نبض ترکیه

آیا سیاست آنکارا در سوریه متوازن می‌شود؟

p
By
Article Summary
ترکیه، ایران و سوریه، تفاهم‌نامه‌ای را امضاء کردند که بر مبنای آن چند منطقهٔ امن در سوریه تشکیل می‌شود. اما ایالات متحده نگرانی خود را نسبت به این‌ تفاهم‌نامه ابراز کرده است.

چهارمین دور از مذاکرات آتش‌بس برای حل جنگ داخلی شش‌ساله‌ٔ سوریه، در روزهای سوم و چهارم ماه مه در شهر آستانه قزاقستان برگزار شد. غیرت عبدالرحمانف، وزیر خارجه‌ٔ قزاقستان، گفت که ترکیه،‌ ایران و روسیه، یادداشت تفاهمی را دربارهٔ استقرار یک منطقهٔ امن در سوریه، امضاء کردند. با این حال، گروه‌های مخالف سوری که با نقش ضمانت‌کنندهٔ ایران در این روند مخالفند، می‌گویند که نمیتوانند تفاهمنامه را بپذیرند زیرا طرح ایجاد منطقهٔ امن، تهدیدی برای یکپارچگی سوریه است. واشینگتن نیز گفته که دربارهٔ تفاهم‌نامه، نگرانیهایی دارد.

طبق بیانیهٔ رسمی وزارت خارجهٔ ترکیه، منطقهٔ امن در «استان ادلب و برخی نواحی لاذقیه، حلب و حما، شرق غوطه/دمشق و برخی مناطق استان‌های درعا و القنیطر» برقرار خواهد شد. توافق مذکور با هدف توقف استفاده از هرگونه سلاح، برقراری کمک‌ها از مسیر هوایی و همچنین اطمینان‌یافتن از رسیدن کمک‌های انسان‌دوستانه‌ٔ فوری به مناطق امن، تنظیم شده است.

یکی از مقام‌های ارشد وزارت امور خارجهٔ ترکیه که به شرط محرمانه‌ماندن نامش با المانیتور سخن می‌گفت، اظهار کرد: «ما می‌دانیم که هم واشینگتن و هم آنکارا نگران آنند که ایران و روسیه حملات‌شان را در آن منطقه پایان ندهند. با این حال، می‌بایست این نگرانی را کنار بگذاریم و به جای آن، فشاری جدی بر ایران و روسیه بیاوریم تا حملات‌شان را متوقف کنند.»

توافق، از روز پنجم ماه مه اجرایی شد، در حالی که آنکارا دیپلماسی تلفنی پی‌گیرانه‌ای را با تهران، مسکو و واشینگتن دربارهٔ جزئیات آن، ادامه می‌دهد. بیانیهٔ روسیه در این باره که مناطق امن، مناطق پرواز-ممنوع نیز هستند، هواپیماهای آمریکایی را نیز از پرواز منع می‌کند و باعث شده تا تنش میان روسیه و ایالات متحده افزایش یابد و سرنوشت توافق زیر سئوال رود.

یک مقام دیگر ترک نیز گفت: «ما برای دیدار اردوغان و ترامپ در روز ۱۶ مه آماده می‌شویم و روی این مسائل نیز کار می‌کنیم. ما می‌خواهیم برداشت جهانی را که این جنگی میان روسیه و آمریکا است، از بین ببریم. اگر هم روسیه و هم آمریکا بخواهند که جنگ در سوریه پایان یابد، باید با یکدیگر همکاری کنند.»

آیا این تفاهم‌نامه که به دنبال استقرار مناطق امن در سوریه است و موجب نگرانی آمریکا شده است، تنش میان ترکیه و آمریکا را نیز به دنبال خواهد داشت؟ تاها اوزهان، رئیس کمیتهٔ روابط خارجی پارلمان ترکیه، در این رابطه به المانیتور گفت: «برای آمریکا مناسب نیست که این توافق را مورد انتقاد قرار دهد و نسبت به آن ابراز نگرانی کند. از همان اول اگر آمریکا یک سیاست محکم در قبال سوریه داشت، مشکلاتی را که الان با آن روبه‌رو هستیم، نمی‌داشتیم. این مشکلات را داریم چون نه آمریکا، نه روسیه و نه اسد، هیچ‌کدام تصمیم‌های مناسب را سر موقع نگرفتند.»

او افزود: «به این دلیل است که داعش قدرت گرفت و شاهد بحران انسانی در منطقه هستیم. بحران جدی در خاورمیانه و سوریه داریم. اگر این مشکل تنها به این صورت دیده شود که عامل ایجاد آن داعش است -که معمولاً آمریکا این‌گونه می‌بیند- ما نمی‌توانیم به یک راه حل در سوریه دست یابیم. ائتلاف جهانی [برای مقابله با داعش]، یا ناتوان است و یا اقدام مناسبی صورت نداده است. امر سیاسی باعث حرکت‌هایی می‌شود که رسیدن به راه حل برای مشکل سوریه را کند می‌کنند. با ایجاد منطقهٔ امن، ما یک قدم به حل مشکل پناهندگان نزدیک‌تر می‌شویم و می‌توانیم امنیت مرزها را تأمین کنیم. ما از آمریکا انتظار داریم که برای جلوگیری از قتل عام در سوریه تلاش بیشتری کند. ناخرسندی آمریکا از نقش ایران در این روند نیز، امری سیاسی است. تمام این‌ها را در آینده با آمریکا مطرح می‌کنیم. ما نیاز داریم که عملکردهای سیاست‌زده را کنار بگذاریم و کاری را که لازم است، انجام دهیم.»

