نبض ترکیه

تلاشهای جدید اردوغان برای نفوذ در منطقه

p
By
Article Summary
به اعتقاد برخی از مفسران بازدید اردوغان از عربستان سعودی را می توان تلاشی برای به دست آوردن نفوذ مجدد ترکیه، در شرق میانه ارزیابی کرد.

رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان تنها یک ماه پس از مراسم تشییع جنازه شاه عبدالله بن عبدالعزیز به ریاض سفر کرد. این بار برای گفت و گو با پادشاه جدید ملک سلمان بن عبدالعزیز پادشاه سعودی و این در حالی است که مفسران این حرکت را تلاش دوباره آنکارا برای بازیابی نفوذ خود در منطقه ارزیابی می کنند.

اردوغان در سفر اخیر خود با بیان "توجه کمتر به ترکیه" به مساله انزوای این کشور در منطقه پرداخت، در این بین ابراهیم کالین رئیس مشاور سیاست خارجی ترکیه از این انزوا تحت عنوان "تنهایی گرانبها"  نام برده  و به  موضع  گیری اخلاقی ترکیه در مسائل منطقه ای اشاره دارد.می توان گفت که مخالفت اردوغان با رئیس جمهور مصرعبد الفتاح السیسی برای برکناری دموکراتیک محمد مرسی، حمایت آشکار او از اخوان المسلمین که توسط السیسی به عنوان یک سازمان تروریستی ممنوع اعلام شد نمونه هایی از این "موضع گیری اخلاقی" ترکیه به شمار می رود.

حضور رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه و عبدالفتاح السیسی همتای مصری وی در پایتخت عربستان و دیدارهای جداگانه این دو به فاصله یک روز با ملک سلمان بن عبدالعزیز پادشاه سعودی و گفت و گو پیرامون مسائل منطقه ای و تحکیم روابط استراتژیک میان دو کشور باعث حدس و گمان‌هایی در مورد نقش میانجی گرایانه عربستان سعودی برای  ایجاد مصالحه بین اردوغان و السیسی شده است.

السیسی همچنین در  مصاحبه با الشرق الاوسط یادآور شد: هیچ گونه اظهارنظر رسمی از مقامات مصر مبنی بر اهانت به ترکیه بیان نشده است .او در ادامه با بیان اینکه : "ما باور داریم که بقای روابط دو کشور برپایه ایجاد روابط بین دولتها    می باشد؛ افزود که: انتظار می رود ترکیه روند جدیدی را برای متوقف کردن دخالت در امور داخلی مصر در پیش گیرد.

می توان گفت هرگونه احتمال میانجی گری عربستان برای بهبود در روابط بین ترکیه و مصر  با سخنان اردوغان تقریبا از دست رفت .اردوغان هنگام ترک ریاض در ۲۸ فوریه در پاسخ به این سوال که آیا برنامه ریزی خاصی برای دیدار او با السیسی در ریاض صورت گرفته  گفت که  بحث  پیرامون این مساله تا زمانی که  گام های مثبت و جدی بر داشته نشود امکان پذیر نخواهد بود.اردوغان افزود که مشکل ترکیه با مردم مصر نیست بلکه موضوع اصلی مربوط به السیسی است. او همچنین ادامه داد که هدف از سفر به عربستان سعودی نه تنها بحث پیرامون مساله مصر بلکه سوریه، فلسطین، لیبی، یمن و همچنین جنگ با تروریسم نیز در محور مذاکرات قرار داشته است.

اگر چه اردوغان از حمایت قوی پیروان اخوان المسلمین در مصر برخوردار است اما به نظر می رسد روابط سیاسی بین آنکارا و قاهره در غیاب گفتگو میان این دو رهبرهمچنان  تیره و تار باقی خواهد ماند.شواهد نشان می دهد که فشاربرای ایجاد روابط بین دو کشوربیشتر  تحت تاثیر وضعیت  اقتصادی ترکیه می باشد.

قاهره به تازگی اعلام کرده است که  قراداد مربوط به کشتی " رول آن رول آف رو رو " معروف به "رو-رو" را با ترکیه، با وجود اهمیت حیاتی برای صادرات ترکیه به شرق میانه پس از انقضای آن  در ۲۰ آوریل قابل تمدید نیست. از سوی دیگر این در حالی است که روابط بین ترکیه و اسرائیل دربالا ترین سطح خود قرار دارد و مناسبات تجاری بین دو کشور در سال های اخیر افزایش یافته است .

عدم حضور فعال آنکارا در شرق میانه با اینکه برای ترکیه دارای اهمیت است اما تحولات منطقه ای نسبت به ترکیه اردوغان را  به وضوح در موضع شکست قرار داده است. عبدالفتاح السیسی به تازگی در قاهره میزبان ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه بود  و از سوی دیگر وجود رابطه با عربستان سعودی و با در نظر گرفتن نقش ریاض برای کمک به قاهره در مبارزه با اخوان المسلمین مصر را در موضع قدرتمندتری نسبت به ترکیه قرار داده است.

تمل اسکیت سفیر بازنشسته و مفسر مسائل سیاست خارجی ترکیه  در پاسخ به انگیزه‌های سفر اردوغان به ریاض این بازدید را فرصتی برای آزمون ایده‌های اردوغان در سیاست جهانی می داند. اسکیت در گفت و گو با المانیتورافزدو: "اردوغان در شرایط سختی به سر می برد و در این بین هیچ سیاست خارجی قابل ذکری از سوی ترکیه وجود ندارد و به نظر میرسد که اردوغان عربستان سعودی را فرصت مناسبی برای یک شروع دوباره قلمداد میکند. او با اشاره به روابط سرد ایران و ترکیه گفت: هر دو کشور عمدتا سنی هستند. علاوه بر این در حال حاضر کشور با نفوذ دیگری در منطقه وجود ندارد که  که اردوغان به سمت آن گرایش نشان دهد.

به گفته او: تردیدهای زیادی وجود دارد که سفراردوغان باعث ایجاد یک اتحاد استراتژیک برای  تقویت روابط  بین آنکارا و ریاض شود.به اعتقاد  او عربستان سعودی سیاست های منطقه ای خود را بر اساس ملاحظات عملی و نیازبه کشور ترکیه طرح ریزی کرده است. اسکیت افزود امکان دست یابی به نفوذ بیشتر در شرق میانه تا زمانی که دولت در شرایط فعلی خود با مصر به سر می برد چندان امکان پذیر نیست.

از سوی دیگر سفر اخیر اردوغان باعث به وجود آمدن اختلاف نظرهای اساسی در اردوگاه حامیان او شده است. عبدلله‌ایدگان کلابالیک رئیس سابق دفتر قاهره به خبرگزاری ترکی ایهلاس  که در حال حاظر به عنوان  تحلیلگر در بنیاد طرفداران دولت در زمینه تحقیقات اجتماعی،اقتصادی و سیاسی فعالیت می کند اعتقاد دارد که روابط میان ترکیه وعربستان سعودی با آنچه که در دوره عبدالله بود تفاوت بسیار خواهد داشت.

کلابالیک در تجزیه و تحلیل سفر اردوغان به ریاض اضافه می کند که : "در این بین تهدید واقعی اخوان المسلمین نیست بلکه ایران است." او در ادامه یا آور شد که: همچنین تحولات در یمن باعث افزایش تهدیدات ازسوی ایران برای ریاض شده و این موضوع موجب به وجود آمدن شکاف بیشتری بین عربستان و مصر می شود.

از دیدگاه کلابالیک دولت عربستان سعودی همچنان اخوان المسلمین را  تهدیدی برای مصر می بیند، اما در این بین  مصر حضور حوثی‌ها را در یمن تهدیدی جدی  قلمداد نمی کند. بنابراین وزارت امور خارجه عربستان سعودی آغاز به بررسی روابط خود با محور ترکیه- قطر کرده است. با این استدلال که این "محور"می تواند در تحولات منطقه از "لیبی به عراق  " چشم انداز جدیدی برای ریاض به شمار رود، به اعتقاد او به این ترتیب می توان اطمینان حاصل کرد که روابط بین ترکیه و عربستان سعودی و مصر روندی همچون گذشته  خواهد داشت.

درادامه بحث پیرامون مناسبات منطقه ای یک دیپلمات غربی و آشنا به مسایل شرق میانه که به دلیل موقعیت حساس خود نخواست  نامش ذکر شود، در این زمینه به اهمیت بیشتر سفرالسیسی نسبت به همتای ترک خود یعنی اردوغان اشاره      می کند و اذعان دارد که  بسیار بعید به نظر می رسد که در این بین عربستان سعودی به قاهره پشت کند یا اینکه موقعیت خود را در مقابل اخوان المسلمین مورد را بررسی دوباره قرار دهد.

به اعتقاد او "همانطور که مناسبات منطقه ای با محوریت ترکیه - قطر مشکلات خاص خود را به همراه دارد اما از سوی دیگر شاهد این هستیم که در مورد مسائلی مانند مصر و اخوان و المسلمین  قطر به طور فزاینده‌ای  تحت تاثیر عربستان سعودی قرا گرفته و در همین راستا  ترکیه نیز باید تلاشهای را برای بررسی دوباره در  سیاست‌های منطقه‌ای خود که  نتیجه‌ای جز انزوا برای او  به ارمغان نیاورده‌اند به انجام رساند.

او همچین به تصمیم ترکیه برای  توافق ومشارکت در برنامه جهت آموزش و تجهیز عناصر مخالفان سوریه علیه دولت اسلامی به رهبری ایالات متحد ه اشاره کرد .از سوی دیگرطبق آخرین اظهارات ازسوی عراق، که به طور رسمی هم  تکذیب نشده است  امکان این وجود دارد که  ترکیه در حملات  تهاجمی علیه دولت اسلامی برای آزادسازی موصل در بهار شرکت خواهند کرد .

پس از جلسه ۳۵دقیقه‌ای اردوغان با سلمان در تاریخ ۲ مارس خبرگزاری نیمه رسمی اندلس گزارش داد که طرف‌های مذاکره به افزایش حمایت از مخالفان سوریه و تقویت روابط دوجانبه موافقت کرده اند.

 پس از سفر اردوغان و اطلاعات اندک به دست آمده از مذاکرات می توان گفت که هیچ پیشرفت عمده ای از این گفت‌وگوها در ریاض انجام نگرفته است.شاید این سفر تنها فرصتی برای اردوغان  پیش آورده تا بتواند حامیان داخلی و مخالفان خود را متقاعد کند که گرفتار انزوا نشده و هنوز در عرصه منطقه‌ای نقش فعالی دارد.

Found in: turkish-egyptian relations, turkey, saudi arabia, salman bin abdul-aziz al saud, recep tayyip erdogan, muslim brotherhood, king abdullah bin abdulaziz al saud

سمیح ایدیز، ستون نویس بخش ترکی المانیتور است. او سی سال است که موضوعات مربوط به دیپلماسی و سیاست خارجی را برای روزنامه های اصلی ترکیه پوشش می دهد. نقطه نظرات او را می توانید در بخش انگلیسی زبان روزنامه حریت دنبال کنید. مقالات او در چندین روزنامه مطرح بین المللی از جمله فاینانشیال تایمز، مجله سیاست خارجی و فصلنامه مدیترانه هم به چاپ رسیده است.

x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X