تأملی بر عملیات جدید ترکیه در سوریه

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، به عملیاتی اشاره کرده که قرار است ترکیه در ادامهٔ عملیات سپر فرات، در سوریه به اجرا بگذارد.

al-monitor .

موضوعات

fsa, ankara, operation euphrates shield, kurdish issue, syrian conflict, rece, ypg

مرداد ۱۷, ۱۳۹۶

 اظهارات عمومی اخیر رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه، حکایت از آن دارد که این کشور عملیات قریب‌الوقوعی را علیه کردها در شمال سوریه آغاز خواهد کرد؛ کردهایی که تحت لوای یگان‌های مدافع خلق فعالیت می‌کنند. دست‌کم، اردوغان می‌خواهد این‌طور القا کند [که عملیاتی در راه است] و تحکیم مواضع نیروهای ترکیه در مرز با سوریه نیز چنین فرضیه‌ای را تقویت می‌کنند. سئوال این‌جاست: چه زمانی این عملیات که رسانه‌ها آن را «شمشیر فرات» نامیده‌اند، آغاز می‌شود.

اردوغان روز پنجم آگست در یک سخنرانی در میان هوادارانش در شهر مالاتیا واقع در شرق ترکیه، گفت: «ما تصمیم داریم تا با پیشروی‌های جدید، خنجری را که به قلب پروژهٔ تروریست‌پروری در سوریه نشانده‌ایم، عمیق‌تر کنیم.»

خنجر مورد اشارهٔ او، عملیات سپر فرات بود که ترکیه در آگست ۲۰۱۶ آغاز کرد و در ماه مارس سال جاری به پایان رسید.

اردوغان با اشاره به این‌که آنکارا به‌زودی «گام‌های مهمی» را بر خواهد داشت، گفت: «آشکار است که این مسئله در سوریه مدت‌هاست از حد و اندازه‌های مبارزه با یک سازمان تروریستی، گذشته است.»

دنیز زیرک، روزنامه‌نگار مشهور ترک و ستون‌نویس روزنامهٔ حریت، درباره این اظهارات اردوغان نوشته است: «زمانی که رئیس‌جمهوری می‌گوید این مسئله در سوریه مدت‌هاست از حد و اندازه‌های مبارزه با یک سازمان تروریستی گذشته، منظورش طرح‌های روس‌ها و آمریکایی‌ها برای آیندهٔ سوریه است.»

او با اشاره به تلاش‌های یگان‌های مدافع خلق (ی.پ.گ) برای گسترش قلمرو تحت نفوذ خود، افزوده است: «این دو کشور [روسیه و آمریکا] هر روز یک پایگاه جدید در سوریه باز می‌کنند. آن‌ها طرح مناطق خودمختار کرد را در پیش‌نویس قانون اساسی خود در سوریه، مد نظر دارند.»

این مسئله، خط قرمز آنکاراست که خشمگینانه به حمایت‌های آمریکا از ی.پ.گ می‌نگرد. واشینگتن مانند مسکو، از اضافه‌کردن این گروه به فهرست سازمان‌های تروریستی خودداری کرده است.

یک گزارش خبری اخیر ترکیه که بر مبنای افشای منابع دولتی تنظیم شده است، مدعی است که واشینگتن حتی به این گروه تانک نیز داده است. سفارت آمریکا در آنکارا این ادعا را رد کرده است.

تنها چیزی که به نظر می‌رسد برای آنکارا مانده و معلوم نیست تا چه زمان باقی بماند، آگاهی از این مسئله است که یک ورود جدید به سوریه و هدف‌ قرار دادن ی.پ.گ، تنها با غرولند روسیه و ایالات متحده روبه‌رو می‌شود.

واشینگتن و مسکو در گذشته نیز به طور رسمی نارضایتی خود را از حملات ترکیه به یگان‌های مدافع خلق، ابراز کرده‌اند. برای مثال، توپ‌باران مواضع ی.پ.گ در ماه آوریل، با سرزنش هر دو ابر قدرت مواجه شد.

روسیه در اوائل سال جاری، زمانی که ترکیه نشانه‌هایی از حرکت به سمت شهر عفرین انجام داد، به کمک ی.پ.گ شتافت. واشینگتن نیز مخالف چنین اقدامی از جانب ترکیه بود که می‌توانست حملهٔ برنامه‌ریزی شده علیه داعش در رقه را تحت تأثیر قرار دهد زیرا رزمندگان ی.پ.گ جزئی از این حمله بودند.

علی‌رغم تنش‌های ترکیه با مسکو و واشینگتن بر سر یگان‌های مدافع خلق، آنکارا کماکان بخشی از ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا باقی‌ مانده و با ایران و روسیه در «روند آستانه» همکاری می‌کند؛ روندی که با هدف فرونشاندن تنش سوریه آغاز شده است.

گزارش‌هایی از معامله میان آنکارا و مسکو در مورد عفرین تحت کنترل کردها و ادلب وجود دارد که در دومین شهر، گروه‌های رادیکال اسلام‌گرای تحت حمایت ترکیه در آن علیه یکدیگر موضع گرفته‌اند.

مقام‌های روس، ترک و ایرانی، طی هفتهٔ جاری در تهران برای بحث دربارهٔ مناطق کاهش تنش، ملاقات می‌کنند. آن‌ها همچنین دربارهٔ شرایط در عفرین و ادلب گفت‌وگو خواهند کرد. اگر این مذاکرات موفقیت‌آمیز باشد، ممکن است که به کاهش‌ تنش‌ها در شمال ترکیه منجر شود و حملهٔ احتمالی ترکیه را به تعویق اندازد.

انجام یک عملیات بدون تأیید آمریکا و روسیه، می‌تواند موضع آنکارا را در گفت‌وگوها دربارهٔ سوریه، تضعیف کند. مع‌الوصف، به نظر نمی‌رسد که اردوغان هم چندان مصمم به انجام چنین عملیاتی باشد.

یک منبع نزدیک به وزارت خارجهٔ ترکیه که با شرط محرمانه‌ماندن نامش حاضر به گفت‌وگو با المانیتور شد، گفت: «حرکت‌های ترکیه در سوریه بر مبنای تهدیدهایی خواهد بود که با آن‌ها مواجه است؛ نه بر مبنای آن‌چه دیگران بگویند.»

گزارش‌هایی مربوط به آن‌که عملیاتی با نام شمشیر فرات قرار است به اجرا گذاشته شود، نخستین بار در ماه ژوئن منتشر شدند و نشان دادند که بررسی طرح این عملیات ماه‌ها در دستور کار بوده است.

نگرانی ترکیه این است که واشینگتن و مسکو در حال آماده‌سازی زمینه‌های ایجاد یک منطقهٔ خودمختار در نواحی کردنشین سوریه، در مرز ترکیه است. اردوغان می‌گوید که آنکارا قصد دارد تا از چنین رویدادی جلوگیری کند.

آنکارا همچنین نسبت به برت مک‌گورک، فرستادهٔ واشینگتن در جنگ با داعش، نظر نامساعدی دارد. آنکارا مک‌گورک را 'لورنس عربستان' امروزی می‌داند. رسانه‌های هوادار دولت در ترکیه برای نوشتن مقالههایی که مک‌گورک را به تلاش برای استقرار نواحی کردنشین در سوریه متهم می‌کنند، از یکدیگر پیشی می‌گیرند.

اردوغان می‌گوید که عملیات جدید در سوریه بر مبنای عملیات سپر فرات است که ظاهراً علیه داعش تنظیم شده بود. با این حال، آنکارا اشاره کرده که «تمام سازمان‌های تروریستی» هدف قرار خواهند گرفت. ی.پ.گ نیز در فهرست تروریستی ترکیه قرار دارد.

عملیات سپر فرات ثابت کرد که دست‌یابی به اهداف مورد نظر، دشوارتر از آنی است که تصور می‌شود و ممکن است مدت بیشتری زمان نیاز داشته باشد. نیروهای نظامی ترکیه و ارتش آزاد سوریه، سرانجام توانستند دو هزار کیلومتر مربع را از داعش پس بگیرند.

تا آن‌جا که به نگرانی‌های آنکارا مربوط می‌شود، عملیات سپر فرات، طرح کردها را برای گرفتن اراضی وسیع میان شهرهای کوبانی در شرق و عفرین در غرب، با شکست مواجه کرده است. هر دو شهر مذکور تحت کنترل ی.پ.گ هستند. اراضی میان این دو شهر، از مرز ترکیه در شمال تا الباب در جنوب، تحت کنترل ترکیه و ارتش آزاد سوریه است.

سخنرانی اردوغان در مالاتیا، بلافاصله پس از تغییرات در نیروهای مسلح ترکیه انجام شد. زیرک در این باره گفت که نخستین وظیفهٔ فرماندهان جدید نیروهای هوایی، زمینی و دریایی، عملیات در سوریه است.

نعیم بابور اوغلو، ژنرال بازنشسته، بر این باور است که هدف از عملیات آتی ترکیه، به استقرار یک منطقهٔ امنیتی در طول مرزهای ترکیه محدود خواهد شد و اهداف بزرگ‌تری مانند راندن ی.پ.گ از عفرین، ندارد.

بابور اوغلو به المانیتور گفت: «ترکیه کماکان مجبور خواهد بود تا برای استقرار این منطقه، با ی.پ.گ بجنگند؛ منطقه‌ای که شامل تل رفعت و مناطق میان عفرین و ادلب است. تا جایی که ترکیه از خود عفرین دور بماند، روسیه و آمریکا عملیات جدید ترکیه را می‌پذیرند.»

بابور اوغلو در مورد سخنرانی مالاتیای اردوغان معتقد است که این اظهارات بیشتر با هدف جلب رضایت شنوندگان داخلی بوده تا این‌که بخواهد نشانه‌هایی از یک عملیات بزرگ در داخل سوریه را نشان دهد. بابور اوغلو گفت که یک عملیات گسترده، می‌تواند ترکیه را با تلفات و خسارات قابل توجهی در عفرین و ادلب مواجه کند؛ به همین خاطر احتمال وقوع آن اندک است.

مقام‌ها در آنکارا کاملاً واقفند که اجرای عملیات سپر فرات بسیار دشوارتر از آنی بود که انتظار می‌رفت. این عملیات در نهایت موفق بود زیرا ترکیه با داعش می‌جنگید و حمایت مسکو و واشینگتن را به همراه داشت. به محض آن‌که ترکیه، یگان‌های مدافع خلق را هدف بگیرد، آن حمایت از میان خواهد رفت.

از آن‌جا که یگان‌های مدافع خلق کماکان از حمایت روسیه و آمریکا برخوردارند، عملیات شمشیر فرات می‌تواند دشوارتر یا به همان سختی عملیات پیشین باشد

Recent Podcasts

Featured Video