افزایش همکاری‌های بین ترکیه و ایران

p
By
Article Summary
در حالیکه واشنگتن و مسکو در تلاش هستند صلح در سوریه را حفظ کنند، توافقی بین تهران و آنکارا در مورد سوریه در حال شکل گرفتن است. توافقی که پیش از این قابل تصور نبود؛ اشاره مقامات کردستان عراق به ممکن بودن تعویق همه پرسی استقلال کردستان «برای مدتی کوتاه».

ماه گذشته در این ستون نوشتیم که همکاری روسیه و ایالات متحده در سوریه "همکاری نزدیکتر ترکیه با ایران و سوریه را تسریع میکند و همزمان حد و مرز نفوذ مسکو در بین بازیگران منطقه‌ای را نیز بسنجد."

این هفته آمبرین زمان گزارشی از دیدار «بی‌سابقه» سرلشگر محمدحسین باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران از آنکارا منتشر کرده است. به نوشته او، "در حالیکه ایالات متحده و روسیه - از دیدگاه تهران و آنکارا- در جستجوی راهی برای پایان دادن به درگیری‌ها هستند، ایران و ترکیه با گذر کردن از توافق‌های پیشین به دنبال اتحاد در سوریه هستند."

به گزارش آنتون مارداسوف، مسکو به دنبال بیشینه کردن نفوذش در سوریه است. این تلاش شامل مسائل مربوط به ایران هم می‌شود. به نوشته مارداسوف" در حال حاضر روسیه به دنبال اقداماتی فرای توافقات انجام شده در آستانه قزاقستان است، اقداماتی که لزوما با همکاری با ایران انجام نشده است. از جمله این اقدامات، ایجاد مناطق کاهش تنش در جنوب غرب سوریه است که روسیه و ایالات متحده در عمان در مورد آنها مذاکره کردند. مثال دیگر مناطق کاهش تنش در شرق غوطه و شمال حمص است که در مذاکرات قاهره در مورد آنها گفتگو شد.

روسیه بدون شکل از زمان آزادسازی مناطق شرقی حلب توانسته نفوذش را در منطقه افزایش دهد. روسیه جریان جنگ را تغییر داد و به رژیم سوریه کمک کرد تا در قدرت باقی بماند. با این وجود باید در نظر داشت که ایران در طی سال‌های جنگ توانسته حضوری چند لایه در سوریه داشته باشد. از جمله آن، حضور نیروهای شبه نظامی شیعه در سوریه است. از جمله آنها می‌توان به گروه‌های سوریه، شاخه‌های نیروی مقاومت ایدئولوژیک ملی لبنان در سوریه و گروه‌های مقاومت اسلامی سوری (معروف به حزب الله عراق)، واحدهای نیروهای دفاع محلی در حلب و نیروهای دفاع ملی - که از علوی‌ها، سنی‌ها و گروه‌های دیگر سوری مورد حمایت ایران تشکیل شده‌اند و به صورت کامل یا نسبی توسط ایران پشتیبانی مالی می شوند - اشاره کرد. مراکز فرهنگی جدید ایران و پروپاگاندای شیعه بین مردم محلی ابزارهای قدرت نرم تهران هستند. این استراتژی٬ تنش‌های فرقه‌ای و قومی در منطقه را افزایش می‌دهد و این باعث می‌شود پروپاگاندای دولت اسلامی و حیات التحریر شام نیز گسترش پیدا کند."

نقطه مهم مورد نظر ما در مرز بین اسرائیل و سوریه است. به نوشته مارداسوف "یک توافق بین اسرائیل و روسیه که به نیروی هوایی اسرائیل اجازه می‌دهد حزب الله را در سوریه هدف قرار دهد اولین تغییر دهنده توازن قواست که بدون شک باعث خشم تهران شده است."

ماه گذشته در این ستون این سوال را مطرح کردیم که آیا بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل خط قرمز سوریه را علیه ایران اعمال خواهد کرد یا نه. و این هفته، در تصویری که بازتاب نگرانی‌های ایران در مورد طرح‌های روسیه در سوریه است، بن کاسپیت از حمایت نتانیاهو از قانونی جدید می‌نویسد که به او اجازه می‌دهد بدون اجازه گرفتن از حکومت یا پارلمان اعلام جنگ کند. این سیاست پاسخی است به نگرانی‌های اسرائیل از رها شدن توسط واشنگتن و مسکو.

به نوشته کاسپیت، "مشخص نیست آیا کنست (پارلمان اسرائیل) چنین قانونی را تصویب می‌کند یا نه. اما اثرات انتشار این خبر در منطقه به وضوح روشن است. حمله اسرائیل به تاسیسات زیربنایی ایران یا حزب الله در سوریه به معنی جنگ مستقیم بین دو طرف است. نتانیاهو می‌خواهد اختیار دادن دستور چنین حمله‌ای را به تنهایی داشته باشد. این تحول جدیدی در جنگ روانی بین دو طرف است که مدتی است در این منطقه در جریان است. برای بسیاری از ناظران بین المللی، این تحولات یادآور تهدیدات اسرائیل در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران است که منجر به افزایش تحریم‌های بین المللی علیه ایران و در نهایت توافق هسته‌ای شد."

نقطه مهم دیگر بدون شک ادلب است. به نوشته مارداسوف، "قدرت گرفتن حیات التحریر شام (که متحد القاعده است) در مناطق تحت کنترل شورشیان در ادلب و استفاده از تاکتیک به تاخیر انداختن مذاکرات به نفع تهران و دمشق است که برای باز پس گرفتن این منطقه به یک کارزار نظامی طولانی‌تر نیاز دارند. آنها گروه‌های اپوزیسیون را به خاطر وفاداری آشکارشان به القاعده محکوم می‌کنند. حملات حکومت سوریه برای بازپس گیری ادلب برای روسیه و ترکیه سناریویی منفی است. احتمالا نیروهای شورشی برای جنگ با دشمن مشترک وارد عمل می‌شوند. ائتلافات جدیدی بین گروه‌های میانه رو و تندرو شکل می‌گیرد. نهایتا این روند موقعیت القاعده در سوریه را تقویت خواهد کرد و بحران انسانی و پناهندگان جدیدی به راه خواهد انداخت. مشخصا تحت چنین شرایطی، نیروهای پیش رونده نیز تلفات سنگینی متحمل می‌شوند. به همین دلیل تهران و دمشق تلاش خواهند کرد روسیه را نیز به این دور جدید جنگ‌ها وارد کنند. اگر درگیری‌ها اوج بگیرد، کرملین حضور نیروهای ترکیه را نیز قبول خواهد کرد."

نقطه مهم سوم اطراف مناطقی در شمال سوریه است که ترکیه می‌خواهد نفوذش را در آنجا افزایش دهد و جلوی گسترش نفوذ کردهای سوریه را بگیرد. آنکارا یگان‌های ویژه خلق (YPG) را متهم می‌کند که به حزب کارگران کردستان (PKK) وابسته است. هم ایالات متحده و هم ترکیه PKK را گروهی تروریستی می‌دانند. به گزارش متین گورجان، "ترکیه در تلاش بوده تا مثلث جرابلس/الراعی/الباب به مساحت حدود ۲۰۰۰ کیلومتر مربع را با طرح‌های بلند پروانه و پرهزینه که منجر شکل دادن به اجتماع می‌شوند، بازسازی کند." فهیم تاستکین در بررسی گزینه‌ها و استراتژی ترکیه در مورد کردها به سخنان روز دوم آگوست رجب طیب اردوغان اشاره می‌کند: "ما مصمم هستیم که زخم خنجری را که به کالبد پروژه ایجاد یک موجودیت تروریستی در سوریه وارد کردیم، عمیقتر کنیم. به زودی گام‌های جدید و مهمی در این راستا برخواهیم داشت."

اهمیت مقابله با کنترل کردها بر مناطق شمال سوریه برای ترکیه آنقدر زیاد است که می‌تواند درهایی برای نوعی همکاری این کشور با دولت سوریه باز کند. همانطور که پیش از این گزارش کردیم، ممکن است از تحولات منبیج درسی آموخته شود تا بین منافع و نقش‌های ترکیه، یگان‌های مدافع خلق، سوریه، روسیه و ایالات متحده هم پوشانی‌های به وجود بیاید. به نوشته آمبرین زمان، "آنکارا همچنان به تهدید به اشغال عفرین -منطقه عمدتا کردنشین در نزدیکی مرز ترکیه که توسط یگان‌های مدافع خلق و متحدینش اداره می‌شود - ادامه می‌دهد. عفرین از بقیه مناطقه تحت کنترل YPG که تحت محافظت آمریکا هم هستند، جدا مانده است و ترکیه در تلاش است که مانع پیوستن آن به بقیه این مناطقه شود. یکی از دیپلمات‌های غربی که به شرط فاش نشدن نامش با المانیتور گفتگو کرده است گفت «ترکیه حاضر است بلافاصله با اسد صلح کند» در صورتیکه که او به ترکیه برای شکست دادن YPG کمک کند. به همین دلیل ایران که مصمم به نگه داشتن اسد است، این موقعیت را فرصتی برای خود می‌داند. روسیه نیز همین نگاه را دارد. روسیه مدت‌ها بود که به ترکیه فشار وارد می‌کرد تا علیه گروه‌های وابسته به القاعده که ادلب را کنترل می‌کنند و به گفته مقامات YPG عفرین را برای مذاکره کردن به گروگان گرفته اند، اقدامات جدیتری انجام دهد."

با وجود به وجود آمدن اختلافاتی بین ایران و روسیه در سوریه بسیار زود و حتی گمراه کننده است که از رقابت یا جدایی جدی بین این دو هم پیمان سخن بگوییم. هم مسکو و هم تهران از حکومت سوریه دفاع می‌کنند و همانطور که مارداسوف به آن اشاره می‌کند، "استراتژی مسکو به صورت مستقیم به حضور دائمی نیروهای طرفدار ایران که بخش‌های مختلف خط مقدم را کنترل می‌کنند، بستگی دارد."

 تحریم‌های  آمریکا احتمالا انتظارات رییس‌ جمهور روسیه٬ ولادمیر پوتین برای همکاری با دولت دونالد ترامپ را کاهش داده‌است. همانطور که ماه پیش در این ستون نوشتیم٬ تغییرات جدید در آرایش سیاسی در منطقه که ترکیه و ایران را نیز شامل می‌شود "میتواند امتحانی برای پوتین باشد. او از همکاری با ایالات متحده در پایدار کردن سوریه استقبال می‌کند و به آن نیاز دارد اما ممکن است به خاطر نزدیکی به ایالات متحده نفوذش بر تهران، دمشق و آنکارا را از دست بدهد... اگر تحریم‌ها رفع نشوند پوتین علاقه چندانی به جانب داری از ترامپ به قیمت از دست دادن روابط منطقه‌ایش ندارد. به همین دلیل روسیه ممکن است نقشی به ظاهر منفعل ولی در باطن حمایت کننده بازی کند که به طرف‌های منطقه‌ای اجازه می‌دهد در مقابل کردهای سوریه و دیگران اقدام کنند. مسکو ممکن است چنین سیاستی را برگ برنده‌اش بداند. از دیدگاه ایالات متحده، بازی روسیه - با پذیرش اینکه تهران، آنکار و دمشق هر کدام به خواسته‌هایشان برسند- باید محتاطانه عملی شود."
 

کردهای عراق ممکن است همه پرسی را به تاخیر بیاندازند
 
همانطور که در ستونهای اخیر نوشتیم٬ همه پرسی مطرح شده کردهای عراق برای استقلال که قرار بود در روز ۲۵ سپتامبر برگزار شود، محدودیت‌های حمایتهای منطقه‌ای و بین المللی از اربیل را نشان داد و هم پیمانی دولت اقلیم کردستان عراق (KRG) و ترکیه را با چالش مواجه کرد.

فشارروی مسعود بارزانی٬ رییس اقلیم کردستان عراق برای به تاخیر انداختن همه پرسی در روزهای اخیر تشدید شده‌است. مولود چاوش اغلو، وزیر امور خارجه ترکیه  در تاریخ ۱۶ آگوست هشدار داد که همه پرسی احتمالا به یک جنگ داخلی منتهی خواهد شد. روز بعد از آن٬ ژنرال ژورف وتل، فرمانده ستاد مرکز فرماندهی ایالات متحده مخالفت آمریکا با همه پرسی را در جلسه‌ای با بارزانی در اربیل دوباره یادآور شد.

فشارهای وارده می‌تواند باعث تجدید نظر در تصمیم اربیل شود. بعد از جلسه برگزارشده در ۱۷ آگوست در بغداد بین هیأت نمایندگان دولت اقلیم کردستان و دولت عراق، منابع کردی عراق اشاره کردند که بارزانی ممکن است با شرط ضمانت "کتبی" تاریخ جدید برگزاری همه پرسی زیر نظر سازمان ملل٬ تصمیم به تعلیق در برگزاری همه پرسی برای یک "دوره کوتاه"٬ تا بعد از برگزاری انتخابات عراق در آپریل ۲۰۱۸ بگیرد. 

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: massoud barzani, krg, kurdish independence, independence referendum, ypg, kurdish issue, turkish army, syrian war
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept