نبض عراق

همه‌پرسی استقلال کردستان و مسئله ترکمن‌های عراق

p
By
Article Summary
مناطق ترکمن‌نشین در عراق، صحنهٔ درگیری اعراب و کردها هستند و هر یک از دو گروه اخیر تلاش می‌کنند تا تسلط بیشتری در این نواحی داشته باشند. ترکمن‌ها نگران ضمیمه‌شدن این مناطق به اقلیم کردستان هستند.

جبههٔ ترکمن‌های عراق، بزرگ‌ترین حزب سیاسی که اقلیت ترکمن‌های این کشور را نمایندگی می‌کند، اعتراض خود را نسبت به همه‌پرسی استقلال کردستان عراق که برای روز ۲۵ سپتامبر برنامه‌ریزی شده، اعلام کرده است. این جبهه در بیانیه‌ای که روز ۲۹ جولای صادر شد، تأکید کرد که سرنوشت کرکوک -یک استان مورد منازعه که بخشی از موضوع همه‌پرسی است- «باید در پارلمان عراق تصمیم‌گیری شود.» در کرکوک، کردها ۵۲ درصد از جمعیت و ترکمن‌ها، اعراب و مسیحیان مجموعاً ۴۸ درصد باقی مانده را تشکیل می‌دهند. همچنین همه‌پرسی نواحی مورد مناقشهٔ دیگری را نیز در بر می‌گیرد که ترکمن‌ها آن را متعلق به خود می‌دانند.

اعتراض ترکمن‌ها نسبت به همه‌پرسی، همراستا با دولت عراق است که روز ۲۰ جولای، همه‌پرسی را رد کرده بود. این امر باعث شده تا احتمال جنگ در منطقه میان نیروهای عراقی و حامیان آن‌ها از یک سو و نیروهای پیشمرگه از سوی دیگر، افزایش یابد. همچنین موجب شده تا ترکمن‌ها نیز یک طرف دعوا باشند و مناطق خود را در خط مقدم درگیری میان دو گروه ببینند.

اربیل و بغداد از سال ۲۰۰۳ بر سر این مناطق منازعه داشتند و هر زمان ممکن است که جنگی میان کردها و اعراب در این نواحی شعله‌ور شود. روز ۱۶ نوامبر ۲۰۱۶، بغداد و اربیل نیروهای خود را برای مقابله با یک مسئلهٔ امنیتی، به آن نواحی، به‌ویژه کرکوک، اعزام کردند. این امر امکان درگیری مسلحانه را بالا برد. ترکمن‌ها، سومین گروه اتنیکی عراق پس از اعراب و کردها هستند و از زمان اشغال عراق به دست عثمانی‌ها، در آن نواحی زندگی می‌کنند. آنان به خوبی از بازتاب چنین منازعه‌ای آگاه هستند و در استان‌های کرکوک، صلاح‌الدین، دیاله و نینوا، در تل عفر و حومهٔ موصل، اربیل، لتون كوپری، كفری، قرة تپة، خانقین، قزل‌رباط و مندلی تجمع دارند.
مهدی سعدون، یکی از کنش‌گران بنیاد نجات ترکمن، به المانیتور گفت: «از آن‌جا که برگزاری رفراندوم در این مناطق، پس از شکست داعش در عراق مورد انتظار است، کردها به دنبال توسعهٔ مناطق تحت کنترل خود در نواحی مورد مناقشه هستند تا آن‌ها را به خاک خود ضمیمه کنند و در این میان، ترکمن‌ها را نادیده بگیرند.»

او گفت: «قدم بعدی نیروهای پیشمرگه، تسلط بر این مناطق به بهانهٔ آماده‌کردن و امن‌کردن آن‌ها بود. سپس واحدهای حشد الشعبی تهدید به مداخله کردند. در این میان، ترکمن‌ها در میانهٔ یک جنگ بالقوه و خونین، گیر افتاده‌اند.»

سعدون افزود: «گروه‌های کرد تحت حمایت احزاب و نیروهای کرد، با اطلاع دولت محلی، عملیات قتل، ترور و خرابکاری را در روز روشن انجام می‌دهند و ترکمن‌ها را تحریک می‌کنند. از سال ۲۰۰۳، کردها ترکیب جمعیتی مناطق ترکمن‌نشین را تغییر دادند و شرایط کنونی را تحمیل کردند.»

سعدون گفت بر این باور است که «به دلیل پیامدهای ناشی از همه‌پرسی، یک منازعهٔ سیاسی به سرعت می‌تواند تبدیل به رویارویی نظامی میان نیروهای سیاسی و احزاب کرد از یک سو و احزاب و گروه‌های عرب از سوی دیگر، تبدیل شود. هر کدام از این دو دسته، به دنبال تثبیت موقعیت خود در آن نواحی هستند.»

جاسم محمد جعفر، عضو ترکمن پارلمان عراق، به المانیتور گفت: «پیامدها و کنش‌های مسلحانه، بر حس همزیستی با کردها در کرکوک و سایر نواحی، اثر می‌گذارد.»

او افزود: «ما نمی‌توانیم در مناطق خود به این‌گونه عملیات که مربوط به روابط میان بغداد و اربیل هستند، هیچ‌گونه عکس‌العملی نشان ندهیم.»

جعفر دربارهٔ واکنش ترکمن‌ها که جمعیت‌شان حدود سه و نیم میلیون نفر برآورد می‌شود (آمار رسمی در این‌باره وجود ندارد)، گفت: «ترکمن‌ها کارت دشواری در منازعه نیستند. زیرا جمعیتی محدود دارند و فاقد پتانسیل نظامی -در مقایسه با اعراب و کردها- هستند. مضاف بر این، جابه‌جایی آنان به دست کردها، به پراکندگی‌شان در نواحی داخلی عراق، ترکیه و ایران، منجر شد.»

وی افزود: «از سال ۲۰۰۳، کردها به دنبال جابه‌جا کردن ترکمن‌ها از کرکوک و نواحی دیگر بودند تا جای آنان را با کردها پر کنند و در ترکیب جمعیتی تغییر ایجاد نمایند.»

جعفر تهدید کرد که «اگر خواسته‌های ترکمن‌ها کماکان نادیده گرفته شود و دولت همچنان دربارهٔ آزار آنان به دست کردها ساکت بماند، مسئله را جهانی خواهد کرد.»

ترکمن‌ها و رهبران‌شان علیرغم احساس ضعف، هنوز در آن‌جا مقاومت می‌کنند. روز ۲۹ جولای، حسن توران، معاون جبههٔ ترکمن‌های عراق، به رسانه‌ها گفت که با هدف رساندن پیام نگرانی ترکمن‌ها از دوران پسا داعش و رفراندوم کردستان و ضمیمه‌کردن مناطق ترکمن‌نشین درون قلمرویی که کردها می‌خواهند مستقر کنند، اقدام به سفرهای محلی کرده است.

در همین حال، انجمن سیاسی ترکمن‌ها، به قتل‌عام‌های متعدد ترکمن‌ها اشاره کرده است. یکی از آن‌ها در سال ۱۹۵۹ در کرکوک و ۱۹۹۱ در آلتون کوپری، به دست رژیم صدام حسین انجام شد. ترکمن‌ها همچنین هدف کارزار عربی‌سازی و پروژهٔ «اصلاح ملی‌گرایانه» در رژیم بعث قرار گرفتند و بسیاری از آن‌ها وادار شدند تا سویهٔ ملی خود را وا نهند و عرب شوند. دیدهبان حقوق بشر، روز نهم ماه مه نیروهای امنیتی کرد را متهم کرد که ترکمن‌ها را به خروج از شهر کرکوک وادار کرده‌اند.

محمد عثمان خالدی، نمایندهٔ پارلمان، به المانیتور گفت: «نگرانی‌های اقلیت‌ها و جوامع مختلف، اساساً به خاطر بی‌عدالتی‌هایی است که در زمان رژیم صدام بر آن‌ها تحمیل شد و در دولت‌های پس از سال ۲۰۰۳ نیز ادامه یافت و آن‌ها را به موضع طرف مقابل مشکوک کرد.»

وی افزود: «این امر باعث شد که تمامی طرف‌ها، از ترس روبرو شدن مجدد با آن بی‌عدالتی‌ها، مواضع افراطی اتخاذ کنند.» او همچنین اشاره کرد که «گفت‌وگو، هماهنگی و اجرای کامل و عادلانهٔ قانون اساسی، راه حل تضمین حقوق و خواسته‌های تمامی جوامع است.»

ماده ۱۴۳ قانون اساسی عراق، کرکوک را محلی خارج از مرز کردستان دانسته است. این، یعنی کردها نمی‌توانند این منطقه را مشمول رفراندوم بدانند.

ترکمن‌ها به دنبال آن بوده‌اند تا سهمی در پست‌های دولتی داشته باشند و بتوانند فرزندان‌شان را به زبان مادری آموزش دهند. آن‌ها همچنین خواستار حقوق مدیریتی خود هستند و می‌خواهند تلاش‌های عربی‌سازی و کردسازی متوقف شود. در این زمان، نگرانی اصلی آنان همهپرسی کردستان است. 

Found in: independence, arabs, kurds, kurdistan region of iraq, disputed territories, referendum, turkmens, turkmen front

وسیم باسم روزنامه نگاری عراقیست که پدیده های اجتماعی را از طریق انجام تحقیقات و گزارش ها که در رسانه های مختلف از جمله الاسبوعیة , باب نور , و ایلاف  به چاپ می رساند دنبال می کند. 

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept