نبض ترکیه

اختلاف میان پوتین و اردوغان بر سر نقش کردها در سوریه

p
By
Article Summary
نقش کردها در آیندهٔ سوریه، باعث اختلاف میان ترکیه و روسیه شده است. ترکیه همچنین از حمایت آمریکا از گروه‌ها کرد سوریه ناراضی است.

آنکارا، ترکیه- مدتی پس از سرنگونی یک جنگندهٔ روس به دست نیروهای ترکیه در نوامبر ۲۰۱۵، آنکارا سعی کرد تا روابط خود را با مسکو بهبود بخشد. اما اکنون عدم توافق بر سر نقش کردها در سوریه، بار دیگر حسن روابط را به خطر انداخته است. به‌رغم گفت‌وگوی نزدیک میان رؤسای جمهوری دو کشور، به نظر می‌رسد که اختلاف بر سر حزب اتحاد دموکراتیک (پ.ی.د) و شاخهٔ نظامی‌اش موسوم به یگان‌های مدافع خلق (ی.پ.گ) عمیق‌تر می‌شود.

هفتهٔ گذشته، روسیه ۳۳ گروه، از جمله حزب بعث بشار اسد را به کنگرهٔ گفت‌وگوی ملی در سوچی دعوت کرد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجهٔ روسیه، روز سوم نوامبر گفت که این تدبیر، یک گام مهم به سوی اجرای قطع‌نامهٔ ۲۲۵۴ است و دعوت‌نامه‌ها به تمامی گروه‌های اپوزیسیون، حتی آنان که خارج از سوریه مستقر هستند، ارسال شده است.

قطعنامهٔ ۲۲۵۴ که در دسامبر ۲۰۱۵ تصویب شد، خواستار آتش‌بس و گفت‌وگو میان دولت و اپوزیسیون بر سر گذار سیاسی است و تنها گروه‌هایی مانند داعش و جبهه فتح الشام (جبهه النصره سابق) را که تروریستی خوانده می‌شوند، مستثنی کرده است. این قطع‌نامه می‌گوید که گذار سیاسی باید به رهبری سوری‌ها انجام پذیرد و خواستار «انتخابات منصفانه و آزاد» تحت نظارت سازمان ملل متحد است.

روسیه کردها را یک نیروی اصلی در جنگ با داعش می‌بیند و بر این باور است که آنان باید در کنفرانس شرکت داشته باشند. الکساندر لاورنتیف، فرستادهٔ ویژهٔ پوتین در امور سوریه، روز ۳۰ اکتبر در آخرین دور از نشست آستانه، نقش کردها را در جنگ با داعش ستود و گفت که آنان باید «فعالانه‌تر» در توافق‌ سیاسی حضور داشته باشند.

نمایندگان کردها که به سوچی دعوت شده‌اند، شامل یگانهای مدافع خلق همراه با حزب دموکرات کردستان سوریه و شورای ملی کردهای سوری می‌شود. عبدالسلام علی، نمایندهٔ یگان‌های مدافع خلق در مسکو، می‌گوید که موضوع بحث در کنگره، می‌تواند شامل طرح‌های کردها برای فدرالیسم و آیندهٔ فدراسیون دموکراتیک باشد که پاییز ۲۰۱۶ به طور یک‌جانبه در شمال سوریه اعلام شد. بشار جعفری، رئیس هیئت اعزامی دولت سوریه به آستانه، گفت که دمشق به مسکو به عنوان یک دوست اعتماد دارد و در کنفرانس شرکت خواهد کرد.

تدابیر روس‌ها احتمال رویارویی آن‌ها را با ترکیه ایجاد کرده است. آنکارا، حزب اتحاد دموکراتیک و یگان‌های مدافع خلق را شاخه‌های حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) می‌داند که بسیاری از کشورها در جامعهٔ بین‌الملل آن‌ها را در فهرست تروریستی قرار داده‌اند. دعوت از حزب اتحاد دموکراتیک باعث خشم و برآشفتگی در آنکارا شده است.

