نبض لبنان

استراتژی جدید ایران، حزب‌الله و حماس برای مقاومت

p
By
Article Summary
با تغییر اولویت‌های «محور مقاومت» در پی پایان جنگ سوریه، حماس به ایران و حزب‌الله نزدیک می‌شود.

تنها یک هفته پس از آن‌که حماس پذیرفت تا با گروه رقیبش، فتح، مصالحه کند و روابطش با حزب‌الله را کاهش دهد -توافقی که بسیاری آن‌را نخستین گام لازم برای مذاکرات صلح با اسرائیل می‌دانند-، رهبر شماره ۲ حماس به تهران سفر کرد تا همبستگی خود را با ایران و «محور مقاومت» علیه اسرائیل ابراز کند.

دیدار روز ۱۹ اکتبر هیئت حماس به رهبری صالح العاروری از تهران، یک دیدار ساده نبود بلکه نقطهٔ عطفی در روابط ایران و این جنبش محسوب می‌شود که در ماه‌های اخیر حیاتی دوباره یافته است. این دیدار، نوعی بیانیهٔ آشکار از سوی این جنبش و متحدان جدید و قدیمی‌اش در محور مقاومت به رهبری ایران بود و موضعش نیز این‌که مسیری جدید در حال ترسیم است و استراتژی تازهٔ رویارویی چیده می‌شود.

این دومین سفر عاروری به تهران در چند ماه گذشته است. او مغز متفکر عملیات نظامی حماس در کرانهٔ غربی محسوب می‌شود. یک مقام رسمی حماس به المانیتور گفت که در شب آخر اقامت هیئت در پایتخت ایران، اعضاء با ژنرال قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس، دیدار کردند. سلیمانی تأکید کرد که «حمایت ایران از مقاومت، اولویت نخست این کشور در شرایط کنونی است.» نیروی قدس، بخشی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است.

عاروری همچنین روز یکم نوامبر با حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، دیدار و در مورد آخرین تحولات با وی گفت‌وگو کرد. در یک بیانیهٔ مطبوعاتی آمده است: «هر دو طرف بر فصول مشترک میان جنبش‌های مقاومت تأکید و همبستگی خود را علیه تجاوزگری صهیونیست‌ها و سایر توطئه‌ها علیه جنبش‌های مقاومت در منطقه، اعلام کردند.» به بیان دیگر، حماس و حزب‌الله با وجود رهبری جدید حماس، بیش از پیش به یکدیگر نزدیک می‌شوند. این خبر همچنین مؤید آن است که عاروری اکنون در بیروت به سر می‌برد. مقام‌های قطری پیشتر از او خواسته بودند تا خاک این کشور را ترک کند.

مضاف بر این، بر مبنای گفتهٔ منبع حماس، «روابط با حزب‌الله در بهترین شرایط قرار دارند و عاروی و نصر الله یک خط تماس ویژه برقرار کرده‌اند تا در زمان لازم و در صورت اقتضای منافع مشترک، با یکدیگر گفت‌وگو کنند.» منبع مذکور به المانیتور گفت که جنگ در سوریه به پایان خود نزدیک می‌شود و «حزب‌الله و ایران با کنار گذاشتن سوءتفاهم‌های پیشین، تأکید کردند که اولویت نخست آن‌ها حمایت از این جنبش فلسطینی برای جنگ با اسرائیل است؛ این بدان معناست که تمامی ظرفیت‌های خود را در اختیار مقاومت خواهند گذاشت.»

طی شش سال گذشته، به‌ویژه از زمان شروع اعتراض‌ها در سوریه، اولویت ایران و حزب‌الله بر موضوعی قرار گرفت که آن‌ها خطر اصلی در سوریه و سپس در عراق می‌دانستند. این مسئله، کدورت با حماس را نیز به دنبال داشت زیرا موضع این گروه فلسطینی در برابر رژیم سوریه، کاملاً متضاد بود. البته تمامی حمایت‌ها از حماس و جنبش‌های متحد آن مانند جهاد اسلامی قطع نشد ولی این حمایت، تنها به شاخهٔ نظامی حماس یعنی گردان‌های عزالدین قسام، محدود شد. این گردان‌ها اندکی بعد نقشی اساسی در مصالحه میان ایران و حماس بازی کردند. شاخهٔ نظامی برای تغییر در رهبری حماس تلاش کرد و به طرف ایرانی نیز فشار آورد تا کارزار رسانه‌ای متحدانش را [علیه شاخهٔ سیاسی حماس] پایان دهد.

در طول سال‌هایی که جنگ سوریه در جریان بود، روایت اصلی محور مقاومت این بود که جنگ در سوریه ضروری است زیرا «اگر سوریه سقوط کند، فلسطین سقوط خواهد کرد.» مقام‌های ایران و حزب‌الله بارها این را ابراز کردند و باعث شدند که مخالفان‌شان -از جمله سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان- سئوال کنند که آیا «راه بیت‌المقدس» از شهرهای سوریه می‌گذرد؟

همچنین، محور مقاومت در سال‌های جنگ در سوریه -که نصر الله طی سخنرانی روز ۱۱ دسامبر آن‌ها را سالهای ضیق نامیده- استراتژی روشنی برای مقابله با اسرائیل نداشت.

نصرالله طی این سخنرانی که برای تظاهرکنندگان در جنوب بیروت به مناسبت شناسایی بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل از سوی دونالد ترامپ برگزار شد، به این فقدان استراتژی اذعان کرد. او گفت: «ما باید یک استراتژی واحد برای مقابله داشته باشیم تا تمامی ما بتوانیم تحت آن راهبرد روشن و متحد، به رویارویی ادامه دهیم.»

وی افزود: «ما باید یک طرح کاربردی و عملیاتی را به کار ببندیم که طبق آن تقسیم وظایف صورت گیرد و تلاش‌ها در قالب یک جبههٔ وسیع انجام شوند. ما در حزب‌الله به وظایف‌مان طبق آن [طرح] عمل خواهیم کرد.»

در واقع، حزب‌الله آشکارا از انتفاضه سوم در فلسطین حمایت می‌کند؛ امری که می‌تواند به افزایش فشار بر اسرائیل منجر شود و چالشی جدید برای دولت نتانیاهو باشد. اسرائیل در سال‌های اخیر با کمترین تهدیدها روبه‌رو بوده است و همین امر باعث شد تا دست بالاتر را نسبت به فلسطینیان و حتی خود حزب‌الله، داشته باشد. اسرائیل حملاتی هوایی را در سوریه علیه اهداف مربوط به حزب‌الله انجام داد. حزب‌الله به دلیل درگیری در جنگ سوریه، امکان پاسخ‌گویی نداشت و همین امر باعث شد تا اسرائیل قوانین بازی جنگ را در سوریه، تعیین کند.

اکنون که جنگ در سوریه دیگر چالش اصلی محور مقاومت نیست، حزب‌الله به دنبال آن است تا دوباره به یک بازیگر اصلی در قلمرو فلسطین تبدیل شود و قوانین جدیدی برای بازی وضع کند. بنابراین حزب‌الله پس از پنج سال ایفای نقش به عنوان یک بازیگر غیر دولتی در سوریه و دفاع از جایگاه بشار اسد در این کشور و همچنین مقابله با گروه‌های رادیکال سنی در عراق و سوریه، بار دیگر اولویت مقابله با اسرائیل مجدداً به جای خود بازمی‌گردد.

در این رابطه، حزب‌الله باید بر سطوح سیاسی و رسانه‌ای سرمایه‌گذاری کند تا به اهدافش نائل شود. علاوه بر این، شعارهای این گروه احتمالاً به سوی وحدت اسلامی تغییر خواهند کرد؛ شعارهایی که در چند سال گذشته با توجه به ماهیت جنگ در سوریه، تحت تأثیر فرقه‌گرایی قرار داشتند. یک منبع سیاسی ایرانی با شرط محرمانه‌ماندن نامش به المانیتور گفت که حزب‌الله و رهبری محور مقاومت در تهران، هر دو «وظایف‌شان را انجام می‌دهند و منتظر دیدن نتایج تلاش‌ها هستند.» او افزود: «اگر مردم تصمیم بگیرند که با اسرائیل رویارویی کنند، محور [مقاومت] کمک خواهد کرد و در غیر این صورت، محور واقع‌گرا خواهد بود و با ایجاد روایت مناسب و مهیا کردن ابزارهای لازم، به کمک مردم برای مقابله با اسرائیل خواهد شتافت.»

اما این تمام ماجرا نیست، زیرا محور مقاومت پیش‌بینی می‌کند که پس از پایان جنگ در سوریه، اسرائیل به حزب‌الله حمله خواهد کرد. نصرالله در موقعیت‌های گوناگون از یک راهبرد جداگانه در نبرد سخن گفت است: او می‌خواهد از تمامی گروه‌هایی که کنار محور مقاومت در سوریه جنگیدند، استفاده کند. این بدین معناست که او قصد دارد تا پیکارجویان سوری‌، افغانستانی‌، عراقی‌ و پاکستانی را در چنان جنگی، در کنار لبنان داشته باشد. 

علی هاشم یکی از نویسندگان المونیتور است.  او همچنین یکی از روزنامه نگاران ارشد خبر گزاری المیادین است پیش از سال ۲۰۱۲ وی بعنوان خبر نگار ویژه جنگی در خبرگزاری الجزیره و پیشتر در خبر گزاری بی بی سی مشغول به کار بوده است. او برای روزنامه های بیشمار عربی مقاله نویسی کرده است. از آن جمله می توان به روزنامه لبنانی السفیر, رورنامه های مصری المصریة الیوم و الدستور, و روزنامه اردنی الغد اشاره نمود. وی برای روزنامه گاردین نیز قلم فرسایی می کند. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept