نبض ترکیه

کردهای ترکیه و همه‌پرسی در کردستان عراق

p
By
Article Summary
در آستانهٔ همه‌پرسی استقلال کردستان عراق، کردهای ترکیه نیز در تلاشند تا موافقت و همدلی احزاب ترکیه را جلب کنند.

دیاربکر، ترکیه - کردستان عراق اکنون در تب و تاب همه‌پرسی استقلال دارد؛ رفراندومی که قرار است روز ۲۵ سپتامبر برگزار شود. اما انتظارات امیدوارانه از این همه‌پرسی، منحصر به کردهای عراق نیست؛ عموزادگان آن‌ها در ترکیه نیز -که اکنون از سنگینترین سرکوب سال‌های اخیر آنکارا ضربه خورده‌اند- این روند را با هیجانی مشابه، دنبال می‌کنند و امید دارند که رأی مثبت به استقلال، خواست مشابه کردها را در نقاط دیگر منطقه، تقویت کند. برخی گروه‌ها تنها به نظاره‌کردن بسنده نمی‌کنند. احزاب و گروه‌های کرد که با دولت اقلیم کردستان به رهبری مسعود بارزانی روابط خوبی دارند، برای رفراندوم، تبلیغ می‌کنند و در کنار آن، تلاش دارند تا نگرانی عمیق ترکیه و مخالفتش را با استقلال کردستان، کاهش دهند.

ائتلاف حمایت از همهپرسی استقلال، شامل گروه‌ها کوچک‌تر کرد، از جمله حزب آزادی کردستان، حزب دموکرات کردستان ترکیه، جنبش آزادی، حزب دموکرات کردستان شمالی، حزب آزادی و سوسیالیسم و حزب سوسیالیست کردستان و همچنین هفت چهرهٔ مستقل نیز می‌شود. مهم‌ترین جنبش سیاسی کرد در ترکیه، یعنی حزب دموکراتیک خلق‌ها -که رهبرانش در زندان به سر می‌برند- بخشی از این حامیان نیست.

آنان از زمان تشکیل ائتلاف‌شان در میانه ماه جولای، با چهره‌هایی از اپوزیسیون دولت ترکیه و گروه‌های غیردولتی دیدار کردند اما تا کنون موفق نشدند که با نمایندگان دولت ملاقاتی داشته باشند.

این گروه‌ها به دنبال تماس با ایالات متحده و کشورهای اروپایی هستند، زیرا همه‌پرسی، حمایت بینالمللی اندکی را با خود داشته است. وحید آبا، یکی از کنش‌گران حزب آزادی کردستان در این ائتلاف، به المانیتور گفت: «ما وقت‌های ملاقات از سفارت‌های اتحادیه اروپا و آمریکا گرفتیم. ما برای آن‌ها توضیح خواهیم داد که چرا از همه‌پرسی حمایت می‌کنیم و آن‌ها باید به نتیجهٔ همه‌پرسی احترام بگذارند زیرا هر ملتی حق تعیین سرنوشت خود را دارد. این، بخشی از قوانین بین‌المللی است و برادران‌ ما در جنوب نیز این حق را دارند. این حق باید در سطح بین‌الملل شناخته شود.»

آبا گفت که تشکیل نهایی کشور کردی، به آغاز روند دموکراتیک در منطقه کمک خواهد کرد. کردستان عراق در حال حاضر «مکانی برای پنج زبان است، تمامی اقلیت‌های مذهبی در مدیریت امور مذهبی نماینده دارند. استقلال کردستان می‌تواند بر مناطق پیرامونی نیز اثر بگذارد. خواسته‌های دموکراتیک در همسایگی نیز بالا خواهند گرفت و تمامی کشورهای همسایه به اصلاحات دموکراتیک وادار خواهند شد.»

آبا گفت که ائتلاف حامیان همه‌پرسی، با نمایندگان حزب جمهوری‌خواه خلق، اپوزیسیون اصلی دولت، ملاقات کرده است. با این حال، تقاضای این ائتلاف برای ملاقات با رجب طیب اردوغان و مقام‌های حزب عدالت و توسعه، بدون پاسخ ماند. او گفت: «ما با اپوزیسیون اصلی ملاقات کردیم. آنان به حرف‌های ما گوش دادند و ما نظرات‌مان را گفتیم. دولت عامدانه تصمیم گرفته تا از این مسئله دور بماند. ما هیچ پاسخی از ریاست جمهوری و بدنهٔ حزب عدالت توسعه دریافت نکردیم که بتوانیم با آن‌ها دیدار کنیم.»

حسن داغ‌تکین، یکی از کنش‌گران حزب سوسیالیست کردستان، می‌گوید که ائتلاف حامیان همه‌پرسی، تراکت‌هایی را نیز به زبان‌های ترکی، کردی و زازاکی پخش کرده و نامه‌هایی به تمامی قانون‌گذاران کرد در پارلمان ترکیه، فارغ از احزاب‌شان، نوشته و خواستار حمایت آنان از همه‌پرسی شده است.

داغ‌تکین می‌گوید که ملاقات‌ها با گروه‌های جامعه مدنی بسیار مثبت بود. او تأکید می‌کند که ترکیه نباید در مخالفت با رفراندوم، به ایران بپیوندد: «ما هنوز با دولت گفت‌وگو نکرده‌ایم… اما امیدواریم که آنان به یک توافق با ایران برای مخالفت با رفراندوم،‌ دست پیدا نکنند. ترکیه نباید مانند ایران عمل کند. هدف ما [متقاعد کردن] افکار عمومی ترکیه و جناح‌های سیاسی است تا این کار انجام نشود.»