اویتون اورهان، متخصص امور سوریه در مزکر مطالعات استراتژیک خاورمیانه، به المانیتور گفت: «این تفاهم‌نامه که هدفش برقراری مناطق امن در سوریه است، باعث تنش میان روابط ترکیه و آمریکا نمی‌شود اما نشانی است از آغاز یک فاز جدید در منطقه.» وی افزود: «ترامپ نیز می‌خواست مناطق امن در سوریه ایجاد کند. اگر به جزئیات تفاهم‌نامه دقت کنیم، می‌توانیم بگوییم که روسیه و ایران از طرح‌های‌شان دربارهٔ ادلب چشم‌ پوشیده‌اند. از این راه، ما می‌توانیم هم جلوی مرگ غیرنطامیان را بگیریم و هم گفت‌وگویی را با گروه‌های سوری برقرار کنیم. اگر قطر و عربستان سعودی که هزینه‌های اپوزیسیون سوریه را تأمین می‌کنند، به این روند بپیوندند، پیشرفت‌های مثبت بیشتری را خواهیم دید.»

اورهان گفت که تمایل پرزیدنت دونالد ترامپ برای زدودن ایران از روند صلح سوریه، ممکن است مشکلاتی در روابط ترکیه و آمریکا ایجاد کند. او تصریح کرد: «ترکیه می‌تواند با فشارهای دیپلماتیک، ایران را وادار به تغییر رفتار کند و روسیه می‌تواند بر رژیم بعث سوریه فشار بیاورد. اگر بحران سیاسی بدین طریق حل شود، رژیم بعث نیز ممکن است است از ایران بخواهد تا رفتارش را در منطقه تغییر دهد. با این حال، در نهایت، آمریکا میل ندارد که روسیه نفوذش را در منطقه وسعت بخشد، بنابراین مجادلهٔ آمریکا و روسیه، ناگزیر است. این بدان معناست که ترکیه ممکن است در میانهٔ تبادل آتش دیپلماتیک گیر کند. بنابراین، گفت‌وگو میان ایران و ترکیه بسیار حیاتی است. دیدار اردوغان و ترامپ نشانه‌ای از آغاز یک فاز جدید در سوریه خواهد بود که اهمیتی بیشتر از خود تفاهم‌نامه دارد.»

عثمان کوروتورک، سفیر بازنشسته، به المانیتور گفت: «ترکیه نیز چیزی را که می‌خواست، از توافق به دست نیاورد. پس چرا از تفاهم‌نامه استقبال کرد؟» او در پاسخ به این سئوال خود، ادامه داد: «ترکیه تنها می‌خواست یک منطقهٔ امن ایجاد شود تا پناه‌جویان در آن اسکان یابند. با این تفاهم‌نامه، چهار منطقهٔ امن ایجاد می‌شود و آیندهٔ این مناطق امن دقیقاً مشخص نیست. بی‌معناست اگر ترکیه از تفاهم‌نامه راضی باشد. این امر باید به عنوان یک سرمایه محسوب و با نگرانی‌های آمریکا دربارهٔ نقش ایران، تاخت زده شود.»

او افزود: «با یک رویکرد محتاطانه به تفاهم‌نامه، آمریکا نشان می‌دهد که ترکیه را شریکی قابل اتکا نمی‌داند. دلیل چنین امری نیز این است که سیاست ترکیه در قبال سوریه از همان آغاز بحران، سردرگم و غیر قابل اتکا بود. آمریکا همکاری خود را تا میزان مشخصی با ترکیه در بحران سوریه ادامه خواهد داد اما از استراتژی خود در قبال سوریه که مبتنی بر از بین بردن داعش است، چشم‌پوشی نمی‌کند. دیدار ترامپ و اردوغان در روز ۱۶ مه آشکار خواهد کرد که آمریکا در مسئلهٔ سوریه، از ترکیه چه انتظارهایی دارد.»

Found in: vladimir putin, recep tayyip erdogan, bashar al-assad, donald trump, no-fly zone, safe zone, syrian civil war, astana

Hilal Koylu started her career as a journalist for ANKA News Agency in 1995 and served for 14 years as Ankara correspondent for Radikal. Between 2011 and 2013, she worked as a diplomacy correspondent and chief editor for HaberTurk Television's Ankara office. Koylu has been working as a freelance journalist since the beginning of 2014, and currently writes for Voice Of America and Deutsche Welle.

x

Cookies help us deliver our services. By using them you accept our use of cookies. Learn more... X