötü şöhrete sahip. Bir kopyası Al-Monitor tarafından da elde edilen rapora göre, Arida’nın 90 adet firavun devri eserini satışa çıkardığı bilgisi alınınca Mısır Dışişleri Bakanlığı, Tel Aviv’deki Mısır Büyükelçiliği’yle iş birliği hâlinde satışı durdurmayı başardı ve bu arada Mısır’ın eserleri geri alma ehliyetini kanıtlamak için gerekli tedbirler alındı.

Raporda yer alan bir diğer bilgiye göre, Arida’da ve adı belirtilmeyen bir başka müzayede evinde, orijinal olduğu teyit edilmiş 126 adet Mısır eserinin tespit edilmesi üzerine Tarihi Eserler Devlet Bakanlığı derhal uluslararası girişimler başlatmış. Bu arada söz konusu parçalar Kudüs’teki bu iki müzayede evinde sergilenmiş. Tel Aviv’deki Mısır Büyükelçiliği ilgili mercilere başvurmuş ve eserlerin satışını durdurmaya yönelik uluslararası girişimler başarıyla neticelenmiş. Rapor, Tel Aviv’deki bir müzayede evinde de antik bir tabutun ahşap kapağına ait iki parçanın tespit edildiğini belirtiyor.

Rapora göre Mısır hükümeti, internette tarihi eser satışına yönelik tanıtım yapan sitelerin izlenmesi sayesinde mayıs 2012’den aralık 2013’e kadar 83 eserin iadesini sağladı. Bunun yanı sıra Mısır, uluslararası alanda sarf ettiği çabalar sonucunda dünyanın değişik yerlerinde 390 eserin satışını durdurdu ve böylece bunları geri almanın yolunu açtı.

Raporda şu bilgilere yer veriliyor: “2013’te iadesi sağlanan 22 parçanın içinde Ptolemaik döneme ait iki kartonaj parça yer alıyor. Bir Fransız şehrindeki müzayede evinde tespit edilen bu parçaların Sakkara’daki Fransız Arkeolojik Misyonu’nun deposundan çalınan parçalardan olduğu anlaşıldı. Parçalardan biri Horus’un dört oğlundan birini resmederken, ikincisinde yas tutan bir kadın görülüyor. (...) Bakanlık ayrıca Fransa’da bir müzayedede tespit edilen dört cam eserin iadesini sağladı. Ptolemaik döneme ait olan ve taşlarla bezenmiş bu cam eserlerde insan bedenine ait çeşitli bölümler görülüyor. Eserlerin Kuzey Sina Vilayeti’ndeki El Kantara El Şarkiye müzesinden çalınmış olduğu anlaşıldı.”

Raporda ayrıca şu ilginç olaya da yer veriliyor: “Bakanlık, Brezilya’nın Petropolis kentinden bir eserin- Roma dönemine ait bir heykel başının- iadesini sağladı. Eser, 1976 yılında Brezilyalı bir turist tarafından satın alınarak Mısır dışına çıkarıldı. Bu kişinin vefatından sonra kızı, babasının vasiyeti gereğince eseri Mısır’a iade etmek istediğini bildirdi. Bu kapsamda kadın, annesiyle birlikte Brezilya’daki Mısır Büyükelçiliği’yle temasa geçti.”

Raporda Avrupa’dan iade edilen eserler hakkında da şu bilgiler yer alıyor: “Mısır, İngiltere’den yedi adet eseri geri almayı başardı. Bunlar, çömlekler, taş parçaları, iki papirüs parçası ve üzerinde dikey sütunlar hâlinde hiyeroglif bulunan bir kireçtaşı parçasından oluşuyor. Bunun dışında, 26’ncı Mısır hanedanından bir asilzadeyi tasvir eden heykelin üst kısmı da geri alındı. Söz konusu eser, Öfke Cuması olarak bilinen 28 Ocak’ta Tahrir Meydanı’ndaki Mısır Müzesi’nden başka eserlerle birlikte yağmalanmış ve Belçika’ya kaçırılmıştı. Bakanlık, Almanya’dan da aslan başı şeklinde mermerden yapılmış bir eseri geri aldı ve ayrıca yedi başka eserin de İngiltere’den iadesini sağladı.”

Raporun devamında şu satırlar yer alıyor: “Paris Charles De Gaulle Havalimanı’nda 233 adet Mısır eseri ele geçirildi. Bakanlık, Mısır’ın bu eserleri geri alma hakkını kanıtlamak için uluslararası düzeyde çaba sarf ediyor. Yine bu bağlamda bakanlık, bir Danimarka mahkemesinin verdiği karar aracılığıyla geri alma hakları elde etti. İslami döneme ait sekiz ahşap parçayı geri alma hakkı Mısır’a tanındı. Söz konusu parçalar, 2008 yılında Ganim El Bahlavan Cami’nin ahşap minberinden çalınmıştı.”

Yürütülen diğer çalışmalar hakkında raporda şu bilgiler yer alıyor: “Bakanlık, İsviçre’de ortaya çıkan ve ‘yedi ıtır oyması’ olarak bilinen bir kireçtaşı oymasının iadesi için çalışıyor. Bu eser, Sakkara’da bir mezarlıktan çalınan parçalar arasındaydı. Buna ek olarak, Xanthos Müzayede Evi’nde bulunan 16 eser, Meksika’da bulunan bir heykel, Almanya’nın Stuttgart kentinde bulunan dört parça ve Berlin’de bulunan dokuz parça için de iade girişimleri devam ediyor.”

Tarihi Eserler Yüksek Kurulu Genel Sekreteri Mustafa Emin, konuya ilişkin Al-Monitor’a şu açıklamayı yaptı: “Tüm uluslararası hukuk düzenlemeleri ve sözleşmeler, tarihi eserlerden sorumlu Mısır makamlarına, bu eserleri koruma ve ülke dışına kaçırılanları takip edip bulma hakkını tanıyor. Bizler de yurt dışına kaçırılan eserleri geri alabilmek için hukuki ve diplomatik tüm imkânları kullanıyoruz.”

Emin, İsrail’deki müzayede evlerinde tespit edilip de henüz iade edilmeyen eserlere ilişkin şu bilgileri verdi: “Diplomatik girişimler neticesinde eserlerin satışı yasaklandı ve bunlara (İsrail hükümetince) el kondu. Özel olarak bizden kaçırılan eserleri sergileyen galerilerin bulunduğu herhangi bir ülkede bu tip durumlarda alınacak tedbirler var. Eserlerin geri alınması, belli hukuki işlemlerin tamamlanmasını gerektiriyor. Öncelikle eserleri satışa çıkaranlara karşı bir yargı kararının çıkması, söz konusu kişilerin eserlere sahip olma hakkından yoksun olduğunun kanıtlanması gerekiyor. Bu süreç, son hüküm verilene kadar kaçırılan parçaların bulunup el konulduğu ülkenin mevzuatına göre gelişiyor. Sonrasında ilgili taraf, eserlerin resmen teslim alınması için yetkili makamlarla temasa geçiyor ve eserleri Mısır’a taşımanın ücretini karşılıyor.”

Yetkili makamlar Mısır’dan yağmalanan eserlerin izini dünyanın dört bir yanındaki müzayede evlerinde sürüyor olsa da mesele henüz çözüme kavuşmaktan uzak. Zira Mısır’ın bu değerli parçaları geri almak için yürüttüğü diplomatik girişimler, bir dizi zorlukla karşı karşıya.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: smuggling, roman ruins, museum, israel, exhibition, egypt

Walaa Hussein, Rose al-Yusuf gazetesinin parlamento masası şefidir. Afrika uzmanı olan Hussein, geçmişte Nil Televizyonu’nda haber bültenlerinin hazırlanmasında görev almıştır. Twitter hesabı: @walaahuseen

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept