آیا نتانیاهو خط قرمز سوریه را علیه ایران اعمال می‌کند؟

در حالیکه روسیه، ترکیه و سوریه به توافق در مورد عفرین نزدیک می‌شوند، اسرائیل با تمامی طرح‌های صلح پیشنهادی مخالفت می‌کند.

al-monitor .

موضوعات

afrin, raqqa, turkish influence in the middle east, ypg, russian influence in syria, russia in middle east, cease-fire

مرداد ۱, ۱۳۹۶

با تشدید فشار ترکیه بر یگان‌های مدافع خلق (YPG) در سوریه و مخالفت اسرائیل با آتش بس توافق شده بین روسیه و ایالات متحده در جنوب غرب سوریه، آنکارا، مسکو و دمشق در مورد عفرین به توافقی احتمالی نزدیک می‌شوند.

ترکیه حملات به یگان‌های مدافع خلق و همچنین به همکاری‌های آمریکا با آنها را در هفته‌های گذشته بیشتر کرده‌است. به نوشته آمبرین زمان، سردار کیلیچ، سفیر ترکیه در ایالات متحده در سخنانی در روز ۱۵ ژوئیه تصمیم ایالات متحده برای آزاد سازی رقه در همکاری با نیروهای دموکراتیک سوریه - که عمدتا از رزمندگان یگان‌های مدافع خلق تشکیل شده‌اند - «اشتباهی استراتژیک» خواند. به گزارش جک دچ از واشنگتن و به نقل از پنتاگون، نیروهای دموکراتیک سوریه که بین سی تا چهل هزار رزمنده دارند در حمله به غزه تلفات سنگینی به دولت اسلامی وارد کرده‌اند.

به نوشته زمان در تنشی دیگر در روابط ترکیه با ایالات متحده، "آژانس خبری دولتی آنادولو گزارشی از ده پایگاه نظامی ایالات متحده در مناطق تحت کنترل کردها در شمال سوریه منتشر کرده است. این امر می‌تواند روابط نامساعد این دو عضو ناتو را با مشکلات بیشتری مواجه کند."

ترکیه اجازه ارسال کمک‌های انسان دوستانه - از جمله شیر خشک برای کودکان - به مناطق تحت کنترل یگان‌های مدافع خلق را نداده و عملیات گروه موسوم به مرسی کورپس (Mercy Corps) را متوفق کرده‌است.

نبرد بین ترکیه و یگان‌های مدافع خلق در عفرین شدت گرفته است. به گزارش زمان، "بنابر گزارش‌ها نیروهای ترکیه به مناطق تحت کنترل YPG در عفرین مرتبا حمله می‌کنند. به گزارش گروه‌های حقوق بشری سوری، نیروهای ترکیه برای دومین روز پیاپی مناطق حومه شهر را مورد حمله قرار دادند و موجب آتش سوری و تلفات دیگر در این مناطق شدند. هزاران ساکن عفرین از مرگ یک زن و دو فرزندش که گفته می‌شود در نتیجه اقدامات ترکیه به خیابان‌ها آمده بودند، خشمگین شده‌اند. روزنامه صباح که طرفدار دولت ترکیه است تایید کرده که ترکیه به مواضع YPG در عفرین حمله کرده و آن را پاسخی به اقدامات این گروه خوانده است. مشخص نیست که آیا نیروهای ترکیه از درون این کشور شلیک می‌کردند یا از خاک سوریه."

زمان در ادامه می‌گوید افزایش تنش بین ترکیه و یگان‌های مدافع خلق می‌تواند توافق بین مسکو، آنکارا و دمشق برای ایجاد مناطق کاهش تنش در عفرین را با مانع روبرو کند. به گفته او "در همین حال و در حالیکه که گفته می‌شود توافقی بین ترکیه و روسیه در حال شکل گیری است، بنا به گزارش‌ها حضور ترکیه در سوریه به صورت تدریجی در حال افزایش است. خلاصه اینکه روسیه YPG را تحت فشار قرار می‌دهد که به نیروهای دولتی سوریه اجازه دهند، کنترل شهر را به صورت کامل به دست بگیرند. در شرایط فعلی، کنترل عفرین توسط نیروهای دولتی سوریه برای ترکیه انتخاب بد در مقابل بدتر است، چرا که جدا نگه داشتن عفرین از سایر نقاط تحت کنترل کردها در شرق منبیج، اولویت استراتژیک این کشور در شمال سوریه است. اولویت ترکیه دیگر سرنگون کردن رژیم سوریه نیست. در مقابل، گفته می‌شود که قرار است ترکیه به روسیه کمک کند تا نیروهای جبهه النصره (که از اسم جبهه حیات شام استفاده می‌کنند) را از آخرین پناهنگاه‌هایشان در ادلب بیرون کند."

این ستون در ماه مارس با ارجاع به گزارش‌های زمان و دیگران این سوال را پرسید که آیا اشتباهات ترکیه در منبیج می‌تواند الگویی برای رقه ایجاد کند، بدین معنی که ایفای نقش دولت سوریه می‌تواند برای ترکیه "شر کمتر" قابل پذیریش در مورد کنترل یگان‌های مدافع خلق بر مناطق آزاد شده باشد.

حمیدرضا عزیزی تحولات اخیر را با توجه به زمینه کلی آنها بررسی می‌کند. او می‌نویسد، "تا کنون مسکو در تلاش بوده که بر اساس منافع مشترکش با تهران و آنکارا به سمت رسیدن به توافق برود. برای مثال مسکو در تلاش بوده که طرح دوره انتقالی سیاسی‌ای را که بر اساس آن هر سه طرف در مناطقی که برای منافعشان اهمیت حیاتی دارد، درجه‌ای از نفوذ را داشته باشند. اما علاوه بر آن روسیه به دنبال این نیز هست تا ایران و ترکیه را بر سر منافع بلند مدت ترشان در سوریه به توافق برساند. رسیدن به این کار دشواریست چرا که برای ایران شکست همه گروه‌های تروریستی و مسلح بر شروع دوره انتقالی سیاسی ارجحیت دارد در حالیکه ترکیه ترجیح می‌دهد گروه‌های مسلح مورد حمایتش را به عنوان ابزار چانه زنی در مورد گفتگوهای سیاسی آینده نگه دارد."

دو هفته پیش در این ستون نوشتیم، "نخستین مراحل شکل‌ گیری تفاهم بین ایالات متحده و روسیه در مورد مسئله سوریه می‌تواند نخستین گام در رسیدن به توافقی سیاسی باشد. چنین تفاهمی می‌تواند همکاری نزدیکتر ترکیه با ایران و سوریه را تسریع کند و همزمان حد و مرز نفوذ مسکو در بین بازیگران منطقه‌ای را نیز بسنجد."

به نوشته عزیزی، "با وجود اینکه در مذاکرات آستانه، ترکیه مشکل اصلی در مقابل رسیدن به توافق بود روسیه همچنان متمایل به چانه زنی برای جلب همکاری آنکارا به نظر می‌رسد. روسیه تمایل دارد با دادن مناطقی در شمال سوریه به ترکیه این امر را انجام دهد. ترکیه به دلیل نگرانی از افزایش نقش کردها، این منطقه را برای منافع خود حیاتی می‌داند. از سوی دیگر با اعلام اینکه تهران میزبان نشست بعدی گروه کاری آستانه خواهد بود، مسکو تلاش می‌کند تهران را از خود نراند و همچنان فعال نگه دارد."

یکی از چالش‌های روسیه و آمریکا بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل است که با توافق توافق صلح پیشنهادی روسیه و آمریکا مخالف است. او این توافق را موجب بهبود موقعیت ایران در سوریه می‌داند.

به گزارش بن کاسپیت، "در چند ماه گذشته اسرائیل در حال تماس با طرف‌های اجرا کننده آتش بس بوده است. بین همه مسائل مورد بحث میان ابر قدرتها جای پای اسرائیل در بحث‌ها در مورد منطقه جنوب غرب - در هم مرزی با اسرائیل - دیده می‌شد. اسرائیل در این گفتگوها با اردنی‌ها، روس‌ها و آمریکایی‌ها مشارکت کرد. علاوه بر این با هر کدام از این طرف‌ها به صورت جداگانه گفتگو کرد. در طی این گفتگوها اسرائیل در مواقع متعددی روی این مسئله اصرار کرد که حضور ایران و حزب الله در مناطق حائلی که در حوالی مرزهای مختلف تشکیل می‌شوند، برایش قابل پذیرش نیست. خواسته دیگر اسرائیلی‌ها این بود که از ایجاد پایگاه نظامی ایران در سوریه، درست کردن یا اجار کردن بندری در سواحل سوریه توسط ایران و یا بازسازی صنایع نظامی سوریه توسط ایران جلوگیری شود."

