آیا ترامپ برگ برنده روسیه را در بازی خاورمیانه نگه داشته‌ است؟

p
By
Article Summary
سفر ترامپ، فصل جدیدی در روابط ایالات متحده با عربستان آغاز می‌کند، اما بازی نهایی در خاورمیانه همچنان در دست مسکو و تهران است.

برنامه‌های روز اول سفر ترامپ احتمالا حتی از سطح انتظارات عربستان سعودی نیز فراتر رفته بود. روز بیستم مه، ایالات متحده و پادشاهی سعودی بر سر قرارداد فروش سلاحی به مبلغ ۱۱۰ میلیارد دلار (۳۵۰ میلیارد دلار در طی دهه آینده)، اعلام سرمایه‌گذاری ۴۰ میلیارد دلاری عربستان در پروژه‌های زیرساختی ایالات متحده و اعلام فصل جدیدی از هم پیمانی بین دو کشور در منطقه، به توافق رسیدند. قرار است روز ۲۱ مه ترامپ در سخنانی به گفته خودش "در مورد نگرانی‌های روزافزون درباره تروریسم، گسترش افراطی گری و نقش ایران در حمایت از هر دو این موارد" صحبت کند. علاوه بر این ترامپ از شرکای منطقه‌ای آمریکا خواسته است که "در قبال مبارزه با تروریسم در منطقه احساس مسئولیت بیشتری بکنند و نقش پررنگتری داشته باشند."

در کنفرانس خبری مشترک رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا و عادل الجبیر، وزیر امور خارجه عربستان به نظر می‌رسید موضع دو طرف در قبال ایران با یکدیگر هم خوان است. تیلرسون بسته نظامی را ابزاری برای مقابله با "نفوذ زیانبخش ایران" توصیف کرد. وی علیرغم تاکید روی راه حل سیاسی در یمن، فشار نظامی مضاعف عربستان سعودی روی گروه‌های مسلح حوثی‌ها که مورد حمایت ایران هستند را تایید کرد. به گفته سازمان جهانی بهداشت، یمن با شیوع بی سابقه وبا و "تخریب گسترده سیستم تصفیه آب و آبرسانی کشور که موجب آلوده شدن آب می‌شود" مواجه است.

در بیت المقدس نیز ترامپ روی نگرانی مشترک کشورهای حوزه خلیج و اسرائیل در مورد ایران انگشت خواهد گذاشت. بن کاسپت در ستونی در ماه مارس نوشت، "اسرائیل با مصمم است خط قرمزهایش با حزب الله را با دقت کامل برقرار کند. اسرائیل هر کاری را که برای جلوگیری از رساندن سلاح به حزب الله و به هم خوردن توازن قوا در منطقه لازم باشد، انجام خواهد داد."

سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که آیا ترامپ برگ برنده روسیه را در برنامه‌هایش برای منطقه نگه داشته‌است و یا آیا باید این کار را بکند؟ سفر ترامپ می‌تواند و یا باید نشانه‌ای باشد از سیاستی که بر اساس آن ایالات متحده تعهدات و روابطش را با اسرائیل و شرکای سنی آمریکا از جمله عربستان و امارات متحده عربی تحکیم می‌کند تا روی ایران فشار بیاورد و از طرح صلح بین اسرائیل و فلسطینیان حمایت کند و همزمان به روسیه اجازه می‌دهد که با "محور مقاومت" شیعه -شامل ایران، سوریه و حزب الله- در منطقه بتازد و به دنبال راه حل‌های دیپلماتیک برای حل تنش‌های منطقه‌ای باشد.

مراسمی که در ریاض برگزار شد بعید است بتواند باعث ارعاب ایران شود و هیچ گونه توافقی با ایران در مورد سوریه بدون نقش آفرینی ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور این کشور - که ارتباط مستقیم با آیت الله خامنه‌ای، رهبر ایران دارد - بوجود نخواهد آمد. پیروزی مهم حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ایران در روز ۱۹ مه (۲۹ اردیبهشت) امتیازی بزرگ برای جریان میانه رو در ایران است که اکنون حمایت خامنه‌ای را نیز دارد. در غیاب روندی سیاسی، مردم یمن و سوریه باید منتظر فجایع بیشتر در سال‌های آینده باشند.

و این مسئله ما را به ملاقات روز دهم مه ترامپ و سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در کاخ سفید باز می‌گرداند. بیشتر توجه رسانه‌ها معطوف به حرف‌های احتمالی ترامپ در مورد جیمز کومی، مدیر پیشین اف. بی. آی و در مورد مناسب بودن به اشتراک گذاشتن اطلاعات امنیتی حساس اسرائیلی‌ها در مورد نقشه‌های دولت اسلامی بود. هربرت مک مستر، مشاور امنیت ملی آمریکا که در ملاقات حاضر بود تبادلات بین ترامپ و لاوروف را "بسیار مناسب" توصیف کرد. بن کاسپیت در نوشته هفته گذشته خود در مورد اقدام سریع آمریکا و اسرائیل برای کاهش در اختلالات در همکاری‌های امنیتی نوشت.

اما گفتگو درباره ایران و سوریه نیز در دستور کار ترامپ و لاوروف بود. به گفته کاخ سفید، "ترامپ روی ضرورت همکاری برای پایان دادن به جنگ سوریه و به خصوص لزوم کنترل سوریه، ایران و گروه‌های وابسته به ایران توسط روسیه تاکید کرد. ...او همچنین در مورد امکان همکاری بیشتر بین دو کشور برای حل مناقشات خاورمیانه و سایر مناطق جهان سخن گفت. رئیس جمهور همچنین روی تمایل کشورش به بهبود روابط با روسیه تاکید کرد."

روز ۱۹ مه ژنرال جوزف دانفولد، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا به تقسیم کار احتمالی بین ایالات متحده و روسیه در سوریه اشاره کرد و همزمان از کاهش احتمال درگیری ارتش‌های بین آمریکا و روسیه خبر داد. به گفته او، "ما منتظر این هستیم که روس‌های با رژیم سوریه همکاری کنند تا تداخلی با عملیات ما پیش نیاید. من فکر می‌کنم مسئله‌ای که روی آن تاکید می‌کنید مهم است و آن این است که میدان نبرد به طرز روزافزونی پیچیده و دست و پاگیر شده است. تا به امروز ما توانسته‌ایم جلوی تداخل بین عملیات‌ را بگیریم. من فکر می‌کنم روس‌ها به اندازه ما مشتاق هستند که جلوی درگیری‌های احتمالی را بگیرند و اطمینان پیدا کنند که می‌توانیم به کارزارمان علیه داعش (دولت اسلامی) ادامه دهیم و امنیت پرسنل‌مان را تامین کنیم."

لورا روزن گزارش می‌دهد که پنج روز پس از ملاقات ترامپ و لاوروف در تغییر موضعی که کمتر مورد توجه قرار گرفت، "کاخ سفید اعلام کرده که نه تنها با روسیه، بلکه حاضر است با ایران نیز همکاری کند تا به کشتار در سوریه پایان دهد و یک دوره انتقالی سیاسی را ممکن سازد، به شرطی که ایران در پایان بخشیدن به کشتارهای اسد کمک کند. ترامپ پیش از این بارها توافق هسته‌ای با ایران را نکوهش کرده بود و خواستار تحریم‌های اضافی علیه برنامه‌های موشکی این کشور شده بود. اسپایسر (روز ۱۵ مه) گفت «ایالات متحده حاضر به همکاری با روسیه و ایران برای یافتن راه حلی برای پایدار و یکپارچه کردن سوریه است». اما برای این همکاری لازم است روسیه و ایران جنایت‌های رژیم اسد را بپذیرند و از نفوذشان برای پایان دادن به آن استفاده کنند."

با وجود اینکه اظهارات تیلرسون در عربستان را به سختی می‌توان ژستی برای برقراری گفتگو تلقی شود، وزیر امور خارجه آمریکا افزود، "درباره اینکه آیا من هیچگاه به کسی تلفن زده‌ام، من هیچگاه تلفن را روی کسی که می‌خواهد گفتگویی سازنده برقرار کند قطع نکردهام. ..محتمالا ما (ایران و ایالات متحده) در زمان مناسب گفتگو خواهیم کرد."

همانطور در که نوامبر ۲۰۱۳ در این ستون نوشتیم، تغییر در روابط ایران و اسرائیل، "با در نظر گرفتن نقشی که روسیه به عنوان میانجی می‌تواند بازی کند، دور از ذهن نخواهد بود. ...ایالات متحده هنوز کلیدهای لازم برای حل مخاصمه بین اسراییل و حزب الله را در دست ندارد، ولی قطعه‌های پازل در حال جور شدن است. هر مذاکره‌ای با حزب الله از طریق گفتگو با دمشق و تهران صورت خواهد گرفت." آویگدور لیبرمن،‌ وزیر دفاع اسرائیل در ماه فوریه در گفتگو با کسپیت گفته بود که از حمایت روسیه از خواسته اسرائیل برای عقب نشینی نیروهای ایران و حزب الله از سوریه مطمئن نیست ولی با این وجود ضروری بودن همکاری بین ایالات متحده و روسیه را می‌پذیرد. به گفته لیبرمن، اسرائیل "در حال انجام گفتگویی سخت و پیچیده با روسیه" است.

این تمایل‌ها برای شروعی دوباره قالبا شکننده هستند و نهایتا به شجاعت و متقاعد شدن رهبرانی که قرار است ریسک پذیر باشند و فصلی جدید را آغاز کنند بستگی دارد. همکاری بین روسیه و آمریکا برای پایان مناقشه سوریه لازم است. همانطور که ما در دومین ستونمان در دسامبر ۲۰۱۲ نوشتیم. آکیوا الدار در نوشته ماه گذشته‌اش می‌نویسد، "اگر یک مخرج مشترک بین ایالات متحده و روسیه وجود دارد که می‌تواند از تمام اختلافات بین دو کشور فراتر برود، لزوم یافتن راه حلی برای مناقشه اعراب و اسرائیل است که طی جنگ سرد به آن دامن زده شد. برای دست یابی به تغییر، اسرائیل می‌تواند راه صلح را به این دو قدرت نشان دهد." 

Found in: hassan rouhani, hezbollah, bashar al-assad, saudi-iranian rivalry, saudi war on yemen, iran sanctions, king salman, donald trump
x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X