ولیعهد عربستان برنده جنگ در خاورمیانه است و یا بازنده آن؟

با باقی ماندن سعد حریری در مقام نخست وزیری لبنان، ولیعهد عربستان شکست دیگری در رویارویی با ایران متحمل شد.

al-monitor .

آذر ۵, ۱۳۹۶

سعدی حریری، نخست وزیر لبنان با به تعویق انداختن استعفایش که روز چهارم نوامبر در عربستان سعودی و تحت شرایط شبیه به بازداشت انجام شده بود، گامی در راستای احیای حاکمیت ملی لبنان و مقابله با دخالت ولیعهد عربستان در امور داخلی کشورش برداشت.

هفته گذشته نوشتیم که حریری " در دادگاه وجدان خودش" درباره آنچه در عربستان سعودی اتفاق افتاد و آنچه قرار است در آینده روی دهد" در جایگاه شاهد قرار گرفته‌است". اگر او خواسته تحمیلی ولیعهد عربستان را پذیرفته بود، استعفا داده بود و اپوزسیونی علیه ایران و حزب الله تشکیل داده‌بود، به احتمال زیاد در عرصه سیاست لبنان با واکنش گسترده عمومی مواجه می‌شدیم. حریری و کسانیکه از او پشتیبانی می‌کردند برای اعمال‌شان هزینه زیادی پرداخت می‌کردند و آبرویشان را ازدست می‌دادند. حزب الله، با اینکه مرتبا به عنوان «عامل ایران» معرفی می‌شود، یک گروه سیاسی لبنانی است که از اعتبار گسترده و مردمی برخوردار است.

با تصمیم حریری مبنی بر ماندن، مرکز تحولات، دست‌کم در حال حاضر، در لبنان باقی می‌ماند. علاوه بر حریری، سیاست مداری با ثبات میشل عون، رئیس جمهور لبنان و مقاومت مردم لبنان که آگاهانه نقش عربستان سعودی در ایجاد بحران را دیدند،  در عملی شدن این تصمیم نقش به سزایی داشتند. حریری در روز بیست و دوم نوامبر گفت، "ما در کنار هم می‌مانیم تا خط مقدم دفاع از لبنان باشیم". این سخنان او باید نقطه عزیمت لبنان در مقابله با چالش‌های متعددش باشد.

سرنوشت مشخص نیست. به نوشته روزنامه وال استریت ژورنال، شرکت سعودی اوجیه، یک شرکت ساخت و ساز که دفتر آن در ریاض است و به خانواده حریری تعلق دارد، "در حال حاضر منتظر است که حکومت سعودی -مشتری اصلی این شرکت- حقوق‌های معوقه‌ای که شرکت به کارگران و کارمندان سابقش بدهکار است را بپردازد. علاوه بر این به گفته یکی از مدیران ارشد این شرکت، مقامات دولت عربستان سعودی در حال حسابرسی امور مالیه این شرکت هستند."

در حالیکه ولیعهد عربستان در بازی‌های منطقه‌ای گاف می‌دهد، ایران همچنان مسلط به اوضاع پیش می‌رود. دخالت ولیعهد در لبنان بار دیگر محدودیت‌های قدرت او را نشان داد و هزینه‌های سیاست‌های تهاجمی منطقه‌ایش را آشکار کرد. این اقدامات در نهایت به نفع ایران پایان یافت.

به عنوان مثال، یمن همچنان نمونه‌ای از شکست عربستان است و باتلاقی برای این کشور محسوب می‌شود. به نوشته بروس ریدل، یمن با داشتن ۷ میلیون نفر در مرز قحطی، " بزرگترین بحران انسانی در جهان است".

ریدل در ادامه می‌نویسد، "ریاض هیچ استراتژی برای بردن جنگ ندارد. خطوط مقدم در ماه‌های اخیر تغییرات بسیار کمی داشته‌اند. هیچ نشانه‌ای از اینکه حوثی‌ها قصد تسلیم شدن دارند، وجود ندارد. به نظر نمی‌رسد که حملات هوایی بیشتر بتوانند تغییری ایجاد کنند. بنابراین تنها استراتژی‌ای که برای سعودی‌ها باقی می‌ماند تکیه کردن روی تسلیم شدن مردم در نتیجه قحطی و بیماری است. تمام طرف‌های این جنگ در ایجاد این فاجعه مقصر هستند ولی دلیل اصلی ایجاد قحطی و وبا محاصره و حملات هوایی سعودی‌هاست. حکومت عربستان باید در قبال اقداماتش مسئول دانسته شود. ایجاد یک استراتژی جنگی بر اساس قحطی قابل پذیرش نیست."

علاوه بر این، به نوشته جورجیو کافیرو، جنگ در یمن برای دولت اسلامی "فرصت‌های جدید خلق می‌کند. در شرایطی که دولت مرکزی که توسط جامعه بین المللی به رسمیت شناخته شده همچنان ناتوان از اعمال قدرت است، آنها می‌توانند از نارضایتی‌های ایجاد شده استفاده کنند. اگر یمن برای رزمندگان آموزش دیده و با تجربه دولت اسلامی که در شام حضور دارند جذاب‌تر شود، قدرت این گروه در جنوب یمن افزایش خواهد یافت و این امر ابعاد جدیدی به پیچیدگی و ناپایداری جنگ داخلی و خطر قحطی می‌افزاید."

منزوی کردن قطر توسط عربستان باعث شده تا یکپارچگی شورای همکاری خلیج فارس تحت تاثیر قرار بگیرد و این منفعت بادآورده دیگری برای ایران است. کافیرو محدودیت‌های «گروه چهار نفره ضد ترور» -متشکل از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، مصر و بحرین - را در ایجاد اتحادهای منطقه‌ای جدید بر اساس تفاوت در دیدگاه‌‌ها در مورد چگونگی مقابله با ایران و ترکیه، تشریح می‌کند. این در حالی است که ایران -که متحد هم حکومت سوریه و هم حکومت عراق است- برنده جنگ در این دو کشور می‌شود. همان جنگی که عربستان در آن هنوز به دنبال کسب منفعت است.

ناخسرندی محمد (ولیعهد عربستان) از شرایط بر دستاوردهایی که عربستان انتظار دارد از نزدیکی با اسرائیل بدست بیاورد نیز تاثیر دارد. نزدیکی و شراکت شکل گرفته بین عربستان و اسرائیل -که اکنون دیگر رازی آشکار است- قرار است منجر به توافق صلحی بین اسرائیل و فلسطینیان شود و به جای آن اتحادی برای مقابله با ایران ایجاد کند. به نوشته بن کسپیت، "صلح بین اسرائیل و فلسطینیان قرار نیست به زودی روی دهد. از سوی دیگر، اسرائیل عضو غیر رسمی اتحاد کشورهای سنی است که توسط ولیعهد جوان عربستان، محمد بن سلمان رهبری می‌شود. در دو سال گذشته، او با اقداماتی جسورانه درگیری‌های زیادی در خاورمیانه ایجاد کرده‌است." به گفته عدنان ابوعامر، با توجه به شرایط منطقه‌ای باید این سوال را پرسید که آیا محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگران فلسطینی تسلیم فشار عربستان برای پذیرفتن قطعنامه صلح و یا استعفا می‌شود یا نه. اینکه عربستان بتواند فلسطینیان را «آزاد کند» سوالی بی پاسخ باقی خواهند ماند.

اگر دولت ترامپ قصد این را دارد که در خاورمیانه حامی برنده باشد، باید درباره عشق بلا شرطش به ریاض بیشتر بیاندیشد. بدون شک عربستان باید یکی از ستون‌های استراتژی و مواضع آمریکا باشد، اما با توجه به آنچه تا امروز رویت شده، واشنگتن بیش از آنچه باید به عربستان توجه کرده‌است. همانطور که دو هفته پیش نوشتیم، "ایالات متحده باید پیغامی روشن به ولیعهد عربستان بفرستند و به او نشان دهد که در تقابلش با ایران حامی بلامنازع او نخواهد بود و همزمان خواستار تلاش برای رسیدن به راه حلی دیپلماتیک بین تهران و ریاض شود. چیزی که مدتها پیش باید آغاز میشد."

شجاعت و نمونگی رفتار مردم لبنان در دفاع از حاکمیت ملی کشورشان و مقابله با دخالت خارجی قابل ارزش گذاری نیست. این کشور نمی‌تواند از موقعیت جغرافیایی‌اش - در تقاطع محور های مقابله منطقه‌ای بین ایران و عربستان و بین ایران و اسرائیل - بگریزد و نمی‌تواند حضور یک و نیم میلیون پناهنده سوری را نادیده بگیرد. شرایط ویژه و حساس لبنان را نمی‌تواند در نظر نگرفت. در سال ۲۰۱۴ در این ستون از احتمال عروج یک قرارداد اجتماعی پسا فرقه گرایانه جدید در لبنان سخن گفتیم و نوشتیم که "شکست ها و امید های از دست رفته در خیزش مردم مصر و سوریه به آنان نشان می دهد که چگونه به آسانی می توان توسط عوامل منطقه ای و ایدئولوژیک شکار شد. این تجربیات به آنان اجازه خواهد داد که با درک توانائی های خود، به جای افتادن در دام وعده های توخالیِ آنچه که از آن به عنوان بهار عربی یاد می شود، با درک توانائی های خود طرحی نو برای حکومتداری در اندازند."

More from  مرور اخبار هفته

Recommended Articles

سکوت ایران در مورد حمایت از ترکیه در حمله به حزب کارگران کردستان در عراق
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | خرداد ۲۷, ۱۳۹۷
قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
خروج آمریکا از برجام، برنامه ترکیه در سوریه را دچار مشکل کرده است
سمیح ایدیز | | اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۷
پوتین، اردوغان و روحانی حلقه اعتمادشان در سوریه را گسترش می‌دهند
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | فروردین ۱۹, ۱۳۹۷
موج انتقادها از ولیعهد سعودی در سفر به آمریکا
بروس ریدل | محمد بن سلمان | فروردین ۶, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video