در حالی که ترکیه به دنبال ترمیم روابط با روسیه پس از واقعهٔ اسقاط جنگندهٔ روس‌هاست، پیوندهای مسکو با کردهای سوریه نیز تعمیق می‌شوند. در فوریه ۲۰۱۶، حزب اتحاد دموکراتیک دفتر نمایندگی خود را در مسکو افتتاح کرد و به نظر می‌رسد که نگرانی‌های رجب طیب اردوغان در مورد این حزب در کانون توجه ولادیمیر پوتین قرار نگرفته است. روسیه به طرح‌های اردوغان برای پیشروی در منبج و عفرین پس از عملیات سپر فرات چراغ سبز نشان نداد. پس از آن‌که گفت‌وگوها در مورد عملیات ترکیه در عفرین و منبج در اوایل سال جاری اوج گرفت، پرچم روسیه در عفرین، در امتداد مرز ترکیه، به اهتزاز در آمد و عکس سربازان روس در کنار یگان‌های مدافع خلق منتشر شد در حالی که نشانهای این یگان را با خود داشتند.

ابراهیم کالین، سخن‌گوی اردوغان، روز یکم نوامبر به خبرنگاران گفت که دعوت از حزب اتحاد دموکراتیک به کنفرانس «یک عمل انجام‌شده» است و افزود: «ما بلافاصله وارد عمل شدیم و واکنش خود را ابراز کردیم. شکی نیست که ما هرگز نمی‌توانیم چنین چیزی را بپذیریم. حزب اتحاد دموکراتیک و یگان‌های مدافع خلق، شاخه‌های سازمان تروریستی پ.ک.ک هستند و دعوت از آن‌ها به آستانه یا ژنو یا هر ملاقات دیگر، مطلقاً غیر قابل قبول است.»

به نظر می‌رسد که روسیه مصمم به انجام این دعوت بوده است. مقام‌های روس گفتند که دعوت‌شدگان شهروند ترکیه نیستند بلکه شهروند سوریهاند و تأکید کردند که کردها باید در روند توافق سیاسی حضور داشته باشند. با این حال، روز پنجم نوامبر کالین گفت که روسیه مسئله را بازبینی کرده و کنگرهٔ صلح را به تعویق انداخته است. او به شبکهٔ تلویزیونی ان‌تی‌وی گفت: «اگر آن‌ها دوباره نظرشان را عوض نکنند، کنفرانس در تاریخ دیگری غیر از ۱۸ نوامبر برگزار خواهد شد. ما شرکت نداریم. این گروه‌های سوری هستند که شرکت خواهند کرد و ما احتمالاً ناظر می‌فرستیم… روسیه به ما گفت که کنفرانس به تعویق افتاده و حزب اتحاد دموکراتیک دعوت نخواهد شد.»

طبق گفتهٔ حسین باغچی، متخصص روابط بین‌الملل در دانشگاه فنی خاورمیانه در آنکارا، جوّ برآشفته در روابط ترکیه و روسیه می‌تواند به یک بحران جدید تبدیل شود. او می‌گوید: «از نظر اقتصادی و سیاسی، روسیه طرف قوی‌تر در این رابطه است. روسیه مانند یک بازیگر ماهر شطرنج از مواضعی که ترکیه در آن‌ها ضعف دارد استفاده می‌کند. حال مسئلهٔ کردها بین ترکیه و روسیه پیش می‌آید… و حرکت روسیه [در شطرنج]، ایفای نقش حامی حزب اتحاد دموکراتیک است.» باغچی ترکیه را کشوری می‌بیند که به دلیل سیاست‌های نادرست پس از رویدادهای بهار عربی و غرور اشتباه محاسبهٔ قدرتش، اکنون در «منگنه» قرار گرفته است.

اردوغان توپراک، قانون‌گذار ارشد از حزب اصلی اپوزیسیون، بر این باور است که حزب حاکم عدالت و توسعه به نقطه‌ای رسیده است که چاره‌ای جز «سیاست امتیازدهی» ندارد. او گفت که بهبود روابط [ترکیه] با روسیه از طریق اعطای امتیازهای سیاسی و اقتصادی میسر شده بود و افزود: «آن‌ها تلاش می‌کنند تا از طریق دو میلیارد دلار خرید سیستم [دفاع موشکی] اس-۴۰۰، خرید نیروگاه برق اتمی به ارزش ۲۲ میلیارد دلار و خط لولهٔ گاز ۱۶ میلیارد دلاری به ترکیه، مشکل را با پوتین حل کند.»

توپراک می‌گوید که طبق توافقات آستانه، سربازان ترکیه مأمور زدودن گروههای جهادی از ادلب و جلوگیری آنان از حمله به ارتش لبنان شده‌اند. او گفت: «روسیه نه‌تنها عملیات [ترکیه] در عفرین را تأیید نکرد… بلکه حزب اتحاد دموکراتیک و یگان‌های مدافع خلق را به کنفرانس سوریه دعوت کرد. پس از متحدمان آمریکا، روسیه نیز پ.ی.د و ی.پ.گ را تحت حمایت خود گرفت.»

مسئلهٔ کردها در خاورمیانه باعث شده که آنکارا اخیراً مجبور به تغییر بزرگ در سیاست خارجی‌اش شود. پس از برگزاری همه‌پرسی استقلال در روز ۲۵ سپتامبر در کردستان عراق، آنکارا از متحد خود مسعود بارزانی روی برگرداند و هیچ چاره‌ای جز اتحاد با تهران و بغداد باقی نگذاشت. آنکارا تا پیش از آن هنگام، ایران را به «توسعه طلبی پارسی» و عراق را به فرقهگرایی متهم می‌کرد؛ به همین صورت، اردوغان چند ماه قبل واحدهای حشد الشعبی -که اکنون دست بالا را در شمال عراق گرفته‌اند- «تروریست» خوانده بود.

با توجه به اتحاد آمریکا با حزب اتحاد دموکراتیک در سوریه، همکاری ایالات متحده با ترکیه علیه یگان‌های مدافع خلق منتفی است. اینک، روسیه آشکارا نشان داده است که حزب اتحاد دموکراتیک را یکی از طرف‌های گفت‌وگو می‌داند. کنفرانس سوچی ممکن است اکنون به تعویق افتاده باشد اما به نظر می‌رسد که از این زمان، برای قانع‌کردن آنکارا استفاده می‌شود. مشکلات در سیاست خارجی ترکیه در پس تعمیق مشکلات اقتصادی ایجاد می‌شوند که نشان‌هایی چون افزایش تورم، بالا رفتن نرخ بیکاری، افزایش بدهی بخش دولتی و سقوط لیر خود را نشان می‌دهند. با توجه به این‌که مسکو یک شریک عمدهٔ اقتصادی برای آنکارا است، فشارهای اقتصادی کنونی، کار را برای ترکیه در تقابل با روس‌ها در مسئلهٔ حزب اتحاد دموکراتیک، سخت‌تر می‌کند. پوتین که به خوبی از مشکلات آنکارا باخبر است، زمان را برای بازی‌کردن با کارت کردها علیه ترکیه مناسب تشخیص داده است. او با برداشتن یک گام کوچک به عقب، احتمالاً می‌خواهد که صفحهٔ شطرنج را پیش از حرکت بعدی تحت اختیار خود بگیرد.

Found in: pyd, jabhat fatah al-sham, syrian kurds, vladimir putin, recep tayyip erdogan, ypg, terrorists

ذوالفقار دوغان کار روزنامه نگاری را از سال ۱۹۷۶ و با یانکی نیوز در آنکارا آغاز کرد. او به عنوان گزارشگر٬ دبیر خبری و خبرنگار برای روزنامه‌های ملیت٬ پوستا٬ آکشام٬ فینانسال فروم٬ استار و کارشی و به عنوان  مدیر برنامه‌های تلویزیون و کارشناس اقتصادی و سیاسی برای تلویزیون‌های ت.ر.ت .۱ ٬ استار و سی ان بی سی-ای کار کرده‌است. او در حال حاضر سردبیر و نویسنده وبسایت خبری کورهابر است. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept