نبض عراق

رئیس مجلس اقلیم کردستان خواستار تغییر استراتژی در گفت‌وگو با بغداد شد

p
By
Article Summary
یوسف محمد صادق، رئیس مجلس اقلیم کردستان عراق، خواستار ایجاد یک مکانیسم جدید برای مدیریت اقلیم شد.

یوسف محمد صادق، رئیس مجلس اقلیم کردستان، از نوع سازمان‌دهی همه‌پرسی اقلیم کردستان انتقاد و دولت را متهم کرد که پارلمان را به طور مناسب در این امر مشارکت نداده است.

صادق در مصاحبه‌ای با المانیتور که از دفترش در محلهٔ علی ناجی سلیمانیه انجام شد، دربارهٔ بحران جاری میان اربیل و بغداد سخن گفت و دیدگاه خود را برای آینده تشریح کرد. او گفت که نخستین اولویت اقلیم کردستان، باید بازگرداندن نقش پارلمان و آمادگی برای مذاکره با بغداد بر سر مسائل مورد اختلاف باشد. او گفت که مذاکره، نخست نیازمند یک بازنگری داخلی است: «ما نمی‌توانیم با همان مکانیسم کهنه با بغداد مذاکره کنیم.»

او در حالی که ترجیح داد نظرش را در این باره که آیا نتیجهٔ رفراندوم باید لغو شود، ابراز نکند، گفت که اگر همه‌پرسی «انجام نمی‌شد، شرایط در اقلیم کردستان و مناطق مورد منازعه این‌گونه رو به وخامت نمی‌گذاشت.»

صادق گفت از آن‌جا که پس از همه‌پرسی به خارج سفر کرده بوده، از جزئیات مربوط به عقب‌نشینی پیشمرگه در کرکوک اطلاع ندارد. او گفت: «پارلمان باید کمیته‌ای ویژه برای تحقیق در تمامی رویدادهای مرتبط با رفراندوم تشکیل دهد، [از جمله] وقایع مربوط به کرکوک. مهم‌ترین سئوال این‌جاست که چرا ما به این نقطه رسیدیم.»

صادق با این وجود، مسعود بارزانی، رئیس پیشین دولت اقلیم، را برای کناره‌گیری از قدرت ستود: «ما نیاز داریم که به دموکراسی احترام بگذاریم و یاد بگیریم که قدرت را تقسیم کنیم و به دیگری واگذاریم… از این دیدگاه، ترک قدرت از سوی بارزانی چیز خوبی است.»

در ذیل، متن مصاحبه را می‌خوانید:

المانیتور: پارلمان اقلیم کردستان در پی بیش از دو سال تعلیق، کار خود را بدون حضور شما در روز ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ از سر گرفت. چه چیز شمار را از بازگشت به اربیل بازداشت؟

صادق: ما باور نداریم که بازگشت به کار پارلمان به طور شایسته‌ای صورت گرفته باشد. پارلمان پس از دو سال تعلیق، تنها آمد تا تصمیم برخی احزاب را که مصمم به برگزاری همه‌پرسی [استقلال] اقلیم کردستان بودند، قانونی کند و این تصمیم را به مانند پذیرش یک توصیه، تأیید کرد. این، مسیر درستی برای برخورد با قوه قانون‌گذاری در یک سیستم دموکراتیک نیست. مسئلهٔ رفراندوم می‌بایست در پارلمان بحث شود و تمامی ابعاد سیاسی، اقتصادی، امنیتی و نظامی آن محاسبه شود؛ تمام مقدمات می‌بایست ارزیابی می‌شدند؛ و سپس یک تصمیم اتخاذ می‌شد. اما آن حزب‌ها [دو حزب سیاسی اصلی که شامل حزب دموکرات کردستان و اتحادیهٔ میهنی کردستان می‌شود] حتی روز برگزاری همه‌پرسی را نیز بدون مشورت با پارلمان تعیین کردند و به عواقب آن نیاندیشیدند. ۱۰ روز پیش از آن‌که همه‌پرسی برگزار شود، آن‌ها تصمیم را [برای رأی‌گیری] به پارلمان بردند تا قانونی‌اش کنند. این در یک سیستم دموکراتیک قابل پذیرش نیست.

اکنون، تصمیم من برای عدم بازگشت به اربیل بدین خاطر است که ما هنوز با همان مکانیسم‌های قبلی کار می‌کنیم که ثابت کرده است هیچ چیزی را جز شکست دراقلیم به دنبال نخواهد داشت. پارلمان هنوز از سوی احزاب سیاسی اصلی جدی گرفته نمی‌شود.

اقلیم با یک شکست بزرگ پس از همه‌پرسی مواجه شد زیرا [برگزار کنندگان] عواقب آن را در نظر نگرفته‌ بودند و به درخواست تمامی دوستان‌مان برای تعلیق آن اعتنایی نکردند. ما شاهد یک شکست بزرگ برای مردم کردستان بودیم.

المانیتور: آیا این درست است که جنبش برای تغییر [گوران] اکنون با جایگزین‌کردن شما موافق است؟

صادق: حزب من با تغییر سخن‌گوی پارلمان موافقت نکرده است. مجمع ملی جنبش برای تغییر در آخرین ملاقات از من خواست -پس از ارزیابی موقعیت و تماس را فراکسیون‌های مختلف پارلمانی- تا تصمیمم را بگیرم که چه واکنشی در برابر این مسائل انجام می‌دهم.

تنها دلیل برای عدم شرکت در پارلمان این است که می‌خواهیم ببینم آیا پارلمان قادر است تا کار خود را بدون مزاحمت انجام دهد، شفافیت را به روند مالی کردستان بیاورد و احزاب سیاسی از دخالت در مسائل نیروهای امنیتی خودداری کنند؟ ما باید فصل جدیدی را در ادارهٔ اقلیم بگشاییم. من منتظرم که ببینم آیا می‌توانیم این کار را انجام دهیم یا خیر؟

المانیتور: موضع شما در قبال تصمیم آقای مسعود بارزانی برای کناره‌گیری و تقسیم قدرتش با پارلمان کردستان، دولت اقلیم کردستان و مقام‌های قضایی اقلیم، چیست؟ آیا شما هیچ برنامه‌ای برای کناره‌گیری دارید؟

صادق: من فکر می‌کنم که آقای مسعود بارزانی [کار خوبی با کناره‌گیری از] ریاست اقلیم کردستان انجام داد. من آرزو می‌کردم این کار زودتر انجام شود تا روند انتقال صلح‌آمیز قدرت در اقلیم عادی‌سازی گردد. مسئلهٔ این‌که آیا آقای بارزانی خوب یا بد حکومت کرد، باید به زمان دیگری واگذار شود. اما ما نیاز داریم که به دموکراسی احترام بگذاریم و یاد بگیریم که قدرت را تقسیم کنیم و به دیگری واگذاریم. بنابراین از این دیدگاه، ترک قدرت از سوی بارزانی چیز خوبی است. تصمیم برای توزیع اختیاراتش کار خوبی بود اما می‌بایست از طریق قانون‌گذاری انجام می‌شد.

المانیتور: طبق قانون، پس از دو سال تمدید دورهٔ بارزانی که در سال ۲۰۱۵ تمام شده بود و پیش از تعلیق پارلمان، شما اختیار داشتید که اختیارات آقای بارزانی را بر عهده بگیرید. چرا این کار را نکردید؟

صادق: از آن‌جا که می‌دانستم آقای بارزانی در قدرت خواهد ماند، من نمی‌خواستم شرایط در کردستان از این پیچیده‌تر شود. ما در حال جنگ علیه تروریست‌های داعش بودیم؛ شرایط اقتصادی بدی را در اقلیم پیش رو داشتیم. اصلاً مناسب نبود که در میان این‌همه شرایط پیچیده، ریاست را به دست بگیرم و با بارزانی هماوردی کنم. هدف من اصلاً این نبود. من می‌خواستم تا یک انتقال صلح‌آمیز قدرت صورت بگیرد. اگر من ریاست دولت را به دست می‌گرفتم، ممکن بود این‌گونه دیده شوم که به دنبال قدرت و ریاست هستم.

المانیتور: برداشت شما از شکست پیشمرگه در کرکوک و سایر نواحی مورد مناقشه در میانهٔ ماه اکتبر، چیست؟ چه کسی به آن‌ها دستور عقب‌نشینی داد؟ چرا آن‌ها نجگیدند؟

صادق: من از جزئیات مسئله خبر ندارم. در آن زمان که متأسفانه این اتفاق افتاد، در آلمان بودم. پارلمان باید کمیته‌ای ویژه برای تحقیق در تمامی رویدادهای مرتبط با رفراندوم، پیش و پس از آن تشکیل دهد، از جمله در وقایع مربوط به کرکوک. مهم‌ترین سئوال این‌جاست که چرا ما به این نقطه رسیدیم. چگونه تمام چیزهایی را که از ۲۰۰۳ تا کنون به دست آورده بودیم، باختیم؟ چرا حدود ۴۹ درصد از خاک کردستان را از دست دادیم؟ عواقب سیاست‌های غیرعاقلانه‌ٔ دولت اقلیم کردستان در تعلیق پارلمان و برگزاری رفراندوم، تنها به شکست بخشی از نیروهای پیشمرگه در کرکوک خلاصه نمی‌شود، بلکه گروه بزرگی از نیروهای پیشمرگه -که برای‌شان بودجه‌ای میلیون‌ها دلاری از دولت اقلیم و ائتلاف بین‌المللی علیه داعش خرج شد- در حال حاضر منحل شدند.

المانیتور: روز ۳۰ اکتبر، تظاهرکنندگان خشمگین به ساختمان پارلمان هجوم بردند، روزنامه‌نگاران را مضروب کردند و به رابون مرئوف، قانون‌گذار کرد که پیشتر نمایندهٔ گروه پارلمانی شما بود، حمله کردند. چه کسی پشت سر این واقعه بود؟

صادق: آن حملات محصول تلاشی شیطانی بود و فشاری بود از گروه‌های وابسته به برخی احزاب سیاسی برای فشار بر پارلمان. پارلمان نمی‌تواند این‌گونه کار کند… یک روز رئیس مجلس نمی‌تواند وارد اربیل شود، روز دیگر حمله‌ای را به پارلمان تدارک می‌بینند و روزنامه‌نگاران و قانون‌گذاران را در ساختمان مجلس مورد ضرب و جرح قرار می‌دهند. تمام این‌ها بایستی متوقف شود.

من در عصر همان روز حمله بیانیه‌ای نوشتم و پیغامی به کنسولگری‌های خارجی در اقلیم فرستادم و از آن‌ها خواستم تا کمک کنند که به این حملات خاتمه داده شود. هجوم به پارلمان عملی بسیار بد است.

المانیتور: اگر شما تصمیم بگیرید که به اربیل بازگردید، اولویت‌های پارلمان چه خواهند بود؟

صادق: اولویت نخست، یافتن راهی برای مذاکره با بغداد جهت رویارویی با مشکلات و پرداخت حقوق کارمندان دولتی در کردستان است. اولویت دوم، به ارمغان آوردن شفافیت بیشتر برای کردستان است و این‌که نقش نظارتی مجلس ابقاء شود. اولویت سوم، گذراندن قوانین متعددی در زمینهٔ زندگی مردم‌مان، شامل لایحهٔ بیمهٔ تأمین اجتماعی است. تحقیق دربارهٔ وقایعی رخ‌داده نیز باید در دستور کار پارلمان باشد.

المانیتور: در زمان تعلیق پارلمان، دولت اقلیم کردستان به نخست‌وزیری نچیروان بارزانی تصمیم‌های تجاری متعددی را گرفت که شامل کاهش حقوق کارمندان دولت نیز می‌شد. تا چه حد آنان تصمیم‌ها قانونی بودند؟

صادق: حقوق مردم کردستان،‌ چه کارکنان دولت، چه نظامیان و چه مستمری‌بگیران، توسط قانون مشخص می‌شود. طبق قانون، دولت نمی‌تواند به هیچ ترتیب آن را تغییر دهد. تمامی آن تصمیم‌ها که در گذشته گرفته شدند، شامل کاهش حقوق‌ها و تمام آن تغییر در مالیات و گمرکات، اعمالی غیرقانونی بودند. در حال حاضر، دولت اقلیم کردستان به شهروندانش بدهکار است. دولت باید این بدهی را به شهروندان بازپرداخت کند.

المانیتور: بغداد بودجهٔ کردستان را از ۱۷ درصد به ۱۳ درصد کاهش داد و انواع تدابیر تنبیهی را بعد از همه‌پرسی در نظر گرفت. موضع شما و حزب شما در این باره چیست؟ آیا می‌خواهید این تصمیم‌ها را به چالش بکشید و اگر بله، چگونه؟

صادق: جنبش تغییر اعضایی در پارلمان کردستان و همچنین در شورای نمایندگان عراقی دارد که بر سر این مسائل کار می‌کنند. بودجه باید طبق قانون اساسی عراق تقسیم شود. بند ۳ از ماده ۱۲۱ این قانون اساسی تضمین می‌کند که دولت فدرال عراق بودجه‌ای را برای مناطق مختلف، متناسب با کارها، نیازها و فعالیت‌های‌شان بر طبق جمعیت‌شان تعیین کند. بنابراین، ما این موضوع را با توجه به ملاک فوق به بحث خواهیم گذاشت.

المانیتور: بنابراین، آیا شما با سهم ۱۳ درصدی از بودجهٔ عراق موافقید؟

صادق: توزیع بودجه بر طبق جمعیت، یک کلید است اما نیازهای کردستان هم به همین صورت مهم هستند. هیچ سرشماری جمعیتی در عراق انجام نشده و جمعیت این کشور نامعلوم است. بنابراین، بهتر است که با همان قرارداد ۱۷ درصدی گذشته ادامه دهیم تا زمانی که سرشماری جمعیتی در عراق انجام شود. اما ما در پارلمان کردستان و دولت عراق باید شفافیت کامل را در روند هزینهٔ درآمدها و بودجه، تأیید کنیم. من کاملاً با گام‌های دولت عراق برای حصول شفافیت در کردستان و در خود عراق همدل هستم اما کاهش درآمد شهروندان اقدامی نامناسب است که باید تصحیح شود.

المانیتور: موضع شما در قبال همه‌پرسی ۲۵ سپتامبر کردستان چیست؟ آیا کردها می‌توانند نتایج رفراندوم را به عنوان سندی در جهت اعلام تأسیس یک کشور جدید به کار بگیرند؟ یا شما فکر می‌کنید که اکنون نتایج این همه‌پرسی باید منسوخ اعلام شود؟

صادق: همه‌پرسی در واقع پیچیدگی‌ها را برای ما به دنبال داشت که به این بحران انجامید. اگر همه‌پرسی انجام نمی‌شد، شرایط در اقلیم کردستان و مناطق مورد منازعه این‌گونه رو به وخامت نمی‌گذاشت و ما می‌توانستیم بهتر با دولت عراق از موضع قدرت مذاکره کنیم؛ در آن صورت جامعهٔ جهانی می‌توانست در آینده از ما حمایت کند.

در مورد منسوخ اعلام‌کردن نتایج همه‌پرسی، من هیچ اظهار نظری نمی‌کنم. از زمان آغاز روند همه‌پرسی من دخیل نبودم زیرا می‌دانستم که برای اقلیم هزینه خواهد داشت.

المانیتور: از دیدگاه شما، چه زمانی و چگونه یک کشور کرد می‌تواند تأسیس شود؟

صادق: برای تأسیس یک کشور، شما باید اقتصادی قدرتمند بسازید. باید سیستم مدون ادارهٔ دولت داشته باشید. باید سیستم قضایی مؤثر داشته باشید و ارتشی به‌قاعده که هیچ حزب و چهره‌ای نتواند در آن نفوذ کند.

شما باید درون خود بنیان‌های یک کشور را بریزید، حتی اگر اعلام استقلال نکنید، باز هم جامعهٔ بین‌الملل با شما به عنوان یک کشور رفتار می‌کند. کشورها از درون تشکیل می‌شوند نه بیرون.

المانیتور: نظر شما در مورد دخالت کشورهای همسایه در امور اقلیم چیست؟ چگونه اقلیم کردستان روابط خود را با کشورهای همسایه‌اش، به‌ویژه ایران و ترکیه، تنظیم خواهد کرد؟

صادق: نخست، ما نیاز داریم که امور خود را از نو سازمان‌دهی کنیم تا بتوانیم دخالت خارجی را در اقلیم کردستان کاهش دهیم. ما به عنوان اقلیم کردستان باید روابط خیلی خوبی با کشورهای همسایه داشته باشیم؛ مضاف بر این، ما نیاز داریم تا روابط خوب را با دولت فدرال عراق بازسازی کنیم.

در سطح بین‌الملل نیز لازم است تا روابط خوبی با کشورهای همسایه و تمامی دوستان‌مان داشته باشیم - به‌ویژه ایالات متحده که حامی کلیدی ما در جنگ علیه داعش بود. آمریکا و ایران جدالی بزرگ در منطقه دارند اما هر دو کشور از روز نخست حملهٔ داعش به مناطق ما در نزدیکی اربیل، از ما حمایت کردند. بنابراین ما باید روابط دوستانهٔ خود را با تمامی کشورها حفظ کنیم.

المانیتور: نظرتان دربارهٔ توافق دولت اقلیم کردستان با روس‌نفت -شرکت دولتی نفت روسیه- برای سرمایه‌گذاری در بخش نفت و گاز اقلیم، بدون مشورت پارلمان، چیست؟

صادق: دولت اقلیم کردستان این قراردادها را با روس‌نفت در زمانی منعقد کرد که پارلمان کردستان تعلیق شده بود. بنابراین، آن توافق‌ها و قراردادها به طور جدی زیر سئوال هستند. بنابراین، قراردادها باید ابتدا از سوی پارلمان کردستان بررسی شوند و سپس مورد اجرا قرار بگیرند.

المانیتور: اپوزیسیون دولت کردستان خواهان تشکیل یک دولت انتقالی برای جایگزینی دولت کنونی اقلیم است. دیدگاه شما دربارهٔ این برههٔ انتقالی چیست؟

صادق: ما به یک دوران انتقالی نیاز داریم تا انتخابات بعدی برگزار شود. در این دوران انتقالی ممکن است نیاز به یک دولت انتقالی باشد اما ایجاد یک دولت انتقالی یا تغییر ترکیب دولت کنونی اقلیم کردستان، نیازمند توافقی میان احزاب سیاسی است.

پیش از آغاز مذاکره، ما نیاز به بازنگری داخلی داریم. ما نمی‌توانیم با همان مکانیسم کهنه با بغداد مذاکره کنیم؛ زیرا به جای آن‌که منافع اقلیم را تأمین کند، به آن ضربه می‌زند. 

Dana Taib Menmy is a Kurdish journalist from Sulaimaniyah who has been published by several Kurdish media outlets since 2006.

x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X