آیا ایران در حال ایجاد گروه‌های مسلح در کرانه باختری است؟

اسرائیل اخیراً از انهدام یک گروه وابسته به ایران در کرانهٔ باختری خبر داده است. برخی فلسطینی‌ها صحت این اطلاعات را با توجه به وقایع اخیر منطقه، تحت پرسش قرار می‌دهند.

al-monitor .

بهمن ۱, ۱۳۹۶

شین‌بت، سازمان اطلاعات و امنیت داخلی اسرائیل، روز سوم ژانویه، از انهدام یک هستهٔ جاسوسی وابسته به ایران در شهر حبرون (الخلیل) کرانهٔ غربی و بازداشت اعضای آن خبر داد. طبق اظهارات شین‌بت، محمد محارمة، شهروند اهل حبرون که از وی به عنوان رهبر این هسته نام برده شد، هشت‌هزار دلار از ایران دریافت کرد تا بمب‌گذاران انتحاری و مردان مسلح را برای انجام حملاتی علیه اسرائیل استخدام کند.

هم‌زمان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در بیانیه‌ای رسمی که همان روز در هاآرتز منتشر شد، گفت که ایران در حال تلاش برای سازماندهی عملیات تروریستی بوده است.

پرسش‌های بسیاری دربارهٔ اتهام‌زنی اسرائیل به ایران در مورد فلسطین ایجاد شده است. با توجه به زمان این اتهام‌ها و تردید دربارهٔ ماهیت رشد نفوذ ایران در میان فلسطینی‌ها، جای سوال است که آیا اسرائیل اطلاعات دقیقی دربارهٔ مداخله ایران داشته است؟

ژنرال واصف عریقات، کارشناس نظامی فلسطینی در کرانهٔ غربی و فرمانده پیشین واحد توپخانه در سازمان آزادی‌بخش فلسطین، به المانیتور گفت:‌ «حمایت‌های ایران در کارزار فلسطین متمرکز بر رساندن پول و سلاح به هسته‌های نظامی است، بدون این‌که خودش مستقیماً گروهی نظامی ایجاد کند. به همین دلیل، یافتن هستهٔ وابسته به ایران بسیار کم‌احتمال است. ایران علاقه‌ای به ایجاد گروه‌های نظامی خارج از سازمان‌های تحت حمایتش مانند جهاد اسلامی و حماس، ندارد.»

با این حال، محمود مرداوی، یکی از رهبران حماس و مقام پیشین گردان‌های عزالدین قسام که ساکن کرانهٔ باختری است، به المانیتور گفت: «ایران آرمان‌هایی در عرصهٔ فلسطین دارد و تلاش جدی می‌کند تا نفوذش را با ایجاد تشکیلات نظامی در کرانهٔ باختری و رساندن پول و سلاح به آنان، افزایش دهد. ایرانی‌ها تمایل‌شان را به افزایش ضرباهنگ مواجهات نظامی با اسرائیل مخفی نمی‌کنند؛ کما این‌که در نوار غزه شاهد هستیم. ایران ابزارهای متفاوتی دارد تا بر مشکل انتقال سلاح و پول به قلمرو فلسطینی‌ها، غلبه کند. این کشور بر آبراههای منطقه تا حدی منترل دارد، به‌ویژه نزدیک به شاخ آفریقا، و می‌توانند با توجه به هرج و مرج در سوریه، از نظر جغرافیایی به مرزهای فلسطین و اردن نزدیک‌تر شود.

یونی بن مناخیم، یکی از افسران اطلاعاتی پیشین اسرائیل، روز چهارم ژانویه گفت که رویارویی با ارسال سلاح ایرانی به کرانهٔ باختری، چالش مشترک اسرائیل و دولت فلسطینی است.

روز سوم ژانویه، روزنامهٔ اسرائیل هیوم [اسرائیل امروز] از یک مقام امنیتی ارشد این کشور که نخواست نامش فاش شود، نقل کرد که همکاری امنیتی محرمانهای میان دولت فلسطین و اسرائیل برای جلوگیری از نفوذ ایران در کرانهٔ غربی ایجاد شده است.

یک مقام فلسطینی نزدیک به محمود عباس که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «رهبری فلسطین از مداخلات فزایندهٔ ایران در فلسطین خشمگین است زیرا این امر خطری بزرگ برای امنیت ملی فلسطین و ثبات رهبری آن محسوب می‌شود. این تهدید باید پایان بپذیرد، حتی اگر به قیمت افزایش همکاری امنیتی با اسرائیل باشد.»

عبدالله عبدالله، یکی از اعضای شورای انقلابی فتح و رئیس کمیتهٔ سیاسی شورای قانون‌گذاری فلسطین، به المانیتور گفت: «جبههٔ داخلی فلسطینی‌ها در برابر مشکلات منطقه، چه از جانب ایران و چه هر کشور دیگری، امن مانده است. ما هرگونه دخالت خارجی را در جنبش ملی‌مان رد می‌کنیم. با این حال، حرف‌های ایران در مورد حمایت از گروه‌های فلسطینی تنها به دلیل قطب‌سازی‌های منطقه‌ای و مشکل این کشور با عربستان سعودی بیان می‌شوند. در حالی که عربستان سعودی‌ در حال عادی‌سازی روابطش با اسرائیل است، ایران می‌خواهد خود را حامی مقاومت فلسطین نشان دهد.»

شاید ابعاد مداخلهٔ ایران در عرصهٔ فلسطین را بتوان در تماس‌های اخیر چهره‌های ایرانی و فلسطینی مشاهده کرد. یکی از مشخص‌ترین این موارد، نامهٔ اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس به آیت‌الله خامنه‌ای است که روز ۱۸ ژانویه نوشته شد و در آن از نقش ایران در جنبش فلسطین و تقویت جنبش‌های مقاومت تشکر و قدردانی شد.

پیش از آن، هنیه روز ۱۱ دسامبر در یک تماس تلفنی با حسن روحانی، دربارهٔ تصمیم روز ششم دسامبر دونالد ترامپ برای شناسایی بیتالمقدس به عنوان پایتخت اسرائیل، گفت‌وگو کرده بود. در همان روز سردار قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، با رهبران شاخهٔ نظامی حماس و جهاد اسلامی در غزه تماس گرفت تا حمایت نظامی خود را نسبت به آنان ابراز کند.

روزنامهٔ الجریده کویت روز ۱۳ دسامبر گزارش داد که سلیمانی از حماس و جهاد اسلامی خواسته تا عناصری را در کرانهٔ باختری استخدام کند، زیرا مسلح‌کردن این گروه‌ها در کرانه باختری تبدیل به اولویت ایران شده است. این مقاله می‌گوید که سلیمانی اخیراً با قاچاقچیان سلاح دیدار کرده و خواسته تا راهی برای انتقال اسلحهٔ مؤثر به کرانهٔ باختری بیابند تا یک جبههٔ مسلح علیه اسرائیل در آن‌جا ساخته شود و حمایت لجستیک، از جمله پول، مهمات، راکت‌ها و سلاح‌های تأثیرگذار به فلسطینیان در آن‌جا فراهم گردد.

یکی از اعضای مجلس شورای اسلامی ایران که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «حمایت ایران از مقاومت فلسطین در کرانهٔ باختری، یک فریضهٔ دینی است و آیت‌الله خامنه‌ای آن‌را اولویت مهمی برای ایران می‌داند؛ بنابراین تلاش می‌کند تا به موانع امنیتی ایجادشده از جانب اسرائیل و دولت فلسطینی فائق آید.»

این منبع افزود: «حمایت نظامی و مالی ایران تأثیر خود را مقابل جنگ اسرائیلی‌ها در نوار غزه نشان داد. اما از آن‌جایی که هیچ‌گونه فرماندهی نظامی برای مقاومت مسلحانه در کرانهٔ غربی وجود ندارد، اسرائیل می‌تواند اراضی آن‌جا را مصادره و شهرک‌سازی کند.»

آویگدور لیبرمن، وزیر خارجهٔ اسرائیل، روز ۳۱ دسامبر گفت که خمپاره‌های شلیک‌شده از سوی نوار غزه به اسرائیل در روز دوم دسامبر، ساخت ایران بودند و به غزه قاچاقشدهاند.

علاء الریماوی، مدیر مرکز القدس برای مطالعات اسرائیلی‌ها و فلسطینیان در رام‌الله، به المانیتور گفت: «اسرائیل احتمالاً می‌خواهد تا با متهم کردن ایران به دخالت در قلمرو فلسطینیان، به مسئلهٔ حضور هسته‌های مسلح فلسطینی اشاره کند که در ایران دوره دیده‌اند. همزمان، [ایران] در تلاش است تا مقاومت مسلحانه را در کرانهٔ باختری فعال کند؛ همان‌گونه که در روزهای نخست انتفاضه الاقصی دیدیم که گروه‌های نظامی فعال ابتدا سر رسیدند.»

صالح النعامی، کارشناس فلسطینی امور اسرائیل که برای رسانهٔ عرب جدید گزارش تهیه می‌کند، به المانیتور گفت: «اسرائیل پیشتر نیز اتهامهای مشابهی را در مورد دخالت ایران در صحنهٔ فلسطین وارد کرده است. مع‌الوصف، این بار چنین اتهام‌هایی با تظاهرات در ایران همزمان شده‌اند که در اواخر دسامبر صورت گرفت. اسرائیل می‌خواهد که این اتهام‌ها را برای تحریک افکار عمومی مردم ایران علیه حکومت‌شان به کار گیرد و مدعی شود که حکومت ایران پول آن‌ها را خارج از مرزها خرج می‌کند.»

به نظر می‌رسد که ایران علی‌رغم تلاش‌های امنیتی اسرائیل، از تلاش برای توسعهٔ نفوذ خود در قلمرو فلسطین دست نخواهد کشید. ایران این هزینهٔ مالی و تسلیحاتی را برای گسترش قدرت منطقه‌ای خود لازم می‌بیند. به هر روی، گروه‌های فلسطینی به حمایت ایران نیاز دارند زیرا هیچ منبع دیگری برای اتکاء، به‌ویژه در امر تسلیحات، در اختیار ندارند. 

Recent Podcasts

Featured Video

More from  نبض فلسطین

al-monitor
اظهار آمادگی حماس برای گفت‌وگو با آمریکا
Ahmad Abu Amer | Israeli-Palestinian conflict | فروردین ۹, ۱۳۹۷
al-monitor
تظاهرات، اثری بر کمک ایران به گروه‌های شبه‌نظامی ندارد
عدنان ابوعامر | Iran protests | دی ۲۱, ۱۳۹۶
al-monitor
محمود عباس، تحت فشار ترامپ برای پذیرش «توافق نهایی»
Ismail Abdel Hadi | Israeli-Palestinian conflict | آذر ۶, ۱۳۹۶
al-monitor
مصالحه در فلسطین و مشکل سلاح‌های حماس
احمد ملحم | Defense/Security cooperation | مهر ۱۶, ۱۳۹۶