به گفته کاسپیت توافق بین ایالات متحده و روسیه، "یک زخم کهنه را دوباره باز می‌کند. آخرین باری که واشنگتن به چنین توافقی دست یافت، توافق هسته‌ای با ایران در زمان دولت باراک اوباما بود. نتانیاهو تا آخرین لحظه و حتی پس از آن علیه این توافق جنگید."

سوال این است که آیا اسرائیل پاسخی به این توافق خواهد داد و اگر آری چه پاسخی. به گفته کاسپیت، "نتانیاهو در حال افزایش دادن خواسته‌هایش است و خطوط قرمز جدید در مرز شمالی‌اش ایجاد کرده است. سوال اینجاست که این تهدیدها چقدر توسط ابرقدرت‌ها و دشمنان اسرائیل جدی گرفته می‌شوند. آخرین باری که نتانیاهو چنین تهدیدها و خطوط قرمزهایی را مطرح کرد، مشخص شد که هیچ کدام از آنها واقعی نبودند. در سال‌های گذشته نتانیاهو بارها اعلام کرده که اگر جامعه بین المللی نمی‌داند چگونه جلوی دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را بگیرد، اسرائیل به تنهایی عمل خواهد کرد."

مدیریت انتظارات و منافع بازیگران منطقه‌ای توسط مسکو تعادلی بی‌ثبات باقی می‌ماند. به نوشته عزیزی، "هدف اصلی روسیه  جلوگیری از هر گونه افزایش درگیری است. چنین درگیری‌‌ای می‌تواند روسیه را مجبور کند حضورش در سوریه را افزایش دهد. در عین حال این توافق‌ها می‌توانند مسکو را به عنوان میانجیگر اصلی صلح در سوریه معرفی کنند."

عزیزی در ادامه می‌نویسد، "با توجه به منافع به شدت واگرای گروه‌های درگیر، شاید رسیدن به توافق برای مسکو کار بسیار دشواری باشد. به خصوص در مورد همکاری‌اش با ایران که با کنون بسیار موفقیت آمیز بوده‌است. با توجه به سه هدف اصلی ایران در سوریه یعنی نگه داشتن دولت بشار اسد در قدرت، دسترسی به لبنان از طریق سوریه و حفظ یکپارچگی سرزمینی سوریه، می‌توان این سوال را پرسید که مسکو چگونه می‌خواهد به صورت همزمان تعهدات غیر هم خوانش در قبال طرف‌های مختلف را عملی کند. چگونه می‌توان هم دسترسی ایران به لبنان را تضمین کرد و هم پاسخی برای دغدغه‌های امنیتی اسرائیل داشت؟ ...از آن گذشته مسکو چگونه می‌خواهد یکپارچگی کشور را حفظ کند و هم زمان تقسیم کشور به مناطق نفوذ مختلف را نیز تسهیل کند؟

همانطور که در ماه گذشته در این ستون به آن اشاره کردیم منافع پیچیده و رقابت طلبانه گروه‌ها مختلف منطقه‌ای می‌تواند "امتحانی برای پوتین باشد. او از همکاری با ایالات متحده در پایدار کردن سوریه استقبال می‌کند و به آن نیاز دارد اما ممکن است به خاطر نزدیکی به ایالات متحده نفوذش بر تهران، دمشق و آنکارا را از دست بدهد. هدف نهایی پوتین، رهایی از تحریم‌های ایالات متحده و موفقیت ترامپ در جلوگیری از تصویب قوانین سخت گیرانه‌تر در مقابل سوریه در مجلس نمایندگان است. اگر تحریم‌ها رفع نشوند پوتین علاقه چندانی به جانب داری از ترامپ به قیمت از دست دادن روابط منطقه‌ایش ندارد. به همین دلیل روسیه ممکن است نقشی به ظاهر منفعل ولی در باطن حمایت کننده بازی کند که به طرف‌های منطقه‌ای اجازه می‌دهد در مقابل کردهای سوریه و دیگران اقدام کنند. مسکو ممکن است چنین سیاستی را برگ برنده‌اش بداند."

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:
  • Al-Monitor Archives
  • The Week in Review
  • Exclusive Events
  • Invitation-only Briefings

Recent Podcasts

Featured Video