با توجه به ادامهٔ قانون شرایط اضطراری در ترکیه که فعالیت سیاسی را، به‌ویژه در حوزهٔ کردستان به‌شدت محدود می‌کند، توان ائتلاف برای ادامهٔ تلاش‌هایش، جالب‌ توجه است.

آنکارا، که روابط نزدیکی با بارزانی دارد، مخالفت خود را با همه‌پرسی اعلام کرده اما عمل جدی در جلوگیری از آن انجام نداده است. ماه گذشته، در طول دیدار وزیر خارجهٔ ترکیه از اربیل، او از بارزانی خواست تا همه‌پرسی را لغو کند اما بنا بر گزارش آمبرین زمان در المانیتور، یک مقام‌ ارشد کرد عراقی گفته است که وزیر خارجه ترکیه «صحبتی از بستن مرزها، بازبینی در امور تجاری یا تعلیق انتقال پول به اربیل نکرد.»

سیدکی زیلان، نمایندهٔ جنبش آزادی در ائتلاف حمایت از همه‌پرسی، می‌گوید زمانی که بحث به فعالیت‌های این گروه می‌رسد، مقام‌های ترک اغلب به دنبال راه‌های دیگر می‌گردند: «ما از مقامات، در بسیاری موارد کسب اجازه کردیم اما به بن‌بست خوردیم. شرایط دو فاکتویی در حال حاضر برقرار است. آن‌ها تظاهر می‌کنند که ما را نمی‌بینند.» او گفت حزب عدالت و توسعه، که سال‌ها از حمایت کردهای محافظه‌کار برخوردار بوده است، ظاهراً در آستانهٔ انتخابات حساس ریاست جمهوری سال ۲۰۱۹، از روبرگرداندن جامعهٔ کردها نگران است: «آن‌ها به انتخابات فکر می‌کنند زیرا رأی کردها بسیار تعیین‌کننده است.»

این ائتلاف در صدد است تا روز ۲۴ سپتامبر، یک‌روز پیش از برگزاری همه‌پرسی، یک راه‌پیمایی در کردستان عراق ترتیب دهد.

حزب دموکراتیک خلق‌ها (ه.د.پ) نیز از کردهای عراق حمایت کرده است. صلاح‌الدین دمیرتاش، رهبر این گروه، در پیامی از زندان که در هفتهٔ جاری منتشر شد، گفت: «نتیجهٔ همه‌پرسی هر چه باشد، ما در کنار برادران‌مان می‌ایستیم.»

با این حال حزب مناطق دموکراتیک، حزب خواهری ه.د.پ، که بر سیاست محلی تمرکز دارد، مخالفتهایی بروز داده و روز دهم سپتامبر گفته است که همه‌پرسی «تلاشی برای خفه‌کردن خواست کردها برای آزادی و محدود کردن آن به این ملت-دولت کوچک است.» طبق آن بیانیه، «مرزهای مصنوعی» قرن‌ها میان کردها برقرار بودند و مهم است که بر روی یک «کنگره ملی» و «وحدت ملی» کار شود و این «تنها نقشهٔ راه موفق کردها در میانهٔ بحران خاورمیانه خواهد بود.»

حزب حقوق و آزادی‌ها، یک حزب دیگر کرد، بخشی از ائتلاف حمایت از همه‌پرسی نیست اما از همه‌پرسی حمایت کرده و می‌گوید که ترکیه با توجه به منافع بالقوه اقتصادی، باید نخستین کشوری باشد که استقلال کردستان را به رسمیت می‌شناسد. رفیق کاراکوچ، رئیس این حزب، روز ۹ سپتامبر در دیاربکر گفت: «ترکیه باید استقلال ترکیه را پیش از هر کشور دیگری به رسمیت بشناسد، این استقلال، به حفظ صلح و ثبات در ترکیه نیز کمک خواهد کرد. ۲۵ میلیون کرد در ترکیه زندگی می‌کنند و ترکیه باید حساسیت‌های آنان را در نظر بگیرد. همچنین کردستان یکی از حوزه‌های بزرگ تجاری ترکیه است. تأمین گاز و نفت ترکیه از طریق کردستان، بسیار ارزان‌تر صورت می‌گیرد. یک کردستان مستقل، هم از نظر سیاسی و هم از نظر اقتصادی، به نفع ترکیه است.»

با توجه به درگیری نظامی میان حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) و نیروهای امنیتی و سپس، قوانین شرایط اضطراری، کردهای ترکیه در دو سال گذشته شرایط دشواری را تجربه کرده‌اند. همه‌پرسی در کردستان عراق، بارقه‌ای از امید است و بسیاری بر این باورند که کشور کردی در آن سوی مرزها می‌تواند به موضع تمامی کردها در منطقه کمک کند. حتی حامیان پ.ک.ک که روابط تنش‌آلودی با دولت بارزانی دارد، از حامیان همه‌پرسی به شمار می‌روند. یکی از آن‌ها به المانیتور گفت: «فارغ از چگونگی، مهم این است که کردها کشوری برای خود داشته باشند.»

Found in: turkish kurds, pkk, political parties, independence, referendum, kurdish rights, kurds in turkey, iraqi kurdistan
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept