نبض ایران

مهمترین نتایج دوازده گانه تحریم ها بر علیه ایران

p
By
Article Summary
سید حسین موسویان مروری دارد بر اثر گذاری تحریم ها بر روی برنامه اتمی ایران و یا تأثیر آنها بر بهبود روابط خود با ایران.  

سیاست اعمال تحریم بر ضد ایران عمده ترین سیاست آمریکا در برابر ایران از شروع انقلاب سال ۱۳۵۷ بوده است. رییس جمهور اوباما از بدو ورود به کاخ سفید تأکید داشته است که وی سیاست تعامل با ایران را پیگیری خواهد نمود. اما در طی دوران ریاست جمهوری او ایالات متحده شدید ترین تحریم ها را اعمال کرده است. تحریم ها روند توسعه اقتصادی و صنعتی ایران را کند کرده؛ بطور قابل ملاحظه ای میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران را محدود کرده؛ موجب افت ارزش پول ملی شده؛ باعث افزایش تورم شدید شده؛ تولید ناخالص ملی را کاهش داده؛ و  نهایتآ موجب کاهش تولید و صادرات نفت و گاز شده است.

رییس بانک مرکزی ایران محمود بهمنی اثرات جدی تحریم ها را به اقدامی که دست کمی از جنگ نظامی ندارد تشبیه کرده است.

حتی رییس جمهوری ایران احمدی نژاد که زمانی از تحریم ها به عنوان «اقدامی مسخره » یاد کرده بود؛ امروزه به اثرات سؤ تحریم ها اعتراف میکند.

 اگر بخواهیم در جمله ای ساده اثرات تحریم ها را بیان کنیم باید بگوییم که اگر هدف از تحریمها اعمال فشار بر مردم عادی ایران بوده است؛ تحریم ها موفق بوده است. امّا اگر بخواهیم هدف از تحریم ها را قانع کردن حکومت ایران به توقّف برنامه اتمی خود بدانیم؛ نه تنها تحریم ها بی نتیجه بوده است؛ بلکه روندتسریع برنامه اتمی ایران را شتاب بخشیده است. این همان نتیجه ای است که اینجانب از ابتدای اعمال تحریم ها پیشبینی کرده و پیوسته بیان کرده ام.

ایرانیان همواره بر اساس ذهنیت؛ فرهنگ؛ و اعتقادات دینی خود در برابر هر گونه اعمال زور و تهدید مقاومت نموده ودر پاسخ به تحریمها، برنامه اتمی خود را بیش از پیش توسعه داده اند.

همان گونه که گزارشات آژانس بین المللی انرژی اتمی اذعان دارد پیش از آغاز تحریم های مرتبط با مسأله اتمی ؛ ایران دارای تنها یک مرکز غنی سازی اورانیم و دارای ۱۶۴ دستگاه سانتریفیوژ فعال بوده که اورانیوم را تا سطح5/3 درصد غنی کرده؛ دارای یک نسل از دستگاههای سانتریفیوژ و حدود ۱۰۰ کیلو گرم ذخیره اورانیم غنی شده بود. امروزه و بعد از تحریمها، ایران دارای دو مرکز غنی سازی و تقریبا ۱۲۰۰۰ سانتریفیوژ؛ سطح غنی سازی تا حدود ۲۰ درصد؛ دارای نسل جدید دستگاه های سانتریفیوژ و ذخایری بالغ بر حدود ۸۰۰۰ کیلو گرم اورانیوم غنی شده است.

پیشرفت اتمی ایران زیر تحریم های روز افزون تردیدی باقی نمی گذارد که اعمال زور و تهدید مهمترین عامل در تشویق ایران به سوی افزایش مهارت و خود کفایی در تکنولوژی هسته ای بوده است. رویداد مشابه این موضوع در زمان جنگ ایران و عراق اتفاق افتاد. پیش از جنگ ایران حتی قادر به ساختن یک فشنگ نبوده و بطور کامل وابسته به غرب بود. اما در دوران جنگ و در پی عواقب آن؛ علی رغم تمامی تحریم ها و فشارها بر ایران؛ کشور صنایع عظیم نظامی را ساخت؛ به خود کفایی در زمینه ساخت سلاح های متعارف دست یافت؛ زراد خانه عظیمی از موشک های دور برد ساخت و حتی هاهواره ای هم به فضا پرتاب کرد.

در عمل دولت آمریکا با اعمال تحریمها، روابط اقتصادی ایران با شرق بویژه کشور رقیب خود؛ چین را توسعه داده است. از سال ۲۰۰۱ صادرات چین به ایران تقریبا ۱۶ برابر شده است. در دیدار اخیرم از اروپا به دوستان اروپایی خود یادآوری کردم که سهم اروپا از اقتصاد ایران در دهه ۱۹۹۰ بالغ بر ۵۰ درصد بوده است. اما به دلیل تحریم ها امروز چین 50% تجارت خارجی ایران را از آن خود کرده و اروپااهرم خود برای تاثیر گذاری بر اقتصاد ایران را ار دست داده است. به بیانی دیگرغرب بدون تأثیر گذاری خود را تحریم کرده است و بجای آن موجب شده که جایگاه رقبای عمده خود مثل چین؛ روسیه و هند در اقتصاد ایران تقویت کند.

تحریم ها سمت و سوی تجارت بین المللی ایران را از غرب به شرق سوق داده است. در حقیقت ایران سیاست شرقی کردن و یا آسیا یی شدن را در پیش گرفته است.

در میان مردم خاور میانه ایرانیان دارای کمترین حس خصومت نسبت به مردم ایالات متحده هستند. اما دولتمردان ایالات متحده با اینکه می دانند که تحریم ها باعث آزار مردم عادی ایران میشود؛ گنجینه  روابط عادی دو کشور را با کاشتن تخم جدا سازی مردم ایران از آمریکا؛ در معرض خطر قرار میدهند. نظرسنجی موسسه گالوپ نشان میدهد که ایرانیان اثرات تحریم ها را حس میکنند ولی نه رهبران خود بلکه ایالات متحده را مقصر می دانند.

تحریم ها به طبقه متوسط زیان زده و بخش خصوصی را به نفع بخش دولتی به کنار می راند. بعلاوه تحریم ها موجب سوق دادن تجارت از قالب سیستم رسمی بانکی به سیستم شبکه های زیر زمینی می شود.

اکنون آشکار شده است که سیاست های دولت ایالات متحده برای وادار کردن ایران به همکاری بر اثر فشار تحریم ها نا موفق بوده است. نتیجه تحریم های غرب تنها به افراطی تر شدن سیاست های ایران منجر شده است. محمد رضا نقدی؛ از فرماندهان سپاه پاسداران؛ چندی پیش در اظهاراتی عنوان کرده بود که او مخالف با درخواست ایران برای برداشتن تحریم ها در دور بعدی مذاکرات با گروه ۵+۱ بوده است. دلایلی که برای اظهارات خود ذکر کرد این بود که تحریم ها موجب شکوفا شدن استعدادهای بالقوه شده و تحریم نفتی ایران هم موجب از میان رفتن وابستگی اقتصاد ایران به نفت میگردد؛ سیاستی که اکنون در دستور کار دولتمردان ایران قرار دارد.

تسلط بر فن آوری هسته ای تبدیل به موضوع غرور ملی شده است. اکثریت عظیمی از مردم ایران از برنامه هسته ای حمایت میکنند. یک نظر سنجی که در ماه دسامبر سال ۲۰۱۲ توسط موسسه گالوپ انجام شد نشان میدهد که علی رغم شدت تحریم ها؛ ۶۳ درصد مردم ایران بر ادامه برنامه هسته ای کشور تأکید دارند. تنها ۱۷ درصد مخالف پیشبرد برنامه هسته ای هستند. مشابه آنچه که در دهه ۱۹۵۰ میلادی در جریان حرکتی مردمی برای ملی کردن صنعت نفت اتفاق افتاد؛ تحکم و قلدری خارجی و تحریم ها منجر به افزایش پشتیبانی از حکومت میشود و لا غیر.

تحریم ها و فشار ها بر ایران تردید هایی را در باره منافع ایران از ادامه عضویت ایران در معاهده عدم اشاعه {ان. پی. تی}  بر انگیخته است. علی لاریجانی رییس مجلس ایران این مسأله را عنوان کرده بود که اگر ایران به معاهده ان.پی.تی نمی پیوست غرب چه سلاح داشت بر علیه ایران استفاده کند. سردار محمد علی جعفری؛ فرمانده سپاه پاسداران؛ هم چندی پیش در یک نشست خبری عنوان کرده بود که ایران ممکن است ازمعاهده مذکورخارج شود.

در آخر تأکید ایالات متحده بر تحریم ها و سیاست سلطه طلبی آن؛ سیاست مداران ایران را قانع کرده است که هدف اصلی از این اقدامات آمریکا تشویق ایران به مذاکره و تعامل با آمریکا نبوده بلکه آمریکا سیاست اساسی و سنتی خود مبنی بر تغییر رژیم را در ایران دنبال می کند.  آیت الله خامنه ای رهبر ایران اظهار کرده بود که «هر زمان که ما در آستانه رسیدن به راه حلی هستیم؛ آمریکا برای جلوگیری از رسیدن به راه حل، مشکلی را راه میاندازد. تصور و تعبیر اینجانب اینست که آنها می خواهند این موضوع حل نشده باقی بماند تا آنها بتوانند از آن به عنوان اهرم فشاری بر علیه ما استفاده کنند.»

جان لیمبرت سفیر سابق و دستیار سابق معاون وزیر خارجه آمریکا که مسوْل امور ایران در وزارت خارجه ایالات متحده طی سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ بوده؛ می گوید که « از سال ۱۹۷۹ تا کنون ما از تحریم ها بر علیه ایران استفاده کرده ایم. آنها چیزهایی است که ما بلدیم و در مورد آنها تجربه داریم... اما تغییر روند غیر سازنده در روابط با ایران در طی ۳۰ سال گذشته را بلد نیستیم که چطور انجام دهیم. این بسیار مشکل است.» ایالات متحده لازم است که در سیاست های ناموفق تحریم های چند دهه گذشته بر علیه ایران تجدید نظر کرده و با ایران وارد گفتگویی با معنی و به قصد سرانجامی عادلانه و موفق گردد. تهران و واشنگتن سابقه ای مملو از موقعیت های از دست رفته دارند. امیدوارم که انتخابات آتی ریاست جمهوری در ایران زمینه ای برای دو کشور در جهت بکار گیری یک استراتژی جدید با هدف عادی سازی روابط بر اساس احترام متقابل ایجاد کند.

 

حسین موسویان محقق دانشگاه پرینستون است. او به عنوان مسئول کمیته روابط خارجی شورای عالی امنیت ملی از سال ۱۹۹۷ تا سال ۲۰۰۵ مشغول به خدمت بوده است. او سفیر سابق ایران در آلمان ونویسنده کتاب بحران هسته ای ایران  میباشد که توسط موسسه صلح بین المللی کارنگی در سال ۲۰۱۲ منتشر شده است.

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: us-iranian conflict, us, trade, security, oil, nuclear, iran nuclear file, iran, economic

سید حسین موسویان محقق داشکده ویلسون وودرو در دانشگاه پرینستون و سخنگوی سابق تیم مذاکره کننده هسته ای ایران است. عنوان کتاب جدید او “ایران و آمریکا: نگرشی از درون به گذشته شکست خورده و راهی به سوی صلح” است. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept