ترکیه در قطر قدرت‌نمایی می‌کند

مقام‌های آنکارا با گسترش پایگاه نظامی ترکیه در قطر، نشان داده‌اند که تمایل دارند تا سیاست خارجی کشورشان را به سمت «قدرت سخت» ببرند.

al-monitor .

موضوعات

tamim bin hamad al thani, turkish defense policy, recep tayyip erdogan, turkish-qatari relations, turkish armed forces, turkish military, turkish foreign policy

مرداد ۲, ۱۳۹۶

یکی از عناصر کلیدی در دستور کار رجب طیب اردوغان در طول دیدارش از عربستان سعودی، کویت و قطر که در روزهای ۲۳ و ۲۴ جولای صورت گرفت، حضور نظامی ترکیه در قطر بود. ائتلاف متشکل از کشورهای عرب به رهبری سعودی‌ها که در اوائل ژوئن روابط خود را با قطر قطع کردند، در کنار چند شرط دیگر، خواستار آن شدند که پایگاهنظامی در قطر بسته شود.

دوحه و آنکارا این خواسته را با تحکم رد کردند و آن‌را «دخالت در امور داخلی» خود دانستند. تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در سخنرانی روز ۲۱ جولای خود، پشتیبانی ترکیه از دوحه را در بحران اخیر ستود و گفت: «ما از ترکیه به خاطر اجرای سریع توافق همکاری و همچنین برآورده‌کردن نیازهای بنیادین‌مان، قدردانی میکنیم

قطر به دلیل تحریم هوایی، دریایی و زمینی از سوی عربستان، امارات متحده عربی، بحرین و مصر، تحت فشار قرار گرفته است. تحریم‌کنندگان، قطر را به حمایت از تروریسم متهم می‌کنند؛ امری که دوحه آن‌را کذب می‌داند.

من در مقاله‌ای با عنوان «نظامیان ترکیه حامیان رژیم قطر خواهند بود» که روز ۱۲ جولای در المانیتور منتشر شد، نوشتم که برای اردوغان، حفظ رژیم قطر و سرنوشت امیر این کشور -که در جریان کودتای ناکام سال گذشته با قدرت از اردوغان حمایت کرد- امری حیاتی است. همین مسئله، یکی از دلایل تصمیم ترکیه برای توسعهٔ شراکت نظامی-استراتژیک با قطر است.

تعداد سربازان ترکیه در «مقر لشکر تاکتیکی مشترک» در دوحه، به ۳۰۰ نفر رسیده است. یک گروهان از بریگاد کماندویی دوم، یک گروهان پیاده‌نظام مکانیزه از سپاه پنجم و دو هویتزر ۱۵۵ میلی‌متری به آن‌جا اعزام شده و اکنون در سطح مأموریت رزمی قرار دارند.

طبق گفتهٔ منابع امنیتی در آنکارا که المانیتور با آن‌ها گفت‌وگو کرده است، حضور ترکیه در قطر تا سال ۲۰۱۸ به استعداد یک تیپ با سه هزار نیرو خواهد رسید. پایگاه نظامی ترکیه، بندر مخصوص به خود را خواهد داشت و یک باند فرود که در ابتدا برای پهپاد و سپس برای هواپیماهای نظامی استفاده خواهد شد. محتمل است که تا پایان سال ۲۰۱۸، عناصر نیروی دریایی ترکیه به گشت‌زنی در آب‌های خلیج بپردازند و پهپادها و هواپیماهای سیستم کنترل و هشدار سریع این کشور بر فراز آسمان قطر و خلیج به پرواز درآیند.

طبق نظر جان قصاباوغلو، سه‌هزار نیروی ترک برابر با حدود یک سوم کل ارتش فعال قطر است. بنابراین، در چارچوب قراردادها میان آنکارا و دوحه، این پایگاه می‌تواند در طرح دفاعی قطر و دستور کار امیر این کشور در منطقه، نقشی مهم بازی کند.

قصاب‌اوغلو در تحلیل ماه جولای خود برای مرکز مطالعات اقتصاد و سیاست خارجی، گفته است: «اعزام‌های آتی نیرو به قطر احتمالاً به رقابت و تنش بیشتر در روابط امارات-ترکیه منجر خواهد شد. با این وجود، تا آن‌جا که آنکارا بتواند روابطش را با شورای همکاری خلیج و در رأس آن‌ها عربستان سعودی تفکیک و حفظ کند، منازعهٔ سیاسی میان ترکیه و قطر قابل مدیریت خواهد بود.»

طبق این تحلیل، در حال حاضر ترکیه در مکان‌های زیر حضور نظامی دارد:

  • سومالی: برای ایجاد ظرفیت همکاری مشترک، مأموریت‌های دفاعی خارجی و کمک‌های انسان‌دوستانه. پایگاه نظامی ترکیه در سومالی پس از اتمام ساخت و ساز، بزرگ‌ترین پایگاه ترکیه در خارج از کشور خواهد بود.
  • قطر: برای کمک به امنیت، ایجاد ائتلاف و نمایش قدرت.
  • شمال عراق: برای عملیات ضد تروریستی، شناسایی، آموزش و مأموریت‌های تجهیز و پشتیبانی.
  • شمال سوریه در مثلث جرابلس، الباب، الراعی: برای عملیات ضد ترور، عملیات شناسایی ویژه، آموزش و مأموریت‌های تجهیز و پشتیبانی.
  • کابل، افغانستان: مأموریت صلح‌بانی.
  • قبرس شمالی: یک رسته نیرو برای دفاع مشترک، تعهدات بین‌المللی و نمایش قدرت. 
  • آذربایجان: پایگاه‌های نظامی برای ایجاد ائتلاف و مأموریت‌های دفاع در برابر نیروی خارجی.
  • لبنان: حضور دریایی در چارچوب نیروی موقت سازمان ملل متحد.

پوشیده نیست که ترکیه در حال گفت‌وگو برای احداث پایگاه‌های نظامی در پاکستان، اندونزی، مالزی و عربستان سعودی است. منابعی در آنکارا گفته‌اند که گفت‌وگو با عربستان سعودی دربارهٔ ایجاد یک پایگاه در آن‌جا در منطقهٔ جنوبی شیعه‌نشین و ایجاد پایگاه دریایی در یک منطقهٔ دیگر، متعاقب بحران قطر، متوقف شده است. بسیاری از ناظران کنجکاو هستند که بدانند آیا این دو پروژهٔ مذکور، در طول سفر اردوغان به عربستان مطرح شده‌اند یا خیر.

در عرض سه سال، ترکیه قصد دارد تا کشتی آبی-خاکی و هواپیمابر سبک گارد ساحلی آناتولی را تکمیل کند. این کشتی می‌تواند تا ۱۰ جت اف-۳۵بی را که نیروی دریایی ترکیه قصد دارد تا سال ۲۰۲۱ مستقر کند، حمل نماید. همچنین هلی‌کوپترهای مهاجم تی-۲۹ و چند منظورهٔ سی‌اچ-۴۷، اختراع نیروهای مسلح ترکیه، در کنار یک گردان دریایی کاملاً مجهز قرار خواهند گرفت تا از سرحدات ساحلی محافظت کنند. این پروژه یک عامل مهم برای افزایش چشمگیر نیروی ترکیه در مدیترانه و دریای سیاه خواهد بود. بسیاری از افراد به این سخنرانی اردوغان اشاره می‌کنند که گفت ترکیه در میان ۱۰ کشور دارای توانایی ساخت کشتی جنگی قرار دارد و اکنون می‌خواهد شناور هواپیمابر خود را بسازد.

با تمامی این حرکت‌ها و طرح‌های سیاست خارجی، ترکیه به تدریج سیاست خارجی خود را از قدرت نرم به قدرت سخت تبدیل می‌کند.

بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱، ترکیه با سیاست خارجی احمد داووداوغلو (نخست‌وزیر بعدی) و تیم او در وزارت خارجه، به این سو گرایش یافت که در سیاست جهانی، بر موقعیت جغرافیای سیاسی کشور، عمق تاریخی و قدرت نرم ترکیه تمرکز کند.

در سال ۲۰۱۶، پس از آن‌که داووداوغلو از نخست وزیری کناره گرفت و ریسک‌های امنیتی در عراق و سوریه افزایش یافتند، یک سیاست خارجی جدید در اولویت قرار گرفت: پاسخ مؤثر، پیش‌گسترانه و جسورانه به ریسک‌های امنیتی و چالش‌ها از طریق قدرت سخت.

فواد کیمان، پروفسور روابط بین‌الملل در دانشگاه سابانجی و مدیر اتاق فکری به نام مرکز سیاست استانبول، الگوی جدید را «رئالیسم اخلاقی» می‌نامد.

او می‌گوید که رئالیسم اخلاقی «جسارت نظامی بر پایه‌ٔ قدرت سخت و اصول انسان‌دوستانه را می‌آمیزد و به آن پارامترهای جدید مبتنی بر ظرفیت -و استراتژی- را نیز می‌افزاید.»

ارتش ترکیه از این که پروژهٔ قدرت نظامی جایگزین دیپلماسی غیر نظامی و جذب متحد شده است، خرسند است. در میان شاخه‌های نظامی، فرماندهی نیروی دریایی بر ارتش و نیروی هوایی در نقش‌ها و مأموریت‌های الگوی جدید، غلبه یافته است. این امر در میزان بالای افسران نیروی دریایی هنگام بازدیدهای خارجی مقام‌های ترک، مشهود است.

همچنین یک سیاست خارجی که متمرکز بر «چنگ و دندان نشان دادن» باشد، می‌تواند در عرصهٔ داخلی در جهت ترمیم روابط نظامیان با غیر نظامیان که پس از کودتای نافرجام ۱۵ ژوئن به‌شدت تیره شده بود، مفید باشد و دو بخش مذکور را به همکاری با یکدیگر ترغیب کند. سایر بخش‌هایی که به‌طور قابل ملاحظه‌ای سود می‌کنند، صنایع دفاعی و فناوری نظامی هستند.

روابط تیره و تار میان بخش‌های نظامی و غیر نظامی در آنکارا -بر سر سیستم آموزش نظامی، ترفیع‌ها، انتصاب‌ها و روابط قدرت میان ستاد مشترک ارتش ترکیه و وزارت دفاع و میان فرماندهان بخش‌ها- بر سر شکل‌دادن و اجرای سیاست خارجی، صنایع دفاعی و فناوری نظامی، از کنترل خارج شده بود. بهبود روابط میان دو بخش اصلی ترکیه به وسیلهٔ پی‌گیری سیاست اعمال قدرت در روابط بین‌المللی، خبر خوبی برای یک جامعهٔ قطبی‌شده است. 

More from  متين تورجان

Top admiral's resignation rattles Turkey

اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۹

Recommended Articles

قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
خروج آمریکا از برجام، برنامه ترکیه در سوریه را دچار مشکل کرده است
سمیح ایدیز | | اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۷
افزایش اهمیت پوتین به عنوان «بهترین» میانجی بین ایران و اسرائیل
مرور اخبار هفته | | اردیبهشت ۲۳, ۱۳۹۷
تحریم‌های جدید آمریکا علیه ایران و آثار منفی آن بر ترکیه
فهیم تاشتکین | Turkish economy | اردیبهشت ۲۱, ۱۳۹۷
پس از حملات موشکی، ترامپ استراتژی خروج از سوریه را از سر می‌گیرد
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | فروردین ۲۶, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video