نبض اسرائیل

دادگاهی که ممکن است سیاست اتمی اسرائیل را تغییر دهد

p
By
Article Summary
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دربارهٔ تهدید اتمی ایران هشدار می‌دهد اما مخاطرات برنامهٔ هسته‌ای در کشور خود را نادیده می‌گیرد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هفتهٔ آینده به جایگاه مورد علاقه‌اش بازمی‌گردد: تریبون سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، جایی که قرار است روز ۱۹ سپتامبر در آن سخنرانی کند. پنج سال قبل و در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۲، او نمایش ترسناکش را در مورد بمب هسته‌ای ایران، در همان تریبون اجرا کرد. نتانیاهو در حالی که تصویری طرح‌واره را از یک بمب هسته‌ای در دست داشت، پیش از آن‌که با قلم قرمز روی بخشی از آن خط بکشد، پرسید: «خط قرمز کجا باید ترسیم شود؟» خود او پاسخ داد: «خط قرمز باید کشیده شود… قبل از آن‌که ایران به نقطه‌ای برسد که چند ماه یا چند هفته با ذخیرهٔ اورانیوم غنی‌شدهٔ کافی برای ساخت یک بمب هسته‌ای، فاصله داشته باشد.»

سال‌ها گذشت و اکثر بمب‌هایی که در اسرائیل ترکیدند، بمب‌های استعاری بویناکی بودند که به اتهام‌های فساد مالی در محل اقامت نخست‌وزیر و همسرش ربط داشتند.

با امضای توافق اتمی میان ایران و قدرت‌های جهانی، مسئلهٔ تهدید بمب، از دستور کار بین‌المللی خارج شده‌ است. نتانیاهو در واقع ممکن است که خود را در تریبون، تنها و بدون نقاشی بمب اتمی بیابد. با این حال، همواره این احتمال وجود دارد که او تلاش کند تا توجه جهانی را به یک نقاشی دیگر، مانند تصویری از بمب اتمی کره شمالی، جلب کند. اما آن‌گاه، یک مشکل دیگر به وقوع خواهد پیوست: قلم قرمز او -که با آن خطر قرمز را میان تهدید متوسط و تهدید جدی ترسیم می‌کرد- دیگر کاربردی نخواهد داشت. کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، در این زمینه کور رنگی دارد. او از انگشت‌کردن در چشمان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، لذت می‌برد. کیم، یک روز بمب هسته‌ای آزمایش می‌کند و روز دیگر موشکی را بر فراز ژاپن به پرواز در می‌آورد. دولت آمریکا در برابر رهبری که نه نیاتش معلوم است و نه حرکاتش قابل پیش‌بینی‌اند، درمانده است.

نخست‌وزیر [اسرائیل] البته که می‌تواند اسنادی از همکاری نزدیک رژیم آیت‌الله‌ها در ایران با حاکمان کمونیست کره شمالی، فراهم کند. برای مثال، پیام‌های کابلی که از جانب وزارت کشور ایالات متحده برای سفارت این کشور در پکن فرستاده شدند و ویکی‌لیکس آن‌ها را افشاء کرده است، نشان می‌دهند که ایران و کره شمالی از هواپیمایی ملی‌شان برای انتقال مواد و فناوری اتمی استفاده می‌کنند. طبق اطلاعات کارشناسان اسرائیلی، برخی از موشک‌های بالستیک سوخت-مایع ایران و پرتاب‌کننده‌های آنان، بر مبنای فناوری و روشی ساخته شده‌اند که کره شمالی در اختیار آنان گذاشته است.

نتانیاهو همچنین می تواند روی مقالهٔ اوزی ایوِن، دانشمند ارشد پیشین در رآکتور هسته‌ای دیمونا در اسرائیل حساب کند که در هاآرتز منتشر شد. ایون نوشت که کره شمالی در آموزش و تجهیز گروه‌های اسلام‌گرای حزب‌الله و حماس در لبنان و نوار غزه، نقش داشته است. ایون که عضو کمیسیون انرژی اتمی بود، هشدار داد که کشورها و سازمان‌های تروریستی بیشتری به زودی به «میان‌بر» دست‌یابی به سلاح‌های کشتار جمعی دست می‌یابند. او نوشت: «برتری تکنولوژیک ما در حال روبه‌رو شدن با یک بحران است.»

با این حال، همین دانشمند اتمی سال‌هاست که درخواست بسته‌شدن رآکتور قدیمی اسرائیل را در نزدیکی شهر جنوبی دیمونا دارد تا از ذوب‌شدن در ابعادی مانند فاجعه ۲۰۱۱ در فوکوشیمای ژاپن، جلوگیری شود. نتانیاهو با این که بازی با کلمات را به خوبی بلد است، به دشواری می‌تواند توضیح دهند که چرا هشدار ایون را دربارهٔ تهدید کره شمالی-ایران جدی می‌گیرد اما هشدارش را دربارهٔ تهدید اتمی اسرائیل برای اسرائیل، نادیده می‌انگارد و به توصیهٔ این دانشمند برای توشیح معاهدهٔ منع گسترش سلاح هسته‌ای، وقعی نمی‌گذارد.

ایون تنها کسی نیست که نگران شرایط رآکتور ۵۴ سالهٔ دیمونا شده است. ۱۰ سال قبل، الی آبراموف، معاون ریاست رآکتور، به روبرت جوزف، معاون وزارت خارجهٔ آمریکا گفته بود که اسرائیل راه حلی برای رفع مشکل فرسایش هستهٔ رآکتور ندارد. رآکتورهایی از این نوع، برای ۴۰ سال کار طراحی شده‌اند و بعد از آن ممکن است توان مقاومت در برابر گرما و تشعشع برآمده از هستهٔ خود را نداشته باشند. تعویض هسته، نیازمند ساخت تأسیسات جدید است. اما چه کسی بر ساخت و ساز رآکتور جدید نظارت خواهد کرد؟ آن‌هم رآکتوری که بر مبنای گزارش‌های رسانه‌های خارجی، برای تولید سلاح هسته‌ای نیز به کار می‌رود. اسرائیل، همانند کره شمالی و بر خلاف ایران، امضاءکنندهٔ پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای نیست و بنابراین تأسیسات این کشور تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیستند. یک کمیسیون مستقل که مستقیماً به نخست‌وزیر گزارش می‌دهد، مأمور اطمینان از امنیت این رآکتور اسرائیلی است.

کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل، مسئول مجوز دادن به تأسیسات و فعالیت آن‌ها، مدیریت زباله‌های اتمی و توصیه به دولت برای اتخاذ سیاست اتمی‌اش است. این کمیسیون با یک فرمان محرمانه از جانب دیوید بن‌گوریون، نخست‌وزیر وقت در سال ۱۹۵۲ تشکیل شد. دولت اسرائیل در سال ۲۰۱۶ تلاش کرد تا از مجادله‌ای دربارهٔ طومار درخواستی که از جانب «جنبش خلع‌سلاح اسرائیل» به دیوان عالی کشور رفته بود، جلوگیری کند (برای شفاف‌سازی کامل، باید بگویم که من یکی از اعضای هیئت امنای این سازمان غیر دولتی هستم).

این طومار خواستار آن بود که فعالیت‌های کمیسیون مربوطه، در چارچوب یک قانون کنست [مجلس نمایندگان اسرائیل] جای بگیرد و نمایندگان بتوانند بر آن نظارت داشته باشد. (به جای مقررات فعلی که از سوی دولت دیکته می‌شوند). امضاءکنندگان طومار، تقاضای تغییر سیاست ابهام اسرائیل را در مورد داشتن یا نداشتن سلاح هسته‌ای ندارند. اما به دنبال شفافیت در موضوع‌های مربوط به سلامت و امنیت هستند. قانونمند کردن فعالیت‌های کمیسیون، باعث ایجاد نظارتی قابل اتکاء از جانب آژانس‌های حرفه‌ای، مانند [گروه پارلمانی] «ناظران دولت» و وزرای بهداشت و حفاظت محیط زیست، می‌شود.

روز ششم سپتامبر، دادگاه عالی اسرائیل، نخستین جلسه استماع عمومی را در تاریخ، دربارهٔ این موضوع مهم، تشکیل داد. این دادگاه که شامل سه قاضی است، به ریاست اشتر هایوت، قاضی ارشد برگزار می‌شود که به‌وضوح از رویارویی با این موضوع حساس، اکراه دارد و آن را با هدف مقدس کشور، در تناقض می‌بیند. آن‌ها تلاش کردند تا ایتای ماک، وکیل امضاء کنندگان (سازمان ضد سلاح اتمی اسرائیل) را از خواست خود منصرف کنند. آن‌ها مدعی شدند که علی‌رغم اهمیت واضح این مسئله، مکان بحث بر سر این موضوع، در قوه مقننه است نه دادگاه و قوه قضائیه. در پاسخ به اظهارات قاضی مناخم معزوز درباره این‌که فعالیت وزارت خارجه در این قانون لحاظ نشده است، ماک گفت که وزارت خارجه، بیش از یک رآکتور هسته‌ای، یک سایت زباله‌های اتمی و مجوز تأسیسات اتمی را بر عهده ندارد. با این حال، ماک پیش‌بینی کرد که دادگاه، طومار درخواست را در خواهد کرد.

هرکس که نسبت به تهدیدات پنهان اتمی دیگران اعتراض دارد، باید از پنهان‌کردن خطرات اتمی در حیاط خلوت خود، دست بردارد.

آکیوا الدار برای بخش «نبض خاورمیانه» المونیتور مقاله می‌نویسد. او پیشتر نویسنده ارشد و سرمقاله‌نویس روزنامه اسرائیلی «هاآرتص» بود. کتاب اخیر او که با همکاری ایدیت زرتال نوشته شده٬ «خدایان زمین» نام دارد که درباره شهرک‌های یهودی‌نشین است. این کتاب در فهرست پرفروش‌ترین‌های اسرائیل بود و به زبان‌های انگلیسی٬ فرانسه٬ آلمانی و عربی ترجمه شده است.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept