Gulf Pulse

آیا بحرین و اسرائیل در سال ۲۰۱۸ روابط رسمی برقرار می‌کنند؟

p
By
Article Summary
بحرین ممکن است نخستین کشور عضو شورای همکاری خلیج باشد که با اسرائیل روابط رسمی برقرار می‌کند. با این حال، چنین احتمالی هم‌اکنون زیر سایهٔ اقدام ترامپ برای شناسایی بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل قرار گرفته است.

تلقی مشترک بحرین و اسرائیل از نفوذ فزایندهٔ ایران در منطقه به عنوان یک تهدید، منامه را طی سال‌های اخیر به دولت یهود نزدیک کرده است. با این حال، خشم مردم جهان عرب و مسلمانان از تصمیم پرزیدنت دونالد ترامپ برای شناسایی بیتالمقدس به عنوان پایتخت اسرائیل، دورنمای عادی‌شدن روابط دیپلماتیک بحرین و اسرائیل را با مشکل مواجه کرد.

رهبری بحرین مانند سایر اعضای شورای همکاری خلیج، به طور مداوم از جنبش فلسطینیان اعلام حمایت کرده و هرگز روابط رسمی با اسرائیل برقرار نکرده است. بحرین بر خلاف قطر و عمان هرگز اجازه نداده که دفتر تجاری اسرائیل در این کشور گشوده شود. با این حال، تاریخچهٔ تماسهای غیر رسمی منامه با اسرائیل به اواسط دههٔ ۱۹۹۰ بازمی‌گردد.

اوائل سال جاری، روابط بحرین و اسرائیل زمانی به نقطهٔ عطف خود وارد شد که دو خاخام -ماروین هیر و آبراهام کوپر- در مرکز سیمون ویزنتال کالیفرنیا، از مخالفت پادشاه بحرین با بایکوت اسرائیل از سوی جهان عرب پرده برداشتند و گفتند که پادشاه خواسته‌ است تا شهروندان بحرین و اسرائیل حق سفر به کشورهای یکدیگر را داشته باشند.

شاهزاده ناصر بن حمد آل خلیفه در آن نشست حضور داشت و باعث شد تا ناظران پیش‌بینی کنند که بحرین به زودی نخستین کشور عضو شورای همکاری خلیج خواهد بود که روابط رسمی تجاری و دیپلماتیک را با اسرائیل آغاز می‌کند.

روز ۹ دسامبر، سه روز پس از آن‌که ترامپ اورشلیم را به پایتختی اسرائیل به رسمیت شناخت، یک هیئت ۲۴ نفرهٔ بین-مذاهب با نام «این بحرین است» برای بحث دربارهٔ عادی‌سازی روابط میان بحرین و اسرائیل به این کشور اعزام شد. چهره‌های سیاسی و مذهبی بحرین -البته هیچ‌کدام از آنان عضو جامعهٔ کوچک یهودیان بحرین نیستند- اعضای این هیئت را تشکیل می‌دهند و نمایشی از تعهد این کشور کوچک خلیج فارس نسبت به تحمل مذهبی و تکثرگرایی است.

در واقع، دولت بحرین روابط مثبتی را با جامعهٔ کوچک یهودیان کشور ایجاد کرده و تنها کنیسهٔ یهودیان را در میان کشورهای شورای همکاری خلیج تحمل کرده است. تا سال ۲۰۱۳، سفیر منامه در واشینگتن، هدی عذرا ابراهیم نونو بود که نخستین دیپلمات ارشد یهودی یک کشور عرب محسوب می‌شد. در سال‌های اخیر، مقامات در منامه، علی‌رغم انتقادهای حماس، جشن‌های هانوکا را برگزار کردند.

با این حال، تصمیم ترامپ دربارهٔ بیت‌المقدس، تلاش‌های هیئت مذکور را در اسرائیل زیر سئوال برد. محافظان مسجد الاقصی، اعضای «این بحرین است» را از این مکان مقدس اخراج کردند. اندکی بعد، تظاهرکنندگان در نوار غزه نگذاشتند که این هیئت به سرزمین‌های‌شان برود. گروه موسوم به «نیروهای اسلامی و ملی فلسطین»، از هیئت «این بحرین است» انتقاد کرد و با «بی‌شرم» خواندن آنان گفت: «برای کسانی که به دنبال عادیسازی روابط با اسرائیل هستند، در غزه یا هر مکان دیگری در فلسطین، جایی نیست.» مضاف بر این، وزارت آموزش فلسطین نیز تصمیم گرفت تا هیچ ملاقاتی با هیئت بحرینی نداشته باشد و هیچ‌کدام از اعضای آن را در اراضی اشغالی نپذیرد.

رسانه دولتی بحرین تلاش کرد تا فاصله‌اش را با هیئت حفظ کند و این‌طور ابراز کرد که «این بحرین است»، نمایندهٔ سیاست رسمی دولت نیست. سفر هیئت به اسرائیل واکنش‌های مختلف بحرینی‌ها را در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت. سفارت آمریکا در منامه هشداری را برای شهروندان ایالات متحده صادر کرد که مبنی بر آن، شناسایی اورشلیم توسط ترامپ ممکن است به «تظاهرات بیانجامد و برخی از آن‌ها خشونتآمیز شوند.» در واکنش به این بحران، مقام‌ها در منامه اقدام ترامپ را محکوم کردند و گفتند که این حرکت «روند صلح را در خاورمیانه به مخاطره می‌اندازد.»

و اما در پس پردهٔ مشکلات و تضاد منافع طرفین، سئوال اصلی این‌جاست که آیا بحرین و اسرائیل روابط دیپلماتیک خود را در سال ۲۰۱۸ ایجاد خواهند کرد؟

در طول سال آتی، روابط آتی بحرین با اسرائیل زیر نفوذ واکنش کشورهای عضو شورای همکاری خلیج نسبت به بحران بیت‌المقدس خواهد بود. با توجه به وابستگی فزایندهٔ بحرین به عربستان سعودی و امارات متحدهٔ عربی برای حفظ امنیت داخلی کشور متعاقب بهار عربی از سال ۲۰۱۱ به بعد، و همچنین کمک‌های اقتصادی این دو همسایه به بحرین، احتمال زیادی وجود دارد که موضع کنونی بحرین نسبت به اسرائیل با تأیید رهبری عربستان سعودی صورت گرفته باشد.

مضاف بر این، دلیل خوبی وجود دارد که حدس بزنیم ریاض به طور غیر مستقیم منامه را به خط مقدم ارتباط کشورهای شورای همکاری خلیج با تل‌آویو فرستاده است؛ زیرا بحرین اغلب نخستین کشوری بوده که از جانب شورا عمل کرده است. نمونهٔ آن‌را می‌توان در قطع ارتباط دیپلماتیک و اقتصادی با قطر دید که بحرین شش ماه قبل نخستین کشور اقدام‌کننده بود.

با این‌که مشخص نیست چگونه رهبری بحرین ریسک‌ها و مزایای احتمالی نزدیکی به اسرائیل را ارزیابی می‌کند، یک مزیت این است که سایر کشورهای شورای همکاری، این اقدام بحرین را عملی در جهت عقب‌راندن ایران در منطقه می‌بینند که قصد مشترک منامه و تل‌آویو است. اگر دولت ترامپ به دنبال آن بود که بحرین و اسرائیل را برای افزایش ظرفیت مقابله با ایران گرد هم آورد، آن‌گاه تصمیم خطرناک ترامپ در مورد بیت‌المقدس، بر خلاف آن است و هرگونه تلاش برای عادی‌سازی روابط آن دو کشور را خنثی می‌کند.

با این حال، حتی اگر شرایط کنونی در دنیای عرب باعث شود که منامه آغوش باز خود را برای بهبود روابط با تل‌آویو به نمایش نگذارد، لیکن موضع مشترک اسرائیل و بحرین پس از شکست داعش در عراق و سوریه و مسائلی چون بحران قطر و قدرت‌گرفتن ایران در خاورمیانه، باعث می‌شود که این دو کشور در آینده همگرایی قابل توجهی با یکدیگر داشته باشند. 

Giorgio Cafiero is the CEO of Gulf State Analytics. On Twitter: @GulfStateAnalyt

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept