توطئه سعودی‌ها دامن خودشان را گرفت

شکست و مرگ علی عبدالله صالح، رئیس جمهوری پیشین یمن، نشان می‌دهد که واشینگتن باید به سعودی‌ها کمک کند تا از باتلاق جنگ با همسایه‌ٔ خود بیرون بیایند.

al-monitor .

آذر ۱۴, ۱۳۹۶

عربستان سعودی ماه‌ها به دنبال جداسازی ائتلاف لرزان حوثی‌ها با علی عبدالله صالح بود. اما زمانی که این رئیس جمهور پیشین ۷۵ ساله اقدام علیه حوثی‌ها را آغاز کرد، سعودی‌ها هیچ برنامه‌ای برای کمک به او در برابر حوثی‌ها یا بهره‌برداری از این جدایی نداشتند. نتیجهٔ آن، ریاض را بیشتر در باتلاق پرهزینه‌اش فرو برد و پرسش‌های بیشتری را در مورد رهبری سعودی‌ها به جا گذاشت.

ائتلاف صالح با حوثی‌ها همواره پُرتنش و تنها به خاطر منافع مشترک موقت بود. صالح در زمان ریاست‌جمهوری‌اش چندین بار به طور ناموفق با حوثی‌ها جنگیده بود. سعودی‌ها نیز به صالح کمک رسانده بودند. زمانی که صالح پس از یک حادثهٔ ترور ناموفق، به نفع معاونش عبد ربه منصور هادی از ریاست‌جمهوری کنار رفت، حوثی‌ها و صالح همکاری خود را با احتیاط شروع کردند. اول توطئهٔ آن‌ها مخفی بود اما پس از اشغال صنعا توسط نیروهای حوثی، از پرده بیرون افتاد.

دست‌کم در طول سال گذشته، سعودی‌ها تلاش کردند تا صالح را قانع کنند که موضعش را عوض کند و از حوثی‌ها چشم بپوشد. در ماه اکتبر، رسانه‌های سعودی گزارش کردند که ائتلاف سعودی‌ها به یک تیم پزشکی روس اجازه داده تا به صنعا برود و یک عمل جراحی حیاتی را روی صالح انجام دهد. عملی که ظاهراً به جراحات او از حادثهٔ ترور فوق‌الذکر مربوط می‌شد. این یک نشانهٔ آشکار از ابراز تمایل سعودی‌ها به تغییر موضع صالح بود. حوثی‌ها بی‌شک این را دریافتند و تلاش‌های خود را برای تضعیف حمایت از او در پایتخت و سایر نواحی شمال یمن جدی‌تر دنبال کردند.

هفتهٔ گذشته، صالح دست به اقدام زد و حوثی‌ها را عاملان ایران خواند. او وعدهٔ گذار به «فصلی جدید» را داد و ائتلاف به رهبری عربستان، صالح را مدافع عربیت خواند. نبردهای خونین صنعا را فرا گرفت. اما صالح هیچ هواداری در جاهای دیگر در شمال یمن نداشت و حوثیها به سرعت دست بالا را در پایتخت گرفتند. صالح روز چهارم دسامبر در حالی که گفته می‌شد در حال فرار از صنعا بود، کشته شد.

غیر از چند بمباران که نیروی هوایی سعودی انجام داد، ائتلاف هیچ کار دیگری برای کمک به هواداران صالح انجام نداد. هادی تازه بعد از مرگ صالح اعلام کرد که نیروهای هوادار سعودی که او کنترل صوری آنان را بر عهده دارد، به سمت صنعا پیشروی خواهند کرد. آن‌ها هنوز حتی تلاشی برای انجام این کار به خرج نداده‌اند.

دست‌کم، به نظر می‌رسد که اطلاعات سعودی‌ها و ائتلاف دربارهٔ توازن قوا در منطقهٔ شمال که به دست شورشیان کنترل می‌شود، عقب مانده است. آن‌ها انتظار داشتند که صالح بهتر عمل کند. یا این‌که تکلیف خود را خوب انجام ندادند. از زمان برکناری محمد بن نایف از ولایت‌عهدی سعودی در سال جاری، اثرگذاری سرویس‌های امنیتی کاهش یافت اما افت مسائل اطلاعاتی در مقایسه با شکست‌های سیاست‌گذاری در ابعاد وسیع، بی‌رنگ است.

توطئهٔ سعودی‌ها با یک استراتژی برای اجرای آن پس از چرخش صالح، همراه نبود. هیچ طرح محکمی برای کمک به صالح و وفاداران او وجود نداشت. این تصمیم همان‌قدر اشتباه بود که تصمیم ورود به جنگ در دو سال و نیم پیش اشتباه بود؛ زمانی که محمد بن سلمان در مقام وزیر دفاع تصمیم گرفت که عملیات طوفان قاطع را اجرا کند و به سرعت حوثی‌ها، صالح و ایرانی‌ها را با شکست مواجه سازد.

حوثی‌ها مرگ صالح را تاریخی خواندند و از هوادارانش خواستند تا در میان آن‌ها بمانند و با ائتلاف سعودی و هادی بجنگند. خیلی زود است که بگوییم آن‌ها چقدر در صنعا و شمال احاطه خواهند داشت اما فعلاً دور اول را با قاطعیت بردند. آن‌ها یک پیام ملی‌گرایانهٔ قوی داشتند: اغلب یمنی‌ها از همسایگان نفت‌خیز خلیجی خود بیزارند.

صالح ۳۴ سال بر یمن حکومت کرد. او معمار اتحاد دو کشور [یمن شمالی و جنوبی] در سال ۱۹۹۰ بود. او در یک سال، زمانی که عراق به کویت حمله کرد، هم با سعودی‌ها نرد عشق باخت و هم به آنها ضربه زد. صالح توطئه‌ای را که سعودی‌ها برای خلع او در سال ۱۹۹۴ طراحی کرده بودند، با شکست مواجه ساخت. او علی‌رغم دست ضعیفش، استاد بازی با کشورهای قوی‌تر بود. اما با بازگشت از مسیرش و گوش‌کردن به حرف سعودی‌ها، خود را به مهلکه انداخت.

جنگ در یمن حدود پنج میلیون دلار در ماه برای ریاض هزینه دارد. این جنگ یک بحران انسانی برای مردم یمن ایجاد کرده است. شکست صالح نشان می‌دهد که ائتلاف سعودی‌ها چگونه به دور خود تنیده است، بدون این‌که مفرّی یافته باشد. تنها پیروز، ایران است. واشینگتن باید به ریاض کمک کند تا راهی برای خروج از باتلاق بیابد.

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Gulf

al-monitor
بندبازی محتاطانه کویت میان ایران و عربستان سعودی
Hamad H. Albloshi | GCC Relations | خرداد ۳, ۱۳۹۷
al-monitor
موج انتقادها از ولیعهد سعودی در سفر به آمریکا
بروس ریدل | محمد بن سلمان | فروردین ۶, ۱۳۹۷
al-monitor
خشنودی روحانیون سعودی از سیاست خارجی فرقه‌گرایانه عربستان
بروس ریدل | GCC Relations | بهمن ۶, ۱۳۹۶
al-monitor
سعودی‌ها تظاهرات در ایران را رصد می‌کنند
بروس ریدل | GCC Relations | دی ۱۸, ۱۳۹۶